Αριθμητικές και λογικές εκφράσεις
Οι τελεστές, τα //, % και **, η προτεραιότητα, οι συγκρίσεις και τα and, or, not.
40 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να υπολογίζεις αριθμητικές εκφράσεις με +, -, *, /, //, % και **, και να λες αν το αποτέλεσμα είναι int ή float.
- Να εφαρμόζεις την ιεραρχία των πράξεων και να αλλάζεις τη σειρά τους με παρενθέσεις.
- Να χρησιμοποιείς τα // και % για να χωρίζεις έναν ακέραιο σε ψηφία ή για να ελέγχεις αν διαιρείται.
- Να γράφεις συγκρίσεις με τους σχεσιακούς τελεστές και να ξεχωρίζεις το == από το =.
- Να υπολογίζεις λογικές εκφράσεις με not, and, or, με τον πίνακα αληθείας και την προτεραιότητά τους.
Τελεστές και εκφράσεις
Οι τελεστές (operators) είναι σύμβολα ή λέξεις που κάνουν πράξεις πάνω σε τιμές: το +, το <, το and. Μια έκφραση είναι τιμές, μεταβλητές και τελεστές μαζί, που βγάζουν μία τιμή. Το 2 + 3 * 5 είναι αριθμητική έκφραση και βγάζει αριθμό. Το b >= 10 and b <= 20 είναι λογική έκφραση και βγάζει True ή False.
Οι τελεστές της Python χωρίζονται σε τρεις ομάδες: αριθμητικοί, σχεσιακοί και λογικοί.
Αριθμητικοί τελεστές
| Πράξη | Τελεστής | Παράδειγμα | Αποτέλεσμα |
|---|---|---|---|
| πρόσθεση | + | 45 + 10 | 55 |
| αφαίρεση | - | 45 - 10 | 35 |
| πολλαπλασιασμός | * | 45 * 10 | 450 |
| διαίρεση | / | 45 / 10 | 4 |
| υπόλοιπο ακέραιας διαίρεσης | % | 45 % 10 | 5 |
| ύψωση σε δύναμη | ** | 2 ** 10 | 1024 |
Ο τύπος του αποτελέσματος. Δύο int δίνουν πάντα int, και στη διαίρεση. Η / ανάμεσα σε δύο ακέραιους κάνει ακέραια διαίρεση: κρατά το ακέραιο πηλίκο και πετά τα δεκαδικά. Γι' αυτό το 45 / 10 δίνει 4 και το 7 / 2 δίνει 3.
Αν έστω ένας από τους δύο αριθμούς είναι float, το αποτέλεσμα είναι float, και η διαίρεση δίνει το κανονικό πηλίκο: το 45.0 / 10 δίνει 4.5, όπως και το 45 / 10.0.
Τα / και % στους ακέραιους
Ανάμεσα σε ακέραιους, το / και το % είναι η διαίρεση του δημοτικού: το 45 / 10 είναι πόσες φορές χωράει το στο , και το 45 % 10 τι περισσεύει. Πάντα ισχύει .
Με αυτά τα δύο κάνεις τρία πράγματα που ζητούνται συχνά:
| Θέλεις | Γράφεις | Για n = 472 |
|---|---|---|
| το τελευταίο ψηφίο | n % 10 | 2 |
| τον αριθμό χωρίς το τελευταίο ψηφίο | n / 10 | 47 |
να ελέγξεις αν ο n είναι άρτιος | n % 2 == 0 | True |
Γενικά, ο n διαιρείται ακριβώς με τον d όταν n % d == 0.
Η ιεραρχία των πράξεων
Σε μια αριθμητική έκφραση οι πράξεις δεν γίνονται απλώς από αριστερά προς τα δεξιά. Ακολουθούν ιεραρχία:
- ύψωση σε δύναμη
** - πολλαπλασιασμός, διαίρεση, υπόλοιπο:
*,/,% - πρόσθεση, αφαίρεση:
+,-
Πράξεις του ίδιου επιπέδου γίνονται από αριστερά προς τα δεξιά: το 20 / 6 * 6 είναι 3 * 6, δηλαδή 18. Οι παρενθέσεις αλλάζουν τη σειρά: στο (2 + 3) * 5 γίνεται πρώτα η πρόσθεση και βγαίνει 25, ενώ στο 2 + 3 * 5 γίνεται πρώτα ο πολλαπλασιασμός και βγαίνει 17.
Τρεις εκφράσεις από το βιβλίο και το τετράδιο, με το αποτέλεσμα στο σχόλιο:
print 2 + 8 * 2 # 18
print 2 ** 2 + 4 / 2 - 3 * 4 # 4 + 2 - 12 = -6
print 2 * (5 % 3) + 4 / (1 + 3) # 2 * 2 + 4 / 4 = 5
Πράξεις με συμβολοσειρές
Δύο τελεστές δουλεύουν και με συμβολοσειρές. Το + τις ενώνει: το "Monty" + "Python" δίνει 'MontyPython'. Το * με έναν ακέραιο τις επαναλαμβάνει: το "Τώρα " * 3 δίνει 'Τώρα Τώρα Τώρα '.
Συμβολοσειρά και αριθμός όμως δεν προστίθενται. Το "Python " + 2 σταματά το πρόγραμμα με TypeError, γιατί η Python δεν μαντεύει αν θέλεις κείμενο ή αριθμό.
Σχεσιακοί τελεστές
Οι σχεσιακοί (ή συγκριτικοί) τελεστές συγκρίνουν δύο τιμές. Το αποτέλεσμα είναι πάντα True ή False.
| Σύγκριση | Τελεστής | Παράδειγμα | Αποτέλεσμα |
|---|---|---|---|
| μικρότερο από | < | 12 < 11 | False |
| μικρότερο ή ίσο από | <= | 56 <= 12 | False |
| μεγαλύτερο από | > | 23 > 10 | True |
| μεγαλύτερο ή ίσο από | >= | 10 >= 10 | True |
| ίσο με | == | 23 == 23 | True |
| διάφορο από | != | 34 != 45 | True |
Συγκρίνονται και συμβολοσειρές: το "test" == 'test' είναι True, γιατί μετρούν οι χαρακτήρες και όχι τα εισαγωγικά.
Λογικοί τελεστές
Οι λογικοί τελεστές ενώνουν ή αντιστρέφουν λογικές τιμές:
not(ΟΧΙ): άρνηση. Αντιστρέφει την τιμή.and(ΚΑΙ): σύζευξη. Αληθής μόνο όταν και οι δύο είναι αληθείς.or(Ή): διάζευξη. Αληθής όταν τουλάχιστον μία είναι αληθής.
| P | Q | P and Q | P or Q | not P |
|---|---|---|---|---|
True | True | True | True | False |
True | False | False | True | False |
False | True | False | True | True |
False | False | False | False | True |
Τρία παραδείγματα από το βιβλίο: το (12 < 11) and (23 > 10) είναι False, γιατί η πρώτη σύγκριση είναι ψευδής. Το (12 < 11) or (23 > 10) είναι True, γιατί αρκεί η δεύτερη. Το not (56 <= 12) είναι True.
Ένα διάστημα γράφεται με and: ο βαθμός b είναι από ως όταν b >= 10 and b <= 20. Η Python δέχεται και τη σύντομη γραφή 10 <= b <= 20, με το ίδιο νόημα.
Η σειρά όταν όλα μπαίνουν μαζί
Η προτεραιότητα των λογικών τελεστών είναι not, and, or, με αυτή τη σειρά. Σε μια έκφραση με όλα τα είδη, γίνονται πρώτα οι αριθμητικές πράξεις, μετά οι συγκρίσεις, και τέλος οι λογικοί τελεστές.
| Σειρά | Τελεστές |
|---|---|
| 1 | αριθμητικοί, με τη δική τους ιεραρχία |
| 2 | σχεσιακοί: <, <=, >, >=, ==, != |
| 3 | not |
| 4 | and |
| 5 | or |
Έτσι το True or False and False είναι True or (False and False), δηλαδή True. Και το not False and False είναι (not False) and False, δηλαδή False. Όπου η σειρά δεν είναι προφανής, οι παρενθέσεις κάνουν την έκφραση πιο καθαρή, ακόμα κι αν δεν χρειάζονται.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Τι θα εμφανίσει το παρακάτω τμήμα προγράμματος; a = 17, b = 5, print a / b, a % b, a ** 2 % b, a / 2.0
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
a / b: και οι δύο είναι ακέραιοι, οπότε γίνεται ακέραια διαίρεση. Το χωράει φορές στο :3.a % b: περισσεύει , γιατί . Άρα2.a ** 2 % b: η δύναμη γίνεται πρώτη, . Μετά το υπόλοιπο: , άρα4.a / 2.0: το είναι float, οπότε η διαίρεση δίνει το κανονικό πηλίκο:8.5.Η
printμε κόμματα γράφει τις τιμές στην ίδια γραμμή, με ένα κενό ανάμεσα. Εμφανίζεται3 2 4 8.5.
Παράδειγμα 2
Να γράψετε πρόγραμμα σε Python που διαβάζει έναν θετικό τριψήφιο ακέραιο και εμφανίζει το άθροισμα των ψηφίων του.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Το τελευταίο ψηφίο είναι το υπόλοιπο της διαίρεσης με το :
n % 10. Για το δίνει .Το πρώτο ψηφίο είναι το ακέραιο πηλίκο με το :
n / 100. Για το δίνει , γιατί η διαίρεση ακεραίων πετά τα δεκαδικά.Το μεσαίο ψηφίο: πρώτα κόβεις το τελευταίο με
n / 10, που δίνει , και μετά κρατάς το τελευταίο του νέου αριθμού με% 10, που δίνει . Μαζί:n / 10 % 10. Τα/και%είναι στο ίδιο επίπεδο, οπότε γίνονται από αριστερά προς τα δεξιά.Η
inputδιαβάζει αριθμό, όπως στις εξετάσεις:n = input('Δώσε τριψήφιο αριθμό: ') e = n / 100 d = n / 10 % 10 m = n % 10 print 'Άθροισμα ψηφίων:', e + d + mΓια το εμφανίζει
Άθροισμα ψηφίων: 13, γιατί .Η ίδια λύση σε μορφή που τρέχει ίδια και στις δύο εκδόσεις:
int(input(...))για την είσοδο,//για το ακέραιο πηλίκο, καιprint(...)με ένα όρισμα.
Παράδειγμα 3
Ένα έτος y είναι δίσεκτο όταν διαιρείται με το 4 αλλά όχι με το 100, ή όταν διαιρείται με το 400. Γράψε τη λογική έκφραση και υπολόγισέ τη για τα έτη 1900, 2024 και 2000.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Κάθε φράση γίνεται σύγκριση. «Διαιρείται με το 4»:
y % 4 == 0. «Όχι με το 100»:y % 100 != 0. «Με το 400»:y % 400 == 0.Οι δύο πρώτες πάνε μαζί με
and, και το αποτέλεσμα με την τρίτη μεor:(y % 4 == 0 and y % 100 != 0) or y % 400 == 0Η παρένθεση δεν είναι υποχρεωτική, γιατί το
andγίνεται πριν από τοor. Τη βάζεις για να διαβάζεται.1900: διαιρείται με το και με το , οπότε το
andείναιFalse. Με το δεν διαιρείται:False or False, άρα όχι δίσεκτο.2024:
True and TrueδίνειTrue, και τοorείναι ήδηTrue: δίσεκτο. 2000: τοandείναιFalse, γιατί διαιρείται με το , αλλά διαιρείται και με το :False or True, δίσεκτο.Το
print(...)με ένα όρισμα δουλεύει ίδια και στις δύο εκδόσεις:
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Οι 38 και 6 είναι ακέραιοι. Τι τιμές έχουν οι εκφράσεις 38 / 6 και 38 % 6;
Τα κατάφερες;
- Να υπολογίζεις αριθμητικές εκφράσεις με +, -, *, /, //, % και **, και να λες αν το αποτέλεσμα είναι int ή float.
- Να εφαρμόζεις την ιεραρχία των πράξεων και να αλλάζεις τη σειρά τους με παρενθέσεις.
- Να χρησιμοποιείς τα // και % για να χωρίζεις έναν ακέραιο σε ψηφία ή για να ελέγχεις αν διαιρείται.
- Να γράφεις συγκρίσεις με τους σχεσιακούς τελεστές και να ξεχωρίζεις το == από το =.
- Να υπολογίζεις λογικές εκφράσεις με not, and, or, με τον πίνακα αληθείας και την προτεραιότητά τους.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.