Μετάβαση στο περιεχόμενο

Αριθμητικές και λογικές εκφράσεις

Οι τελεστές, τα //, % και **, η προτεραιότητα, οι συγκρίσεις και τα and, or, not.

40 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να υπολογίζεις αριθμητικές εκφράσεις με +, -, *, /, //, % και **, και να λες αν το αποτέλεσμα είναι int ή float.
  2. Να εφαρμόζεις την ιεραρχία των πράξεων και να αλλάζεις τη σειρά τους με παρενθέσεις.
  3. Να χρησιμοποιείς τα // και % για να χωρίζεις έναν ακέραιο σε ψηφία ή για να ελέγχεις αν διαιρείται.
  4. Να γράφεις συγκρίσεις με τους σχεσιακούς τελεστές και να ξεχωρίζεις το == από το =.
  5. Να υπολογίζεις λογικές εκφράσεις με not, and, or, με τον πίνακα αληθείας και την προτεραιότητά τους.

Τελεστές και εκφράσεις

Οι τελεστές (operators) είναι σύμβολα ή λέξεις που κάνουν πράξεις πάνω σε τιμές: το +, το <, το and. Μια έκφραση είναι τιμές, μεταβλητές και τελεστές μαζί, που βγάζουν μία τιμή. Το 2 + 3 * 5 είναι αριθμητική έκφραση και βγάζει αριθμό. Το b >= 10 and b <= 20 είναι λογική έκφραση και βγάζει True ή False.

Οι τελεστές της Python χωρίζονται σε τρεις ομάδες: αριθμητικοί, σχεσιακοί και λογικοί.

Αριθμητικοί τελεστές

ΠράξηΤελεστήςΠαράδειγμαΑποτέλεσμα
πρόσθεση+45 + 1055
αφαίρεση-45 - 1035
πολλαπλασιασμός*45 * 10450
διαίρεση/45 / 104
υπόλοιπο ακέραιας διαίρεσης%45 % 105
ύψωση σε δύναμη**2 ** 101024

Ο τύπος του αποτελέσματος. Δύο int δίνουν πάντα int, και στη διαίρεση. Η / ανάμεσα σε δύο ακέραιους κάνει ακέραια διαίρεση: κρατά το ακέραιο πηλίκο και πετά τα δεκαδικά. Γι' αυτό το 45 / 10 δίνει 4 και το 7 / 2 δίνει 3.

Αν έστω ένας από τους δύο αριθμούς είναι float, το αποτέλεσμα είναι float, και η διαίρεση δίνει το κανονικό πηλίκο: το 45.0 / 10 δίνει 4.5, όπως και το 45 / 10.0.

Τα / και % στους ακέραιους

Ανάμεσα σε ακέραιους, το / και το % είναι η διαίρεση του δημοτικού: το 45 / 10 είναι πόσες φορές χωράει το 1010 στο 4545, και το 45 % 10 τι περισσεύει. Πάντα ισχύει 45=10⋅4+545 = 10 \cdot 4 + 5.

Με αυτά τα δύο κάνεις τρία πράγματα που ζητούνται συχνά:

ΘέλειςΓράφειςΓια n = 472
το τελευταίο ψηφίοn % 102
τον αριθμό χωρίς το τελευταίο ψηφίοn / 1047
να ελέγξεις αν ο n είναι άρτιοςn % 2 == 0True

Γενικά, ο n διαιρείται ακριβώς με τον d όταν n % d == 0.

Η ιεραρχία των πράξεων

Σε μια αριθμητική έκφραση οι πράξεις δεν γίνονται απλώς από αριστερά προς τα δεξιά. Ακολουθούν ιεραρχία:

  1. ύψωση σε δύναμη **
  2. πολλαπλασιασμός, διαίρεση, υπόλοιπο: *, /, %
  3. πρόσθεση, αφαίρεση: +, -

Πράξεις του ίδιου επιπέδου γίνονται από αριστερά προς τα δεξιά: το 20 / 6 * 6 είναι 3 * 6, δηλαδή 18. Οι παρενθέσεις αλλάζουν τη σειρά: στο (2 + 3) * 5 γίνεται πρώτα η πρόσθεση και βγαίνει 25, ενώ στο 2 + 3 * 5 γίνεται πρώτα ο πολλαπλασιασμός και βγαίνει 17.

Τρεις εκφράσεις από το βιβλίο και το τετράδιο, με το αποτέλεσμα στο σχόλιο:

print 2 + 8 * 2                  # 18
print 2 ** 2 + 4 / 2 - 3 * 4     # 4 + 2 - 12 = -6
print 2 * (5 % 3) + 4 / (1 + 3)  # 2 * 2 + 4 / 4 = 5

Πράξεις με συμβολοσειρές

Δύο τελεστές δουλεύουν και με συμβολοσειρές. Το + τις ενώνει: το "Monty" + "Python" δίνει 'MontyPython'. Το * με έναν ακέραιο τις επαναλαμβάνει: το "Τώρα " * 3 δίνει 'Τώρα Τώρα Τώρα '.

Συμβολοσειρά και αριθμός όμως δεν προστίθενται. Το "Python " + 2 σταματά το πρόγραμμα με TypeError, γιατί η Python δεν μαντεύει αν θέλεις κείμενο ή αριθμό.

Σχεσιακοί τελεστές

Οι σχεσιακοί (ή συγκριτικοί) τελεστές συγκρίνουν δύο τιμές. Το αποτέλεσμα είναι πάντα True ή False.

ΣύγκρισηΤελεστήςΠαράδειγμαΑποτέλεσμα
μικρότερο από<12 < 11False
μικρότερο ή ίσο από<=56 <= 12False
μεγαλύτερο από>23 > 10True
μεγαλύτερο ή ίσο από>=10 >= 10True
ίσο με==23 == 23True
διάφορο από!=34 != 45True

Συγκρίνονται και συμβολοσειρές: το "test" == 'test' είναι True, γιατί μετρούν οι χαρακτήρες και όχι τα εισαγωγικά.

Λογικοί τελεστές

Οι λογικοί τελεστές ενώνουν ή αντιστρέφουν λογικές τιμές:

  • not (ΟΧΙ): άρνηση. Αντιστρέφει την τιμή.
  • and (ΚΑΙ): σύζευξη. Αληθής μόνο όταν και οι δύο είναι αληθείς.
  • or (Ή): διάζευξη. Αληθής όταν τουλάχιστον μία είναι αληθής.
PQP and QP or Qnot P
TrueTrueTrueTrueFalse
TrueFalseFalseTrueFalse
FalseTrueFalseTrueTrue
FalseFalseFalseFalseTrue

Τρία παραδείγματα από το βιβλίο: το (12 < 11) and (23 > 10) είναι False, γιατί η πρώτη σύγκριση είναι ψευδής. Το (12 < 11) or (23 > 10) είναι True, γιατί αρκεί η δεύτερη. Το not (56 <= 12) είναι True.

Ένα διάστημα γράφεται με and: ο βαθμός b είναι από 1010 ως 2020 όταν b >= 10 and b <= 20. Η Python δέχεται και τη σύντομη γραφή 10 <= b <= 20, με το ίδιο νόημα.

Η σειρά όταν όλα μπαίνουν μαζί

Η προτεραιότητα των λογικών τελεστών είναι not, and, or, με αυτή τη σειρά. Σε μια έκφραση με όλα τα είδη, γίνονται πρώτα οι αριθμητικές πράξεις, μετά οι συγκρίσεις, και τέλος οι λογικοί τελεστές.

ΣειράΤελεστές
1αριθμητικοί, με τη δική τους ιεραρχία
2σχεσιακοί: <, <=, >, >=, ==, !=
3not
4and
5or

Έτσι το True or False and False είναι True or (False and False), δηλαδή True. Και το not False and False είναι (not False) and False, δηλαδή False. Όπου η σειρά δεν είναι προφανής, οι παρενθέσεις κάνουν την έκφραση πιο καθαρή, ακόμα κι αν δεν χρειάζονται.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Τι θα εμφανίσει το παρακάτω τμήμα προγράμματος; a = 17, b = 5, print a / b, a % b, a ** 2 % b, a / 2.0

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Να γράψετε πρόγραμμα σε Python που διαβάζει έναν θετικό τριψήφιο ακέραιο και εμφανίζει το άθροισμα των ψηφίων του.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Ένα έτος y είναι δίσεκτο όταν διαιρείται με το 4 αλλά όχι με το 100, ή όταν διαιρείται με το 400. Γράψε τη λογική έκφραση και υπολόγισέ τη για τα έτη 1900, 2024 και 2000.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Τι τιμή έχει η έκφραση 29 / 4, όταν και οι δύο αριθμοί είναι ακέραιοι;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Οι 38 και 6 είναι ακέραιοι. Τι τιμές έχουν οι εκφράσεις 38 / 6 και 38 % 6;

Τα κατάφερες;

  • Να υπολογίζεις αριθμητικές εκφράσεις με +, -, *, /, //, % και **, και να λες αν το αποτέλεσμα είναι int ή float.
  • Να εφαρμόζεις την ιεραρχία των πράξεων και να αλλάζεις τη σειρά τους με παρενθέσεις.
  • Να χρησιμοποιείς τα // και % για να χωρίζεις έναν ακέραιο σε ψηφία ή για να ελέγχεις αν διαιρείται.
  • Να γράφεις συγκρίσεις με τους σχεσιακούς τελεστές και να ξεχωρίζεις το == από το =.
  • Να υπολογίζεις λογικές εκφράσεις με not, and, or, με τον πίνακα αληθείας και την προτεραιότητά τους.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;