Τα ζώα

Ένα ζώο που μπέρδεψε τους επιστήμονες

Το 1799 έφτασε στο Λονδίνο, από την Αυστραλία, το δέρμα ενός παράξενου ζώου: είχε τρίχωμα σαν κάστορας, ράμφος σαν πάπια και πόδια με μεμβράνες. Μερικοί επιστήμονες νόμιζαν ότι κάποιος είχε ράψει κομμάτια από διαφορετικά ζώα για φάρσα.

Ήταν ο πλατύποδας. Αργότερα έγινε γνωστό ότι γεννά αυγά — και ότι θηλάζει τα μικρά του.

Σε ποια ομάδα ανήκει λοιπόν; Για να απαντήσεις, πρέπει να ξέρεις ποια γνωρίσματα μετράνε στην ταξινόμηση των ζώων. Θα επανέλθουμε στο τέλος.

Τι κάνει ένα ζώο ζώο

Στην ταξινόμηση είδες ότι τα ζώα είναι ένα από τα βασίλεια των οργανισμών. Όλα έχουν κοινά γνωρίσματα:

• Είναι πολυκύτταρα, με κύτταρα που δεν έχουν κυτταρικό τοίχωμα ούτε χλωροπλάστες.
• Είναι ετερότροφα: παίρνουν έτοιμη οργανική τροφή τρώγοντας άλλους οργανισμούς.
• Τα περισσότερα κινούνται ενεργά, τουλάχιστον σε κάποιο στάδιο της ζωής τους.

Η πρώτη μεγάλη διάκριση είναι απλή: έχει το ζώο σπονδυλική στήλη ή όχι;

• Σπονδυλωτά: έχουν εσωτερικό σκελετό με σπονδυλική στήλη.
• Ασπόνδυλα: δεν έχουν.

Τα σπονδυλωτά είναι αυτά που προσέχουμε — σκύλοι, πουλιά, ψάρια. Είναι όμως μόνο ένα μικρό κομμάτι του ζωικού βασιλείου: περισσότερα από το $95\%$ των γνωστών ειδών ζώων είναι ασπόνδυλα.

Τα ασπόνδυλα

Τα ασπόνδυλα δεν είναι μία ομάδα αλλά πολλές, πολύ διαφορετικές μεταξύ τους. Οι κυριότερες:

Τα αρθρόποδα είναι η μεγαλύτερη ομάδα ζώων στη Γη. Μόνο τα έντομα είναι πάνω από τα μισά γνωστά είδη ζώων. Ο εξωσκελετός τους είναι ένα σκληρό περίβλημα που προστατεύει και στηρίζει, αλλά δεν μεγαλώνει — γι' αυτό τα αρθρόποδα τον βγάζουν περιοδικά και φτιάχνουν καινούριο, μια διαδικασία που λέγεται έκδυση.

Προσοχή σε μια συνηθισμένη σύγχυση: η αράχνη δεν είναι έντομο. Τα έντομα έχουν έξι πόδια και σώμα σε τρία μέρη (κεφάλι, θώρακας, κοιλιά). Οι αράχνες έχουν οκτώ πόδια και σώμα σε δύο μέρη. Είναι και οι δύο αρθρόποδα, αλλά από διαφορετικές ομάδες.

Και το χταπόδι, όσο έξυπνο κι αν είναι, είναι μαλάκιο — συγγενής του σαλιγκαριού, που έχασε το όστρακό του.

Με σπονδυλική στήλη ή χωρίς;

Για κάθε ζώο, αποφάσισε αν είναι σπονδυλωτό ή ασπόνδυλο. Μην κρίνεις από το μέγεθος ή από το αν ζει στο νερό.

Πού ανήκει;

Χταπόδι

ΑσπόνδυλοΣπονδυλωτό

0 / 10

Οι πέντε ομάδες των σπονδυλωτών

Τα σπονδυλωτά χωρίζονται σε πέντε ομάδες (ομοταξίες). Τις ξεχωρίζεις από τρία πράγματα: τι σκεπάζει το δέρμα, πώς αναπνέουν και πώς αναπαράγονται.

Δύο λέξεις του πίνακα χρειάζονται εξήγηση:

• Ποικιλόθερμα είναι τα ζώα που η θερμοκρασία του σώματός τους ακολουθεί το περιβάλλον. Μια σαύρα ζεσταίνεται στον ήλιο το πρωί πριν αρχίσει να κυνηγά.
• Ομοιόθερμα είναι όσα κρατούν σταθερή θερμοκρασία σώματος, όποιος κι αν είναι ο καιρός. Το πληρώνουν ακριβά: χρειάζονται πολύ περισσότερη τροφή, γιατί «καίνε» συνεχώς για να ζεσταθούν.

Η ιστορία των σπονδυλωτών είναι σε μεγάλο βαθμό η ιστορία της εξόδου από το νερό. Τα αμφίβια πατάνε στη στεριά αλλά γυρίζουν στο νερό για να γεννήσουν. Τα ερπετά έλυσαν το πρόβλημα με το αυγό με κέλυφος, ένα μικρό «ιδιωτικό νερό» για το έμβρυο. Τα πτηνά και τα θηλαστικά πρόσθεσαν τη σταθερή θερμοκρασία.

Σε ποια ομάδα ανήκει;

Διάλεξε ένα ζώο και μετά μια ομάδα σπονδυλωτών. Κάποια ζώα είναι φτιαγμένα για να σε ξεγελάσουν.

Το ζώο

ΔελφίνιΙππόκαμποςΣαλαμάνδραΘαλάσσια χελώναΠιγκουίνοςΠλατύποδας

Η ομάδα

ΨάριαΑμφίβιαΕρπετάΠτηνάΘηλαστικά

ΌχιΤο σχήμα ξεγελά. Δεν έχει βράγχια και θηλάζει τα μικρά του.

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση