Συναρτήσεις και παράμετροι
def και return, παράμετροι και ορίσματα, και τι γίνεται όταν καλείς μια συνάρτηση.
40 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς τι είναι υποπρόγραμμα και τον τμηματικό προγραμματισμό, και να αναφέρεις τα τρία χαρακτηριστικά ενός υποπρογράμματος.
- Να ορίζεις συνάρτηση με def και να την καλείς, ακολουθώντας τη ροή εκτέλεσης από την κλήση στο σώμα και πίσω.
- Να ξεχωρίζεις παραμέτρους από ορίσματα και να αντιστοιχίζεις τα ορίσματα στις παραμέτρους κατά θέση.
- Να χρησιμοποιείς τη return, να ξεχωρίζεις συναρτήσεις που επιστρέφουν τιμή από κενές, και να προβλέπεις τι γίνεται με μια λίστα που περνά ως όρισμα.
Υποπρογράμματα
Συχνά το ίδιο κομμάτι επεξεργασίας χρειάζεται σε πολλά σημεία ενός προγράμματος, κάθε φορά με άλλα δεδομένα. Ένας βρόχος δεν βοηθά εδώ, γιατί τα σημεία είναι σκόρπια. Και δεν είναι σωστό να αντιγράφεις τις ίδιες γραμμές ξανά και ξανά.
Η λύση είναι ο τμηματικός προγραμματισμός: γράφεις το πρόγραμμα ως σύνολο από μικρότερα κομμάτια. Ένα υποπρόγραμμα είναι κομμάτι προγράμματος γραμμένο χωριστά από το υπόλοιπο, που κάνει ένα αυτόνομο έργο. Το γράφεις μία φορά και το καλείς όσες φορές θέλεις, με άλλες τιμές κάθε φορά.
Κάθε υποπρόγραμμα έχει τρία βασικά χαρακτηριστικά:
- Έχει ένα μόνο σημείο εισόδου, από το οποίο δέχεται τα δεδομένα του.
- Το (υπο)πρόγραμμα που καλεί σταματά όσο εκτελείται το καλούμενο. Μία χρονική στιγμή εκτελείται μόνο ένα υποπρόγραμμα.
- Ο έλεγχος επιστρέφει σε αυτό που κάλεσε, μόλις το καλούμενο τελειώσει.
Η καλή πρακτική είναι να σκεφτείς τα κομμάτια πριν γράψεις κώδικα, να χρησιμοποιήσεις έτοιμα υποπρογράμματα όπου υπάρχουν, και να κρατάς κάθε υποπρόγραμμα όσο πιο ανεξάρτητο γίνεται από τα άλλα.
Συναρτήσεις στην Python
Ο κώδικας γράφεται όπως στο βιβλίο και στις εξετάσεις, σε Python 2.7: print x, print a, b, input για αριθμό.
Η Python έχει ένα μόνο είδος υποπρογράμματος: τη συνάρτηση. Ορίζεται με τη λέξη def, ένα όνομα, ένα ζευγάρι παρενθέσεων με ονόματα μεταβλητών (ή κενό), και : στο τέλος. Οι εντολές της γράφονται από κάτω, με εσοχή. Ο τύπος των παραμέτρων δεν δηλώνεται.
def onoma_synartisis(parametros_1, parametros_2):
entoles
return apotelesma
Μια συνάρτηση μπορεί να καλεί άλλες. Η epanalave_4fores καλεί δύο φορές την epanalave_hello, που καλεί δύο φορές την hello. Στους runners της σελίδας η print(...) έχει ένα μόνο όρισμα: έτσι δουλεύει ίδια και στις δύο εκδόσεις.
Δύο κανόνες φαίνονται εδώ. Μια συνάρτηση πρέπει να έχει οριστεί πριν κληθεί. Και οι εντολές μέσα της δεν εκτελούνται ώσπου να κληθεί.
Η κλήση είναι μια παράκαμψη στη ροή εκτέλεσης: αντί για την επόμενη εντολή, η εκτέλεση περνά στο σώμα της συνάρτησης, το εκτελεί όλο, και γυρίζει εκεί που σταμάτησε. Όταν διαβάζεις ένα πρόγραμμα, μπορείς και να μην μπεις στο σώμα: δέχεσαι ότι η συνάρτηση δουλεύει σωστά και συνεχίζεις, όπως κάνεις με τις ενσωματωμένες len ή abs.
Παράμετροι και ορίσματα
Οι παράμετροι είναι μεταβλητές μέσα στις παρενθέσεις του ορισμού, χωρισμένες με κόμμα. Οι τιμές που δίνεις στην κλήση λέγονται ορίσματα. Στην κλήση, κάθε όρισμα εκχωρείται στην παράμετρο της ίδιας θέσης. Στην ΑΕΠΠ οι ίδιες έννοιες λέγονται τυπικές και πραγματικές παράμετροι.
Τα ορίσματα μπορεί να είναι σταθερές, μεταβλητές ή εκφράσεις:
def printMax(a, b):
if a > b:
print a, 'είναι το μέγιστο'
elif a == b:
print a, 'είναι ίσο με το', b
else:
print b, 'είναι το μέγιστο'
printMax(3, 4) # σταθερές τιμές ως ορίσματα
x = 5
y = 7
printMax(x, y) # μεταβλητές ως ορίσματα
Εμφανίζεται 4 είναι το μέγιστο και μετά 7 είναι το μέγιστο.
Η a πήρε την τιμή της x και η b της y επειδή είναι στην ίδια θέση, όχι επειδή μοιάζουν τα ονόματα. Στην κλήση printMax(y, x) η a θα έπαιρνε .
Το πλήθος μετρά κι αυτό. Η printMax έχει δύο παραμέτρους, άρα θέλει δύο ορίσματα: η printMax(3) σταματά με TypeError.
Η Python δεν ελέγχει τον τύπο. Μια συνάρτηση δουλεύει με όποια τιμή μπορούν να επεξεργαστούν οι εντολές της:
def print_twice(x):
print x
print x
print_twice("Spam")
print_twice(25)
Εμφανίζονται Spam δύο φορές και μετά 25 δύο φορές.
Η return και η επιστρεφόμενη τιμή
Η return τελειώνει τη συνάρτηση και στέλνει μια τιμή πίσω στο σημείο της κλήσης. Η τιμή αυτή λέγεται επιστρεφόμενη τιμή. Εκεί η κλήση «γίνεται» αυτή η τιμή και μπαίνει σε print, σε εκχώρηση ή σε πράξη.
def find_sum(par1, par2):
result = par1 + par2
return result
print find_sum(3, 4)
print find_sum("well", "come")
Η πρώτη κλήση επιστρέφει 7. Η δεύτερη επιστρέφει wellcome: ο τελεστής + στις συμβολοσειρές κάνει συνένωση, και η ίδια συνάρτηση δουλεύει και γι' αυτές.
Κατηγορίες συναρτήσεων
Το βιβλίο τις χωρίζει με δύο τρόπους.
Αν αλλάζουν το αντικείμενο στο οποίο εφαρμόζονται. Η upper των συμβολοσειρών δεν το αλλάζει: φτιάχνει νέα συμβολοσειρά. Η append των λιστών το αλλάζει.
| Εντολές | Εμφανίζεται |
|---|---|
a = "Python", print a.upper(), print a | PYTHON, μετά Python |
b = ["a", "b"], print b.append("c"), print b | None, μετά ['a', 'b', 'c'] |
Αν επιστρέφουν τιμή. Η find_sum επιστρέφει. Η printMax είναι κενή (void) συνάρτηση: κάνει κάτι, εδώ τυπώνει, αλλά δεν επιστρέφει τιμή.
Λίστα ως παράμετρος
Όταν το όρισμα είναι λίστα, η παράμετρος δείχνει στην ίδια λίστα με τη μεταβλητή της κλήσης. Το τι θα δεις έξω από τη συνάρτηση εξαρτάται από το τι κάνεις μέσα:
Μέσα στη changeme(mylist) | Μέσα | Έξω, μετά την κλήση |
|---|---|---|
mylist.append([1, 2, 3, 4]) | [10, 20, 30, [1, 2, 3, 4]] | [10, 20, 30, [1, 2, 3, 4]] |
mylist = [1, 2, 3, 4] | [1, 2, 3, 4] | [10, 20, 30] |
Με την append η αλλαγή γίνεται στην ίδια τη λίστα, και μένει και μετά την κλήση. Με την εκχώρηση mylist = [1, 2, 3, 4], η παράμετρος δείχνει πια σε νέα λίστα, που υπάρχει μόνο μέσα στη συνάρτηση. Η λίστα της κλήσης μένει όπως ήταν.
Μια απλή τιμή, όπως ένας αριθμός, δεν αλλάζει ποτέ έξω από τη συνάρτηση: η t2 = t2 + 10 μέσα σε μια συνάρτηση φτιάχνει νέα τιμή για την παράμετρο, όπως η εκχώρηση στη λίστα. Αυτό το βλέπεις στο λυμένο παράδειγμα 1. Ποιες μεταβλητές είναι τοπικές και ποιες καθολικές, και πώς τις αλλάζεις με τη global, το βλέπεις στην ενότητα «Εμβέλεια μεταβλητών και αρθρώματα».
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Τι θα εμφανίσει το παρακάτω πρόγραμμα; def print_1(t2): με σώμα print t2, t2 = t2 + 10, print t2. Στο κύριο πρόγραμμα: t1 = 5, print_1(t1), print t1.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Από πού αρχίζει η εκτέλεση. Ο ορισμός δεν εκτελείται. Η πρώτη εντολή είναι η
t1 = 5, και μετά η κλήσηprint_1(t1).Η κλήση. Η παράμετρος
t2παίρνει την τιμή του ορίσματος, . Η πρώτηprint t2εμφανίζει5. Ηt2 = t2 + 10κάνει τηνt2ίση με , και η δεύτερηprintεμφανίζει15.Μετά την κλήση. Η
t1δεν άλλαξε: ηt2πήρε μόνο την τιμή της και μετά άλλαξε η ίδια. Ηprint t1εμφανίζει5.
Παράδειγμα 2
Να γράψετε συνάρτηση megisto3(a, b, c) σε Python, που επιστρέφει τον μεγαλύτερο από τρεις αριθμούς χωρίς τη max(). Στη συνέχεια, κύριο πρόγραμμα που διαβάζει τρεις ακέραιους, καλεί τη συνάρτηση και εμφανίζει το αποτέλεσμα.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τι μπαίνει και τι βγαίνει. Τρία δεδομένα, άρα τρεις παράμετροι. Ένα αποτέλεσμα, που το επιστρέφει η
return. Η ανάγνωση και η εμφάνιση είναι δουλειά του κύριου προγράμματος.Ο αλγόριθμος. Η
megistosξεκινά από τηνa. Αν ηbείναι μεγαλύτερη, γίνεται αυτή ηmegistos· μετά το ίδιο για τηc. Δύο χωριστάif, όχιelif: ηcπρέπει να συγκριθεί όποια κι αν βγήκε από την πρώτη σύγκριση.def megisto3(a, b, c): megistos = a if b > megistos: megistos = b if c > megistos: megistos = c return megistos x = input('Δώσε τον πρώτο: ') y = input('Δώσε τον δεύτερο: ') z = input('Δώσε τον τρίτο: ') m = megisto3(x, y, z) print 'Ο μεγαλύτερος είναι', mΈλεγχος με , , : η
megistosγίνεται , μετά , και μένει γιατί . Η κλήσηmegisto3(x, y, z)επιστρέφει , που εκχωρείται στηm, και εμφανίζεταιΟ μεγαλύτερος είναι 31.
Παράδειγμα 3
Ένα πρόγραμμα υπολογίζει τρία αθροίσματα με τρεις σχεδόν ίδιους βρόχους: το άθροισμα των 0 ως 99 δύο φορές, και το άθροισμα των 0 ως sum1 − 1, όπου sum1 το πρώτο. Να το ξαναγράψετε με μία συνάρτηση.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τι επαναλαμβάνεται. Κάθε βρόχος είναι ο ίδιος: αθροιστής από ,
forσεrange(…), πρόσθεση. Αλλάζει μόνο το «μέχρι» τηςrange. Αυτό γίνεται παράμετρος.Η συνάρτηση.
def f1(N): s = 0 for i in range(N): s = s + i return sΗ
f1(N)επιστρέφει το . Ηf1(100)επιστρέφει .Το νέο πρόγραμμα. Επειδή η κλήση είναι τιμή, μπαίνει ως όρισμα σε άλλη κλήση:
sum1 = f1(100) sum2 = f1(100) sum3 = f1(sum1) print sum1 + sum2 + sum3Ο βρόχος γράφτηκε μία φορά. Μια διόρθωση γίνεται πια σε ένα σημείο και ισχύει για όλα τα αθροίσματα.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Η find_sum(par1, par2) επιστρέφει par1 + par2. Τι εμφανίζει η print find_sum("ab", "cd");
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς τι είναι υποπρόγραμμα και τον τμηματικό προγραμματισμό, και να αναφέρεις τα τρία χαρακτηριστικά ενός υποπρογράμματος.
- Να ορίζεις συνάρτηση με def και να την καλείς, ακολουθώντας τη ροή εκτέλεσης από την κλήση στο σώμα και πίσω.
- Να ξεχωρίζεις παραμέτρους από ορίσματα και να αντιστοιχίζεις τα ορίσματα στις παραμέτρους κατά θέση.
- Να χρησιμοποιείς τη return, να ξεχωρίζεις συναρτήσεις που επιστρέφουν τιμή από κενές, και να προβλέπεις τι γίνεται με μια λίστα που περνά ως όρισμα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.