Ο οικογενειακός προϋπολογισμός

Πού πήγαν τα λεφτά;

Η Ιωάννα παίρνει 15 € χαρτζιλίκι κάθε Δευτέρα. Την Παρασκευή το πορτοφόλι της είναι άδειο και δεν θυμάται πού πήγαν. Μια τυρόπιτα εδώ, ένα αναψυκτικό εκεί, ένα μπρελόκ που της άρεσε, ένα μπουκάλι νερό… Κανένα από αυτά δεν ήταν μεγάλο έξοδο. Όλα μαζί ήταν όλο το χαρτζιλίκι.

Το ίδιο πρόβλημα έχει και ένα ολόκληρο νοικοκυριό, απλώς με μεγαλύτερα νούμερα. Η λύση είναι ίδια και για τους δύο: ένα σχέδιο που λέγεται προϋπολογισμός.

Τι είναι ο προϋπολογισμός

Προϋπολογισμός είναι ένα σχέδιο για το πώς θα μοιραστούν τα χρήματα που περιμένεις να έρθουν, πριν τα ξοδέψεις. Έχει δύο πλευρές:

• Έσοδα: όσα χρήματα μπαίνουν. Σε ένα νοικοκυριό: μισθοί, συντάξεις, επιδόματα, ενοίκια που εισπράττει. Για σένα: χαρτζιλίκι, δώρα, ίσως λίγα χρήματα για μια βοήθεια σε κάποιον.
• Έξοδα: όσα χρήματα βγαίνουν.

Τα έξοδα χωρίζονται σε δύο είδη:

Υπάρχουν και τα έκτακτα έξοδα, που δεν τα περιμένεις: ο ηλεκτρικός θερμοσίφωνας που χάλασε, ένας οδοντίατρος. Γι' αυτά υπάρχει το αποθεματικό έκτακτης ανάγκης, ένα ποσό που μαζεύεται σιγά-σιγά και δεν αγγίζεται για τίποτε άλλο.

Όταν τα έσοδα είναι ίσα ή περισσότερα από τα έξοδα, ο προϋπολογισμός είναι ισοσκελισμένος ή έχει πλεόνασμα. Όταν τα έξοδα ξεπερνούν τα έσοδα, έχει έλλειμμα — και η διαφορά κάπου πρέπει να βρεθεί: από αποταμιεύσεις, από δανεικά, ή κόβοντας έξοδα.

Η αποταμίευση

Αποταμίευση είναι το μέρος των εσόδων που δεν ξοδεύεις, αλλά κρατάς για αργότερα. Χρησιμεύει για τρία πράγματα:

1. για έκτακτα (το αποθεματικό),
2. για στόχους που κοστίζουν περισσότερο από όσα μπαίνουν μέσα σε μια εβδομάδα ή έναν μήνα (ένα ποδήλατο, μια εκδρομή),
3. για να έχεις επιλογές: αν τα χρήματα δεν φτάνουν έναν μήνα, δεν χρειάζεται να δανειστείς.

Ο κανόνας «πρώτα αποταμίευση»

Οι περισσότεροι αποταμιεύουν ό,τι περισσέψει στο τέλος. Συνήθως δεν περισσεύει τίποτα, όπως στην Ιωάννα. Ο κανόνας που δουλεύει είναι ο ανάποδος: τη μέρα που παίρνεις τα χρήματα, βάζεις πρώτα στην άκρη το ποσό της αποταμίευσης, και ξοδεύεις από ό,τι μένει.

Το δικό σου χαρτζιλίκι

Ένας προϋπολογισμός χαρτζιλικιού δεν χρειάζεται λογιστικό φύλλο. Αρκούν τέσσερα βήματα:

1. Γράψε τα έσοδα της εβδομάδας ή του μήνα.
2. Κράτα για λίγες μέρες σημειώσεις για κάθε έξοδο, ακόμη και το 0,80 €. Στο κινητό, σε ένα τετράδιο — όπου σε βολεύει.
3. Χώρισε σε κατηγορίες (π.χ. κυλικείο, έξοδοι με φίλους, κινητό/εφαρμογές, δώρα) και δες πού πάνε τα περισσότερα.
4. Αποφάσισε πόσα θα πηγαίνουν σε κάθε κατηγορία από εδώ και πέρα, ξεκινώντας από την αποταμίευση.

Αν θέλεις να το κάνεις σε υπολογιστή, ένα λογιστικό φύλλο (π.χ. LibreOffice Calc ή Excel) κάνει τις προσθέσεις μόνο του.

Η εβδομάδα της Ιωάννας, σε ευρώ

Η Ιωάννα παίρνει 15 € την εβδομάδα. Άλλαξε τις στήλες και φτιάξε έναν προϋπολογισμό που να βγαίνει, με τουλάχιστον 3 € αποταμίευση. Κοίτα το σύνολο: δεν πρέπει να ξεπερνά τα 15.

07523

Αποταμίευση−+Κυλικείο−+Έξοδος−+Κινητό−+Διάφορα−+

Τα περισσότερα πάνε σε

Κυλικείο

Τα λιγότερα πάνε σε

Αποταμίευση

Σύνολο (όριο 15 €)

17

Διαφορά μεγαλύτερης και μικρότερης

7

Όταν τα χρήματα δεν φαίνονται

Με μετρητά, βλέπεις το πορτοφόλι να αδειάζει. Με κάρτα, κινητό ή «πόντους» μέσα σε ένα παιχνίδι, το ξόδεμα δεν φαίνεται και γίνεται πιο εύκολο. Τρεις συνήθειες βοηθούν:

• Δες τις κινήσεις της κάρτας ή του λογαριασμού μία φορά την εβδομάδα, μαζί με έναν γονιό.
• Μετάτρεψε τα «πετράδια» ή τα «νομίσματα» ενός παιχνιδιού σε ευρώ πριν πατήσεις «Αγορά».
• Όρισε από πριν ένα όριο για τις ψηφιακές αγορές του μήνα, σαν να ήταν ακόμη μία κατηγορία του προϋπολογισμού.

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση