Μετάβαση στο περιεχόμενο

Οι επαναλήψεις for και while

Η range, η τιμή τερματισμού, ο αθροιστής και ο μετρητής, οι εμφωλευμένοι βρόχοι.

40 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να ξεχωρίζεις τις προκαθορισμένες από τις μη προκαθορισμένες επαναλήψεις και να διαλέγεις for ή while.
  2. Να γράφεις τη range με αρχή, μέχρι και βήμα, και να βρίσκεις τις τιμές και το πλήθος των επαναλήψεών της.
  3. Να γράφεις βρόχο while με αρχική τιμή πριν και αλλαγή μέσα στο σώμα, και να ελέγχεις την εγκυρότητα δεδομένων.
  4. Να χρησιμοποιείς αθροιστή, μετρητή και εμφωλευμένους βρόχους, και να μετατρέπεις μια for σε while.

Προκαθορισμένες και μη προκαθορισμένες επαναλήψεις

Συχνά μια ομάδα εντολών πρέπει να εκτελεστεί πολλές φορές. Οι επαναλήψεις είναι δύο ειδών:

ΕίδοςΤι ξέρεις πριν ξεκινήσειςΕντολή στην PythonΠαράδειγμα
προκαθορισμένεςτο πλήθος των επαναλήψεωνforο μέσος όρος ενός τμήματος 22 μαθητών
μη προκαθορισμένεςμόνο πότε σταματάς: το πλήθος κρίνεται την ώρα της εκτέλεσηςwhileτα μόρια όσων κάνουν αίτηση σε έναν διαγωνισμό

Και οι δύο γραμμές τελειώνουν με :, και οι εντολές που επαναλαμβάνονται, το σώμα του βρόχου, γράφονται με εσοχή.

Ο κώδικας γράφεται όπως στο βιβλίο και στις εξετάσεις, σε Python 2.7: print x, print a, b, και input για να διαβάσεις αριθμό.

Η for και η range

for onoma_metavlitis in range(arxi, mexri, vima):
    entoli_1
    entoli_2

Η range() είναι ενσωματωμένη συνάρτηση. Παράγει τη λίστα των τιμών που θα πάρει η μεταβλητή, μία σε κάθε επανάληψη: η range(10) δίνει [0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9]. Τα arxi, mexri, vima είναι ακέραιοι.

  • Η αρχή και το βήμα μπορούν να λείπουν: τότε η αρχή είναι 00 και το βήμα 11.
  • Το μέχρι γράφεται πάντα, και η μεταβλητή δεν το φτάνει ποτέ.
ΓράφειςΤιμέςΕπαναλήψεις
range(10)0, 1, 2, …, 91010
range(1, 8)1, 2, 3, 4, 5, 6, 777
range(1, 10, 2)1, 3, 5, 7, 955
range(8, -1, -1)8, 7, 6, …, 099
range(5, 1)καμία00

Με αρνητικό βήμα μετράς προς τα κάτω, και πάλι σταματάς πριν από το «μέχρι»: για να φτάσεις στο 00 γράφεις -1. Η range(5, 1) δεν δίνει τίποτα, γιατί με βήμα +1+1 από το 55 δεν πας ποτέ προς το 11.

Ένα πρόγραμμα που αθροίζει τους περιττούς από το 11 ως και το 100100 ξεκινά από το 11 με βήμα 22. Στους runners της σελίδας η print(...) έχει ένα μόνο όρισμα και οι αριθμοί διαβάζονται με int(input(...)): έτσι δουλεύουν ίδια και στις δύο εκδόσεις.

Άθροισμα των περιττών ως το 100

Πριν πατήσεις: ποια είναι η τελευταία τιμή της i; Το 100 δεν είναι περιττός, άρα αρκεί η range να σταματά πριν από αυτό.

  1. athroisma = 0
  2. for i in range(1, 100, 2):
  3. athroisma = athroisma + i
  4. print(athroisma)

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Η athroisma είναι αθροιστής: παίρνει αρχική τιμή 00 πριν από τον βρόχο, και σε κάθε επανάληψη προσθέτει κάτι. Ο μετρητής είναι το ίδιο, με +1+1 κάθε φορά. Για γινόμενο, η αρχική τιμή είναι 11: με 00 το γινόμενο θα έμενε 00 ό,τι κι αν πολλαπλασίαζες.

Η for δεν δουλεύει μόνο με τη range. Γράφεις for x in [4, 8, 15]: και η x παίρνει τα στοιχεία της λίστας με τη σειρά, ή for c in "Python": και η c παίρνει ένα ένα τα γράμματα.

Η while

x = 40
while x < 50:
    x = x + 1
print x

Η while («όσο ισχύει η συνθήκη, επανάλαβε») ελέγχει τη συνθήκη πριν από κάθε επανάληψη, και πριν από την πρώτη. Όσο είναι True, εκτελεί το σώμα. Μόλις γίνει False, η εκτέλεση πάει στην πρώτη εντολή μετά τον βρόχο. Εδώ το σώμα εκτελείται 1010 φορές και εμφανίζεται 50.

Επειδή ο έλεγχος γίνεται πρώτος, μπορεί το σώμα να μην εκτελεστεί ούτε μία φορά: αν η x ξεκινούσε από 6060, θα εμφανιζόταν κατευθείαν 60.

Έλεγχος εγκυρότητας

Μια συνηθισμένη χρήση της while είναι να μη δέχεται λάθος δεδομένα. Ο βαθμός στο μάθημα πρέπει να είναι από 00 ως 2020: όσο δεν είναι, το πρόγραμμα ρωτά ξανά.

Βαθμός από 0 ως 20

Ο χρήστης δίνει 25, μετά −3, μετά 17. Πόσες φορές θα ρωτήσει ξανά το πρόγραμμα;

  1. τρέχουσα γραμμή: vathmos = int(input("Δώσε τον βαθμό: "))
  2. while vathmos < 0 or vathmos > 20:
  3. vathmos = int(input("Παρακαλώ δώσε έγκυρη τιμή: "))
  4. print(vathmos)

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.Γραμμή 1: τι τιμή θα πάρει το vathmos;

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Στην 2.7, όπως στο βιβλίο, η πρώτη γραμμή γράφεται vathmos = input('Δώσε τον βαθμό: ').

Η συνθήκη είναι η άρνηση του «έγκυρος». Έγκυρος σημαίνει vathmos >= 0 and vathmos <= 20· άκυρος σημαίνει vathmos < 0 or vathmos > 20. Με and εκεί, η συνθήκη δεν θα ήταν ποτέ αληθής, γιατί κανένας αριθμός δεν είναι μαζί κάτω από 00 και πάνω από 2020.

Μάντεψε τον αριθμό

Στο παιχνίδι του βιβλίου ο υπολογιστής διαλέγει τυχαία έναν αριθμό από το 11 ως το 1010 με τη random.randint(1, 10), και ο παίκτης μαντεύει ώσπου να τον βρει. Εδώ ο αριθμός είναι σταθερός, το 77, για να βλέπεις τι γίνεται.

Μάντεψε τον αριθμό

Οι προσπάθειες είναι 5, 9, 7. Γιατί η guess ξεκινά από 0; Τι θα γινόταν στον πρώτο έλεγχο αν δεν είχε τιμή;

  1. τρέχουσα γραμμή: thenum = 7
  2. guess = 0
  3. while guess != thenum:
  4. guess = int(input("Δώσε αριθμό: "))
  5. if guess > thenum:
  6. print("Έδωσες μεγαλύτερο αριθμό")
  7. elif guess < thenum:
  8. print("Έδωσες μικρότερο αριθμό")
  9. else:
  10. print("Τον βρήκες!")

