Οι επαναλήψεις for και while
Η range, η τιμή τερματισμού, ο αθροιστής και ο μετρητής, οι εμφωλευμένοι βρόχοι.
40 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να ξεχωρίζεις τις προκαθορισμένες από τις μη προκαθορισμένες επαναλήψεις και να διαλέγεις for ή while.
- Να γράφεις τη range με αρχή, μέχρι και βήμα, και να βρίσκεις τις τιμές και το πλήθος των επαναλήψεών της.
- Να γράφεις βρόχο while με αρχική τιμή πριν και αλλαγή μέσα στο σώμα, και να ελέγχεις την εγκυρότητα δεδομένων.
- Να χρησιμοποιείς αθροιστή, μετρητή και εμφωλευμένους βρόχους, και να μετατρέπεις μια for σε while.
Προκαθορισμένες και μη προκαθορισμένες επαναλήψεις
Συχνά μια ομάδα εντολών πρέπει να εκτελεστεί πολλές φορές. Οι επαναλήψεις είναι δύο ειδών:
| Είδος | Τι ξέρεις πριν ξεκινήσεις | Εντολή στην Python | Παράδειγμα |
|---|---|---|---|
| προκαθορισμένες | το πλήθος των επαναλήψεων | for | ο μέσος όρος ενός τμήματος 22 μαθητών |
| μη προκαθορισμένες | μόνο πότε σταματάς: το πλήθος κρίνεται την ώρα της εκτέλεσης | while | τα μόρια όσων κάνουν αίτηση σε έναν διαγωνισμό |
Και οι δύο γραμμές τελειώνουν με :, και οι εντολές που επαναλαμβάνονται, το σώμα του βρόχου, γράφονται με εσοχή.
Ο κώδικας γράφεται όπως στο βιβλίο και στις εξετάσεις, σε Python 2.7: print x, print a, b, και input για να διαβάσεις αριθμό.
Η for και η range
for onoma_metavlitis in range(arxi, mexri, vima):
entoli_1
entoli_2
Η range() είναι ενσωματωμένη συνάρτηση. Παράγει τη λίστα των τιμών που θα πάρει η μεταβλητή, μία σε κάθε επανάληψη: η range(10) δίνει [0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9]. Τα arxi, mexri, vima είναι ακέραιοι.
- Η αρχή και το βήμα μπορούν να λείπουν: τότε η αρχή είναι και το βήμα .
- Το μέχρι γράφεται πάντα, και η μεταβλητή δεν το φτάνει ποτέ.
| Γράφεις | Τιμές | Επαναλήψεις |
|---|---|---|
range(10) | 0, 1, 2, …, 9 | |
range(1, 8) | 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 | |
range(1, 10, 2) | 1, 3, 5, 7, 9 | |
range(8, -1, -1) | 8, 7, 6, …, 0 | |
range(5, 1) | καμία |
Με αρνητικό βήμα μετράς προς τα κάτω, και πάλι σταματάς πριν από το «μέχρι»: για να φτάσεις στο γράφεις -1. Η range(5, 1) δεν δίνει τίποτα, γιατί με βήμα από το δεν πας ποτέ προς το .
Ένα πρόγραμμα που αθροίζει τους περιττούς από το ως και το ξεκινά από το με βήμα . Στους runners της σελίδας η print(...) έχει ένα μόνο όρισμα και οι αριθμοί διαβάζονται με int(input(...)): έτσι δουλεύουν ίδια και στις δύο εκδόσεις.
Η athroisma είναι αθροιστής: παίρνει αρχική τιμή πριν από τον βρόχο, και σε κάθε επανάληψη προσθέτει κάτι. Ο μετρητής είναι το ίδιο, με κάθε φορά. Για γινόμενο, η αρχική τιμή είναι : με το γινόμενο θα έμενε ό,τι κι αν πολλαπλασίαζες.
Η for δεν δουλεύει μόνο με τη range. Γράφεις for x in [4, 8, 15]: και η x παίρνει τα στοιχεία της λίστας με τη σειρά, ή for c in "Python": και η c παίρνει ένα ένα τα γράμματα.
Η while
x = 40
while x < 50:
x = x + 1
print x
Η while («όσο ισχύει η συνθήκη, επανάλαβε») ελέγχει τη συνθήκη πριν από κάθε επανάληψη, και πριν από την πρώτη. Όσο είναι True, εκτελεί το σώμα. Μόλις γίνει False, η εκτέλεση πάει στην πρώτη εντολή μετά τον βρόχο. Εδώ το σώμα εκτελείται φορές και εμφανίζεται 50.
Επειδή ο έλεγχος γίνεται πρώτος, μπορεί το σώμα να μην εκτελεστεί ούτε μία φορά: αν η x ξεκινούσε από , θα εμφανιζόταν κατευθείαν 60.
Έλεγχος εγκυρότητας
Μια συνηθισμένη χρήση της while είναι να μη δέχεται λάθος δεδομένα. Ο βαθμός στο μάθημα πρέπει να είναι από ως : όσο δεν είναι, το πρόγραμμα ρωτά ξανά.
Στην 2.7, όπως στο βιβλίο, η πρώτη γραμμή γράφεται vathmos = input('Δώσε τον βαθμό: ').
Η συνθήκη είναι η άρνηση του «έγκυρος». Έγκυρος σημαίνει vathmos >= 0 and vathmos <= 20· άκυρος σημαίνει vathmos < 0 or vathmos > 20. Με and εκεί, η συνθήκη δεν θα ήταν ποτέ αληθής, γιατί κανένας αριθμός δεν είναι μαζί κάτω από και πάνω από .
Μάντεψε τον αριθμό
Στο παιχνίδι του βιβλίου ο υπολογιστής διαλέγει τυχαία έναν αριθμό από το ως το με τη random.randint(1, 10), και ο παίκτης μαντεύει ώσπου να τον βρει. Εδώ ο αριθμός είναι σταθερός, το , για να βλέπεις τι γίνεται.
Το guess = 0 είναι ο πρώτος κανόνας: μια τιμή που σίγουρα δεν είναι ο αριθμός, ώστε ο βρόχος να ξεκινήσει. Η input μέσα στο σώμα είναι ο δεύτερος.
Η Python έχει και την εντολή break, που βγάζει αμέσως από τον βρόχο. Το βιβλίο δεν τη χρησιμοποιεί: όταν ένας βρόχος πρέπει να σταματήσει για δύο λόγους, βάζει και τους δύο στη συνθήκη με and, όπως στο λυμένο παράδειγμα 3.
Εμφωλευμένες επαναλήψεις
Μέσα στο σώμα ενός βρόχου μπορεί να υπάρχει άλλος βρόχος. Για κάθε επανάληψη του εξωτερικού, ο εσωτερικός τρέχει ολόκληρος.
for h in range(2):
for m in range(3):
print h, m
Εμφανίζονται γραμμές: 0 0, 0 1, 0 2, 1 0, 1 1, 1 2. Η m ξαναρχίζει από το κάθε φορά που αλλάζει η h, όπως τα λεπτά σε ένα ρολόι.
Από τη for στη while
Κάθε for με range γράφεται και ως while. Χρειάζεσαι τα τρία κομμάτια της range σε τρεις θέσεις:
range(arxi, mexri, vima) | στη while |
|---|---|
| αρχή | i = arxi πριν από τον βρόχο |
| μέχρι | η συνθήκη: i < mexri (ή i > mexri με αρνητικό βήμα) |
| βήμα | i = i + vima στο τέλος του σώματος |
Το ανάποδο δεν γίνεται πάντα. Ένας βρόχος που σταματά όταν ο χρήστης δώσει δεν έχει γνωστό πλήθος επαναλήψεων, και θέλει while.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Δίνεται το παρακάτω τμήμα προγράμματος: x = 20, s = 0, και μετά while x < 100: με σώμα x = x + 10 και s = s + x. Στο τέλος print x, s. Πόσες φορές εκτελείται η x = x + 10, ποιες τιμές παίρνει η x και τι θα εμφανιστεί;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Πίνακας τιμών. Η συνθήκη ελέγχεται με την τιμή που έχει η
xπριν από κάθε επανάληψη. Ξεκινά , αληθής.Επαναλήψεις: οκτώ αληθείς έλεγχοι, άρα η
x = x + 10εκτελείται φορές.Τιμές της x: , μαζί με την αρχική.
Έξοδος:
100 520. Πρόσεξε ότι η μπήκε στο άθροισμα: ηs = s + xεκτελείται μετά την αύξηση, μέσα στον ίδιο γύρο.
Παράδειγμα 2
Να γράψετε με while τμήμα ισοδύναμο με το for i in range(10, 51, 2): print i * i. Και με for τμήμα ισοδύναμο με το x = 1, while x <= 10: με σώμα x = x + 2 και print x.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Από for σε while. Αρχή , μέχρι , βήμα :
i = 10 while i < 51: print i * i i = i + 2Η αύξηση μπαίνει τελευταία, ώστε πρώτα να τυπωθεί το .
Από while σε for: ποιες τιμές τυπώνονται; Εδώ η αύξηση γίνεται πριν από την
print. Ηxείναι όταν ελέγχεται, αλλά τυπώνεται . Ο τελευταίος αληθής έλεγχος είναι , και τότε τυπώνεται . Τυπώνονται3, 5, 7, 9, 11.Η range που τα δίνει: αρχή , βήμα , και «μέχρι» κάτι πάνω από το :
for x in range(3, 12, 2): print xΜε
range(3, 10, 2)θα έλειπε το : όταν η αύξηση είναι πριν από τηνprint, τυπώνεται και μια τιμή πέρα από το όριο της συνθήκης.
Παράδειγμα 3
Στο άλμα εις μήκος ενός μαθητικού αγώνα συμμετέχουν 20 αθλητές. Κάθε αθλητής έχει έως 3 προσπάθειες και περνά στον τελικό αν πιάσει 4.5 μέτρα ή περισσότερο· μόλις τα πιάσει, σταματά. Να γράψετε πρόγραμμα σε Python που διαβάζει τις επιδόσεις, εμφανίζει για κάθε αθλητή αν προκρίθηκε και στο τέλος πόσοι προκρίθηκαν και ποια ήταν η καλύτερη επίδοση.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ποιοι βρόχοι. Οι αθλητές είναι γνωστό πλήθος:
for i in range(1, 21). Οι προσπάθειες ενός αθλητή σταματούν για δύο λόγους, τρεις προσπάθειες ή πρόκριση:while prospatheia <= 3 and max_epidosi < 4.5.Τι ξαναρχίζει για κάθε αθλητή. Η καλύτερη επίδοσή του
max_epidosiκαι ο αριθμός προσπάθειας μπαίνουν μέσα στηfor, πριν από τηwhile. Ο μετρητής προκρίσεων και η καλύτερη επίδοση του αγώναmax_almaμπαίνουν έξω, πριν από όλα.max_alma = 0 count_athletes = 0 for i in range(1, 21): max_epidosi = 0 prospatheia = 1 while prospatheia <= 3 and max_epidosi < 4.5: epidosi = input('Δώσε την επίδοση: ') if epidosi > max_epidosi: max_epidosi = epidosi prospatheia = prospatheia + 1 if max_epidosi >= 4.5: print 'Ο αθλητής', i, 'προκρίθηκε' count_athletes = count_athletes + 1 else: print 'Ο αθλητής', i, 'δεν προκρίθηκε:', max_epidosi if max_epidosi > max_alma: max_alma = max_epidosi print 'Προκρίθηκαν', count_athletes, 'αθλητές' print 'Καλύτερη επίδοση:', max_almaΈλεγχος με τρεις αθλητές, δηλαδή
range(1, 4), και επιδόσεις και ο πρώτος, , , ο δεύτερος, ο τρίτος. Ο πρώτος σταματά στη δεύτερη προσπάθεια και ο τρίτος στην πρώτη, γιατί ηmax_epidosi < 4.5γίνεται ψευδής. Ο δεύτερος κάνει και τις τρεις και κρατά το . Εμφανίζεται:Ο αθλητής 1 προκρίθηκε Ο αθλητής 2 δεν προκρίθηκε: 4.3 Ο αθλητής 3 προκρίθηκε Προκρίθηκαν 2 αθλητές Καλύτερη επίδοση: 4.8
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Ποιες τιμές δίνει η range(10, 0, -3);
Τα κατάφερες;
- Να ξεχωρίζεις τις προκαθορισμένες από τις μη προκαθορισμένες επαναλήψεις και να διαλέγεις for ή while.
- Να γράφεις τη range με αρχή, μέχρι και βήμα, και να βρίσκεις τις τιμές και το πλήθος των επαναλήψεών της.
- Να γράφεις βρόχο while με αρχική τιμή πριν και αλλαγή μέσα στο σώμα, και να ελέγχεις την εγκυρότητα δεδομένων.
- Να χρησιμοποιείς αθροιστή, μετρητή και εμφωλευμένους βρόχους, και να μετατρέπεις μια for σε while.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.