Οργάνωση του νοικοκυριού
Μοιράζουμε δουλειές και χρόνο, δίκαια και με σχέδιο.
30 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να κατατάσσεις τις δουλειές του σπιτιού σε καθημερινές, εβδομαδιαίες και εποχικές.
- Να μοιράζεις δουλειές δίκαια, με βάση τον χρόνο και τις δυνατότητες κάθε μέλους.
- Να φτιάχνεις ένα εβδομαδιαίο πρόγραμμα δουλειών και να ελέγχεις αν είναι ισορροπημένο.
- Να οργανώνεις τον δικό σου χρόνο με λίστα και προτεραιότητες.
Ποιος τα κάνει όλα αυτά;
Κάνε μια λίστα με ό,τι έγινε στο σπίτι σου χθες χωρίς να το προσέξεις: πλύθηκαν πιάτα, απλώθηκαν ρούχα, αγοράστηκε ψωμί, πληρώθηκε ένας λογαριασμός, μαγειρεύτηκε φαγητό, βγήκαν τα σκουπίδια, ποτίστηκαν τα φυτά.
Κάποιος τα έκανε όλα αυτά. Αν τα κάνει πάντα ο ίδιος άνθρωπος, αυτός ο άνθρωπος κουράζεται πολύ περισσότερο από τους άλλους. Η οργάνωση του νοικοκυριού είναι ο τρόπος να γίνονται όλα, χωρίς να πέφτει το βάρος σε έναν.
Τι δουλειές έχει ένα σπίτι
Οι δουλειές διαφέρουν στο πόσο συχνά χρειάζονται:
| Συχνότητα | Παραδείγματα |
|---|---|
| Καθημερινές | μαγείρεμα, πιάτα, στρώσιμο κρεβατιού, σκουπίδια, τακτοποίηση |
| Εβδομαδιαίες | σκούπισμα και σφουγγάρισμα, μπουγάδα, ψώνια, καθάρισμα μπάνιου, αλλαγή σεντονιών |
| Εποχικές ή σπάνιες | αλλαγή ρούχων χειμώνα-καλοκαιριού, καθάρισμα τζαμιών, ξεπάγωμα καταψύκτη, συντήρηση κλιματιστικού |
Υπάρχουν επίσης δουλειές που δεν φαίνονται: να θυμάσαι πότε λήγει ένας λογαριασμός, να σκεφτείς τι θα φάει η οικογένεια την εβδομάδα, να κλείσεις ραντεβού στον γιατρό. Αυτές παίρνουν χρόνο και σκέψη, ακόμα κι αν δεν λερώνεις τα χέρια σου. Όταν μετράμε ποιος κάνει τι, πρέπει να τις μετράμε κι αυτές.
Μοιράζουμε δίκαια
Δίκαιο δεν σημαίνει πάντα «ίδιο». Ένα παιδί έξι χρονών δεν μπορεί να κάνει όσα ένας ενήλικας, και κάποιος που δουλεύει ως αργά έχει λιγότερο ελεύθερο χρόνο. Για να μοιράσουμε δίκαια, λαμβάνουμε υπόψη:
- την ηλικία και τις δυνατότητες του καθενός,
- τον ελεύθερο χρόνο του καθενός,
- τις προτιμήσεις: κάποιος μπορεί να προτιμά το μαγείρεμα και κάποιος άλλος να μη τον πειράζει το σιδέρωμα,
- την εναλλαγή: οι δουλειές που δεν αρέσουν σε κανέναν πάνε εκ περιτροπής.
Στα 12-13 σου μπορείς ήδη να αναλάβεις πολλά: το δωμάτιό σου, το στρώσιμο και το μάζεμα του τραπεζιού, το άπλωμα και το δίπλωμα των ρούχων, απλά ψώνια από τη γειτονιά, σκούπισμα, ένα απλό φαγητό με τη βοήθεια ενήλικα.
Το εβδομαδιαίο πρόγραμμα
Ο πιο απλός τρόπος να μοιράσεις δουλειές είναι ένας πίνακας στο ψυγείο (ή μια κοινόχρηστη λίστα στο κινητό). Για κάθε δουλειά γράφεις:
- τι είναι,
- πόσο συχνά γίνεται,
- πόσο χρόνο παίρνει περίπου,
- ποιος την αναλαμβάνει.
Μετά αθροίζεις τον χρόνο κάθε μέλους. Αν κάποιος έχει πολύ περισσότερα από τους άλλους, κάτι πρέπει να μετακινηθεί.
Οργανώνω τον χώρο μου
Ο χώρος επηρεάζει τον χρόνο. Σε ένα ακατάστατο δωμάτιο χάνεις λεπτά κάθε μέρα ψάχνοντας, και το καθάρισμα γίνεται δυσκολότερο. Τρεις απλές ερωτήσεις για κάθε πράγμα:
- Το χρησιμοποιώ; Ό,τι δεν έχεις χρησιμοποιήσει για πάνω από έναν χρόνο (ρούχα που δεν σου κάνουν, παλιά παιχνίδια) μπορεί να δοθεί, να πουληθεί ή να ανακυκλωθεί.
- Πού το χρειάζομαι; Τα πράγματα μπαίνουν κοντά στο σημείο όπου τα χρησιμοποιείς: τα βιβλία δίπλα στο γραφείο, ο φορτιστής δίπλα στο κρεβάτι.
- Πόσο συχνά; Ό,τι χρειάζεσαι κάθε μέρα μπαίνει σε εύκολο σημείο. Τα χειμωνιάτικα το καλοκαίρι πάνε ψηλά ή σε κουτί.
Δέκα λεπτά τακτοποίηση κάθε βράδυ συχνά γλιτώνουν ένα μεγάλο συγύρισμα το Σάββατο.
Ο δικός σου χρόνος
Το νοικοκυριό δεν είναι μόνο δουλειές. Είναι και η οργάνωση του χρόνου κάθε μέλους. Στο Γυμνάσιο ο χρόνος σου γεμίζει: σχολείο, διάβασμα, φροντιστήριο ή αθλητισμός, φίλοι, δουλειές στο σπίτι, ξεκούραση.
Δύο εργαλεία βοηθούν πολύ:
1. Η λίστα. Γράφεις ό,τι έχεις να κάνεις. Ό,τι είναι γραμμένο δεν χρειάζεται να το κρατάς στο μυαλό σου.
2. Οι προτεραιότητες. Ρωτάς για κάθε δουλειά δύο πράγματα: είναι σημαντική; είναι επείγουσα;
| Επείγον | Όχι επείγον | |
|---|---|---|
| Σημαντικό | κάνε το πρώτο (εργασία για αύριο) | προγραμμάτισέ το (διάβασμα για διαγώνισμα σε μία εβδομάδα) |
| Όχι σημαντικό | κάνε το γρήγορα ή ζήτα βοήθεια (να απαντήσεις σε ένα μήνυμα) | άφησέ το για τον ελεύθερο χρόνο (να δεις βίντεο) |
Μικρά κόλπα που κερδίζουν χρόνο
- «Ένα λεπτό, κάν' το τώρα». Ό,τι παίρνει λιγότερο από ένα-δύο λεπτά (να κρεμάσεις το μπουφάν, να βάλεις το πιάτο στο πλυντήριο) γίνεται αμέσως.
- Κάθε πράγμα στη θέση του. Λιγότερος χρόνος ψαξίματος για κλειδιά, φορτιστές και βιβλία.
- Προετοιμασία από το βράδυ. Τσάντα, ρούχα, κολατσιό. Το πρωί κερδίζεις δέκα λεπτά.
- Συνδυασμός. Όσο βράζουν τα μακαρόνια, μαζεύεις την κουζίνα.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Στο σπίτι του Ιάσονα, η μητέρα κάνει 8 ώρες δουλειές την εβδομάδα, ο πατέρας 4, ο Ιάσονας (13) 1 και η Ηλέκτρα (9) 1. Πώς μπορεί να γίνει η μοιρασιά πιο δίκαιη;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Βρίσκουμε το σύνολο: ώρες την εβδομάδα.
Αν όλοι έκαναν τα ίδια, ο καθένας θα είχε ώρες. Αλλά η Ηλέκτρα είναι 9 χρονών και δεν μπορεί να κάνει όσα ένας ενήλικας, οπότε το «ίδιο» δεν είναι το δίκαιο εδώ.
Η οικογένεια αποφασίζει έναν λογικό στόχο: 4 ώρες για κάθε ενήλικα, 4 για τον Ιάσονα, που είναι πια έφηβος, και 2 για την Ηλέκτρα.
Έλεγχος: . Καλύπτονται όλες οι δουλειές.
Η μητέρα δίνει ώρες. Ο Ιάσονας αναλαμβάνει 3 επιπλέον (π.χ. τα πιάτα τρεις βραδιές, το σκούπισμα, το άπλωμα της μπουγάδας) και η Ηλέκτρα 1 επιπλέον (στρώσιμο τραπεζιού κάθε μέρα και πότισμα). Ο πατέρας μένει στις 4.
Μετά από μία εβδομάδα ξαναμετρούν και διορθώνουν. Στο ραβδόγραμμα πιο πάνω μπορείς να δοκιμάσεις κι άλλες μοιρασιές.
Παράδειγμα 2
Είναι Τρίτη, 15:00. Η Ζωή έχει: εργασία Μαθηματικών για αύριο (40 λεπτά), διάβασμα για διαγώνισμα Ιστορίας την Παρασκευή (45 λεπτά), προπόνηση μπάσκετ 18:00-19:30, το άπλωμα της μπουγάδας (10 λεπτά) και ένα βίντεο που θέλει να δει (20 λεπτά). Φτιάξε της πρόγραμμα.
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Κατατάσσουμε με το «σημαντικό / επείγον»:
- Σημαντικό και επείγον: εργασία Μαθηματικών (για αύριο), προπόνηση (έχει συγκεκριμένη ώρα).
- Σημαντικό, όχι επείγον: Ιστορία (έχει ως την Παρασκευή, αλλά καλό είναι να ξεκινήσει).
- Γρήγορο: μπουγάδα (10 λεπτά).
- Ελεύθερος χρόνος: βίντεο.
Βάζουμε πρώτα ό,τι έχει σταθερή ώρα: προπόνηση 18:00-19:30. Πριν από αυτήν χρειάζεται 15 λεπτά για να ετοιμαστεί και να φτάσει.
Γεμίζουμε τον υπόλοιπο χρόνο:
Ώρα Τι 15:00 – 15:30 φαγητό και ξεκούραση 15:30 – 16:10 εργασία Μαθηματικών 16:10 – 16:20 άπλωμα μπουγάδας (και διάλειμμα από το γραφείο) 16:20 – 17:05 Ιστορία 17:05 – 17:25 βίντεο 17:45 – 19:30 ετοιμασία και προπόνηση Μένει και ένα κενό 20 λεπτών πριν την ετοιμασία, για ό,τι αργήσει. Όλα χωράνε, και το βίντεο μπαίνει ως ανταμοιβή αφού τελειώσουν τα σημαντικά, όχι πριν.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Πόσες ώρες ύπνου τη νύχτα χρειάζεται συνήθως ένας έφηβος;
Τα κατάφερες;
- Να κατατάσσεις τις δουλειές του σπιτιού σε καθημερινές, εβδομαδιαίες και εποχικές.
- Να μοιράζεις δουλειές δίκαια, με βάση τον χρόνο και τις δυνατότητες κάθε μέλους.
- Να φτιάχνεις ένα εβδομαδιαίο πρόγραμμα δουλειών και να ελέγχεις αν είναι ισορροπημένο.
- Να οργανώνεις τον δικό σου χρόνο με λίστα και προτεραιότητες.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.