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.Γραμμή 1: τι τιμή θα πάρει το thenum;

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Το guess = 0 είναι ο πρώτος κανόνας: μια τιμή που σίγουρα δεν είναι ο αριθμός, ώστε ο βρόχος να ξεκινήσει. Η input μέσα στο σώμα είναι ο δεύτερος.

Η Python έχει και την εντολή break, που βγάζει αμέσως από τον βρόχο. Το βιβλίο δεν τη χρησιμοποιεί: όταν ένας βρόχος πρέπει να σταματήσει για δύο λόγους, βάζει και τους δύο στη συνθήκη με and, όπως στο λυμένο παράδειγμα 3.

Εμφωλευμένες επαναλήψεις

Μέσα στο σώμα ενός βρόχου μπορεί να υπάρχει άλλος βρόχος. Για κάθε επανάληψη του εξωτερικού, ο εσωτερικός τρέχει ολόκληρος.

for h in range(2):
    for m in range(3):
        print h, m

Εμφανίζονται 2⋅3=62 \cdot 3 = 6 γραμμές: 0 0, 0 1, 0 2, 1 0, 1 1, 1 2. Η m ξαναρχίζει από το 00 κάθε φορά που αλλάζει η h, όπως τα λεπτά σε ένα ρολόι.

Από τη for στη while

Κάθε for με range γράφεται και ως while. Χρειάζεσαι τα τρία κομμάτια της range σε τρεις θέσεις:

range(arxi, mexri, vima)στη while
αρχήi = arxi πριν από τον βρόχο
μέχριη συνθήκη: i < mexri (ή i > mexri με αρνητικό βήμα)
βήμαi = i + vima στο τέλος του σώματος

Το ανάποδο δεν γίνεται πάντα. Ένας βρόχος που σταματά όταν ο χρήστης δώσει 00 δεν έχει γνωστό πλήθος επαναλήψεων, και θέλει while.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Δίνεται το παρακάτω τμήμα προγράμματος: x = 20, s = 0, και μετά while x < 100: με σώμα x = x + 10 και s = s + x. Στο τέλος print x, s. Πόσες φορές εκτελείται η x = x + 10, ποιες τιμές παίρνει η x και τι θα εμφανιστεί;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Να γράψετε με while τμήμα ισοδύναμο με το for i in range(10, 51, 2): print i * i. Και με for τμήμα ισοδύναμο με το x = 1, while x <= 10: με σώμα x = x + 2 και print x.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Στο άλμα εις μήκος ενός μαθητικού αγώνα συμμετέχουν 20 αθλητές. Κάθε αθλητής έχει έως 3 προσπάθειες και περνά στον τελικό αν πιάσει 4.5 μέτρα ή περισσότερο· μόλις τα πιάσει, σταματά. Να γράψετε πρόγραμμα σε Python που διαβάζει τις επιδόσεις, εμφανίζει για κάθε αθλητή αν προκρίθηκε και στο τέλος πόσοι προκρίθηκαν και ποια ήταν η καλύτερη επίδοση.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Σωστό ή Λάθος: «Η δομή while τερματίζει όταν η συνθήκη γίνει αληθής.»

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Ποιες τιμές δίνει η range(10, 0, -3);

Τα κατάφερες;

  • Να ξεχωρίζεις τις προκαθορισμένες από τις μη προκαθορισμένες επαναλήψεις και να διαλέγεις for ή while.
  • Να γράφεις τη range με αρχή, μέχρι και βήμα, και να βρίσκεις τις τιμές και το πλήθος των επαναλήψεών της.
  • Να γράφεις βρόχο while με αρχική τιμή πριν και αλλαγή μέσα στο σώμα, και να ελέγχεις την εγκυρότητα δεδομένων.
  • Να χρησιμοποιείς αθροιστή, μετρητή και εμφωλευμένους βρόχους, και να μετατρέπεις μια for σε while.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;