Η Ελλάδα στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία

Από την κατάκτηση στις επαρχίες

Μετά την καταστροφή της Κορίνθου το 146 π.Χ. ο ελληνικός χώρος πέρασε κάτω από τον έλεγχο της Ρώμης. Δεν έγινε μία ενιαία «Ελλάδα»: ο βορράς ανήκε στην επαρχία της Μακεδονίας, και ο Αύγουστος, το 27 π.Χ., έκανε τη νότια Ελλάδα χωριστή επαρχία, την Αχαΐα. Κάθε επαρχία την κυβερνούσε ένας Ρωμαίος ανθύπατος.

Ο πρώτος αιώνας της ρωμαϊκής κυριαρχίας ήταν σκληρός:

• Οι Ρωμαίοι πήραν στη Ρώμη πλήθος από έργα τέχνης — αγάλματα, ζωγραφιές — από την Κόρινθο και από άλλες πόλεις.
• Η Αθήνα πήγε με το μέρος του Μιθριδάτη, βασιλιά του Πόντου, που πολέμησε τη Ρώμη. Το 86 π.Χ. ο Ρωμαίος στρατηγός Σύλλας την κατέλαβε και τη λεηλάτησε.
• Οι ρωμαϊκοί εμφύλιοι πόλεμοι έγιναν σε ελληνικό έδαφος: στα Φάρσαλα (48 π.Χ.), στους Φιλίππους (42 π.Χ.), στο Άκτιο (31 π.Χ.). Οι πόλεις πλήρωναν φόρους, τροφές και στρατιώτες και για τις δύο πλευρές.

Η ρωμαϊκή ειρήνη

Με τον Αύγουστο άρχισε μια περίοδος περίπου δύο αιώνων χωρίς μεγάλους πολέμους μέσα στην αυτοκρατορία, η ρωμαϊκή ειρήνη (pax Romana). Για την Ελλάδα σήμαινε:

Δεν ωφελήθηκαν όλοι το ίδιο. Οι πλούσιες οικογένειες των πόλεων συνεργάστηκαν με τη Ρώμη, πήραν θέσεις και συχνά τη ρωμαϊκή υπηκοότητα. Άλλες περιοχές της υπαίθρου φτώχυναν και αραίωσαν σε πληθυσμό. Το 212 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Καρακάλλας έδωσε τη ρωμαϊκή υπηκοότητα σχεδόν σε όλους τους ελεύθερους κατοίκους της αυτοκρατορίας.

Η ελληνική παιδεία κατακτά τη Ρώμη

Οι Ρωμαίοι νίκησαν στα όπλα, αλλά θαύμαζαν τον ελληνικό πολιτισμό. Οι γόνοι των ρωμαϊκών οικογενειών μάθαιναν ελληνικά από Έλληνες δασκάλους και πήγαιναν να σπουδάσουν φιλοσοφία και ρητορική στην Αθήνα και στη Ρόδο, όπως ο Κικέρων. Στο ανατολικό μισό της αυτοκρατορίας τα ελληνικά έμειναν η γλώσσα της καθημερινής ζωής, του εμπορίου και της γραφής· οι ίδιες οι ρωμαϊκές αρχές έβγαζαν εκεί τα διατάγματά τους και στα ελληνικά.

Κάποιοι αυτοκράτορες ήταν ανοιχτά φιλέλληνες. Ο Αδριανός (117–138 μ.Χ.) τελείωσε στην Αθήνα τον τεράστιο ναό του Ολυμπίου Διός, έχτισε μια μεγάλη βιβλιοθήκη και ίδρυσε το Πανελλήνιον, μια ένωση ελληνικών πόλεων με έδρα την Αθήνα. Ο πλούσιος Αθηναίος Ηρώδης ο Αττικός χάρισε στην πόλη το ωδείο κάτω από την Ακρόπολη που φέρει ως σήμερα το όνομά του.

Και οι Έλληνες συνέχισαν να γράφουν. Ο Πλούταρχος από τη Χαιρώνεια έγραψε τους Βίους Παράλληλους, όπου βάζει δίπλα δίπλα έναν Έλληνα και έναν Ρωμαίο επιφανή άνδρα. Ο Παυσανίας περιηγήθηκε την Ελλάδα και περιέγραψε τα μνημεία της — ο πρώτος «ταξιδιωτικός οδηγός». Ο γιατρός Γαληνός από την Πέργαμο έγινε ο πιο φημισμένος γιατρός της αυτοκρατορίας.

Ο χριστιανισμός στις ελληνικές πόλεις

Ο χριστιανισμός γεννήθηκε στην Παλαιστίνη, αλλά απλώθηκε στη Μεσόγειο στα ελληνικά. Γύρω στο 49–52 μ.Χ. ο απόστολος Παύλος ταξίδεψε στη Μακεδονία και στη νότια Ελλάδα:

• Στους Φιλίππους ίδρυσε την πρώτη χριστιανική κοινότητα στην Ευρώπη· πρώτη βαφτίστηκε, κατά τις Πράξεις των Αποστόλων, μια έμπορος πορφύρας, η Λυδία.
• Κήρυξε στη Θεσσαλονίκη και στη Βέροια.
• Στην Αθήνα μίλησε στον Άρειο Πάγο σε φιλοσόφους, με αφορμή έναν βωμό με την επιγραφή «Αγνώστω θεώ». Λίγοι πείστηκαν.
• Στην Κόρινθο έμεινε περίπου ενάμιση χρόνο.

Αργότερα έστειλε σε αυτές τις κοινότητες επιστολές, προς Θεσσαλονικείς, Κορινθίους, Φιλιππησίους, που είναι σήμερα μέρος της Καινής Διαθήκης, γραμμένης στην κοινή ελληνική.

Οι ρωμαϊκές αρχές δέχονταν πολλούς θεούς, αλλά ζητούσαν από όλους να τιμούν και τους θεούς του κράτους και τον αυτοκράτορα. Οι χριστιανοί αρνούνταν, και έτσι φαίνονταν ύποπτοι. Ακολούθησαν διωγμοί: του Νέρωνα στη Ρώμη (64 μ.Χ.), του Δεκίου (250 μ.Χ.) και ο «μεγάλος διωγμός» του Διοκλητιανού (από το 303 μ.Χ.). Τότε μαρτύρησε κατά την παράδοση ο Άγιος Δημήτριος στη Θεσσαλονίκη. Το 313 μ.Χ., με το διάταγμα των Μεδιολάνων, ο Μέγας Κωνσταντίνος και ο Λικίνιος έδωσαν ελευθερία λατρείας σε όλους, και στους χριστιανούς.

Ρωμαϊκό, ελληνικό ή χριστιανικό;

Κάθε κάρτα είναι ένα ίχνος από την ελληνορωμαϊκή εποχή. Βάλ' τη στην ομάδα όπου ανήκει περισσότερο.

Πού ανήκει;

Η Εγνατία οδός

Ρωμαϊκή διοίκησηΕλληνική παιδείαΧριστιανισμός

0 / 9

Η Ελλάδα στη ρωμαϊκή εποχή

Πάτα ένα γεγονός για να το δεις στη γραμμή. Μετά δοκίμασε «Βάλ' τα σε σειρά».

ΕξερεύνησεΒάλ' τα σε σειρά

Καταστροφή της ΚορίνθουΟ Σύλλας στην ΑθήναΗ επαρχία ΑχαΐαΟ Παύλος στην ΕλλάδαΤο ΠανελλήνιονΥπηκοότητα για όλουςΔιάταγμα των ΜεδιολάνωνΕγκαίνια της Κωνσταντινούπολης

Καταστροφή της Κορίνθου · 146 π.Χ.Η Ελλάδα περνά κάτω από τον έλεγχο της Ρώμης.

Διαβάζουμε τις πηγές

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση