Ένα οικολογικό νοικοκυριό

Ένα σπίτι σαν μικρή πόλη

Ένα σπίτι «τρώει» κάθε μέρα νερό από τη βρύση, ρεύμα από την πρίζα, τρόφιμα από το σούπερ μάρκετ — και «βγάζει» σκουπίδια και λύματα. Αν τα μετρήσεις για ένα χρόνο, τα νούμερα είναι μεγάλα. Και επειδή τα πληρώνεις, κάθε σπατάλη φαίνεται και στο περιβάλλον και στον λογαριασμό.

Ένα οικολογικό νοικοκυριό δεν σημαίνει να ζεις με στερήσεις. Σημαίνει να ξέρεις πού πάνε οι πόροι και να κόβεις ό,τι χάνεται χωρίς λόγο. Εδώ θα δούμε τέσσερα πεδία: νερό, ενέργεια, τρόφιμα, απορρίμματα.

Νερό

Η Ελλάδα, ιδίως τα νησιά και η νότια χώρα, έχει συχνά λειψυδρία το καλοκαίρι. Το νερό της βρύσης θέλει ενέργεια για να αντληθεί, να καθαριστεί και να φτάσει στο σπίτι σου.

Ενδεικτικές ποσότητες (εξαρτώνται πολύ από τη βρύση και τη συσκευή):

Μικρές κινήσεις με μεγάλο αποτέλεσμα:

• Κλείνεις τη βρύση όσο βουρτσίζεις τα δόντια ή σαπουνίζεσαι.
• Ντους αντί για μπανιέρα, και σύντομο.
• Μια βρύση που στάζει διορθώνεται: μέσα σε έναν χρόνο χάνει εκατοντάδες ή και χιλιάδες λίτρα.
• Το πλυντήριο, ρούχων ή πιάτων, μπαίνει γεμάτο.
• Ποτίζεις τις γλάστρες νωρίς το πρωί ή το βράδυ, όχι το μεσημέρι που εξατμίζεται το νερό.

Ενέργεια

Το ρεύμα μετριέται σε κιλοβατώρες (kWh). Μία κιλοβατώρα είναι η ενέργεια που καταναλώνει μια συσκευή ισχύος 1000 W (1 kW) όταν λειτουργεί για μία ώρα.

ενέργεια (kWh) = ισχύς (kW) × ώρες λειτουργίας

κόστος = kWh × τιμή ανά kWh

Η τιμή της κιλοβατώρας αλλάζει ανάλογα με τον πάροχο, το τιμολόγιο και την εποχή. Στα παραδείγματα χρησιμοποιούμε ενδεικτική τιμή 0,20 € ανά kWh — για τον δικό σου λογαριασμό δες τι γράφει ο δικός σας.

Η ενεργειακή σήμανση

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ψυγεία, πλυντήρια, τηλεοράσεις, λάμπες και άλλες συσκευές έχουν μια ετικέτα με κλίμακα από Α (πιο αποδοτική, πράσινο) έως G (λιγότερο αποδοτική, κόκκινο). Εκτός από το γράμμα, γράφει την κατανάλωση σε kWh, συνήθως ανά έτος (ή ανά 100 κύκλους πλύσης για τα πλυντήρια). Αυτός ο αριθμός είναι που μετράει στον υπολογισμό.

Και στην καθημερινότητα:

• Κλείνεις φώτα και συσκευές που δεν χρησιμοποιείς. Η αναμονή (το κόκκινο λαμπάκι) καίει λίγο, αλλά όλο τον χρόνο.
• Λάμπες LED αντί για παλιές λάμπες πυράκτωσης: ίδιο φως με πολύ λιγότερη ενέργεια.
• Το ψυγείο δεν ανοιγοκλείνει άσκοπα και δεν δέχεται ζεστό φαγητό.
• Κλιματιστικό στους 26 °C περίπου το καλοκαίρι, με κλειστά παράθυρα· τον χειμώνα ένα πουλόβερ αντί για δύο βαθμούς παραπάνω.
• Ο ηλιακός θερμοσίφωνας, πολύ διαδεδομένος στην Ελλάδα, ζεσταίνει το νερό δωρεάν τις περισσότερες μέρες του χρόνου.

Σπατάλη τροφίμων

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση χάνονται κάθε χρόνο γύρω στα 130 κιλά τροφίμων ανά άτομο, σε όλη τη διαδρομή από το χωράφι ως το πιάτο — και πάνω από τα μισά χάνονται μέσα στα σπίτια. Κάθε φαγητό που πετιέται είναι και νερό, ενέργεια και χρήματα που πετιούνται μαζί του.

Τι βοηθά:

• Λίστα πριν το σούπερ μάρκετ, αφού κοιτάξεις τι υπάρχει ήδη στο ψυγείο.
• Πρώτο μέσα, πρώτο έξω: τα καινούργια πίσω, τα παλιά μπροστά.
• Να ξεχωρίζεις το «ανάλωση έως» (ασφάλεια: μετά δεν τρώγεται) από το «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» (ποιότητα: συχνά τρώγεται και μετά, αν η συσκευασία είναι κλειστή και φαίνεται και μυρίζει εντάξει).
• Τα περισσεύματα γίνονται άλλο φαγητό: γεμιστά, ομελέτα, κεφτέδες, παξιμάδια από μπαγιάτικο ψωμί. Η ελληνική κουζίνα έχει πολλές τέτοιες συνταγές.
• Όσα δεν τρώγονται, αν υπάρχει οργανικός κάδος ή κομποστοποιητής, γίνονται κομπόστ.

Απορρίμματα: μείωση, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση

Η σειρά έχει σημασία:

1. Μείωση: το καλύτερο σκουπίδι είναι αυτό που δεν φτιάχτηκε ποτέ. Πάνινη τσάντα, παγούρι, λιγότερες συσκευασίες.
2. Επαναχρησιμοποίηση: ένα βάζο γίνεται δοχείο για όσπρια, ένα ρούχο περνάει στον μικρότερο.
3. Ανακύκλωση: ό,τι μένει, πηγαίνει σε κάδο για να γίνει ξανά πρώτη ύλη.

Η ανακύκλωση είναι τρίτη όχι γιατί είναι κακή, αλλά γιατί χρειάζεται μεταφορά, ενέργεια και νερό για να γίνει. Η μείωση δεν χρειάζεται τίποτα.

Ποιος κάδος;

Σε όλη την Ελλάδα υπάρχει ο μπλε κάδος για τις συσκευασίες: χαρτί, πλαστικό, αλουμίνιο, λευκοσίδηρο και γυαλί μαζί. Σε ορισμένους δήμους το γυαλί έχει δική του μπλε «καμπάνα», και το χαρτί ή το πλαστικό έχουν ξεχωριστούς κάδους. Ο καφέ κάδος για τα οργανικά (φλούδες, υπολείμματα φαγητού, κατακάθι καφέ) υπάρχει σε όλο και περισσότερους δήμους, όχι ακόμη παντού. Το ποιοι κάδοι υπάρχουν και τι δέχεται ο καθένας διαφέρει από δήμο σε δήμο: τους κανόνες τους γράφει ο κάδος ή η ιστοσελίδα του δήμου σου.

Μπαταρίες, λάμπες, ηλεκτρικές συσκευές και μαγειρικό λάδι δεν μπαίνουν σε κανέναν από αυτούς: έχουν ειδικά σημεία συλλογής (π.χ. σε σούπερ μάρκετ, καταστήματα ηλεκτρικών ή σχολεία).

Πού πάει;

Διάλεξε για κάθε απόρριμμα πού πηγαίνει σε έναν δήμο που έχει μπλε και καφέ κάδο. Στον δικό σου δήμο οι κανόνες μπορεί να διαφέρουν.

Πού πάει;

Άδειο πλαστικό μπουκάλι νερού

Μπλε κάδοςΚαφέ κάδος (οργανικά)Ειδική συλλογήΚοινός κάδος

0 / 8

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση