Ολοκληρώματα
Το αντίστροφο της παραγώγου, και πώς δίνει εμβαδό.
40 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να βρίσκεις αρχική συνάρτηση με τον πίνακα βασικών ολοκληρωμάτων.
- Να χρησιμοποιείς μια αρχική συνθήκη για να βρεις τη σταθερά, π.χ. το κόστος από το οριακό κόστος.
- Να υπολογίζεις ορισμένο ολοκλήρωμα με το θεμελιώδες θεώρημα.
- Να ερμηνεύεις το ολοκλήρωμα ως εμβαδό, ως διανυόμενη απόσταση και ως συνολική ποσότητα από έναν ρυθμό.
Από τον ρυθμό πίσω στο σύνολο
Στην παράγωγο ήξερες το κόστος και έβρισκες το οριακό κόστος. Στην πράξη συχνά γίνεται το ανάποδο: ο μηχανικός παραγωγής ξέρει πόσο κοστίζει κάθε επιπλέον τεμάχιο, και ο λογιστής θέλει το συνολικό κόστος. Το ταχύμετρο δίνει ταχύτητα, και θέλεις την απόσταση. Το ροόμετρο δίνει λίτρα ανά λεπτό, και θέλεις τα λίτρα στη δεξαμενή.
Σε όλα ξέρεις την παράγωγο και ψάχνεις τη συνάρτηση. Αυτή η αντίστροφη δουλειά λέγεται ολοκλήρωση.
Αρχική συνάρτηση
Μια συνάρτηση λέγεται αρχική (ή παράγουσα) της σε ένα διάστημα όταν
για κάθε του διαστήματος. Για την , αρχική είναι η , γιατί .
Όμως και η έχει παράγωγο , και η . Μια σταθερά χάνεται στην παραγώγιση, οπότε δεν μπορείς να την ξαναβρείς από την παράγωγο. Όλες οι αρχικές της γράφονται
και αυτό λέγεται αόριστο ολοκλήρωμα. Το είναι μια οποιαδήποτε σταθερά.
Ο πίνακας
| Συνάρτηση | Αρχική |
|---|---|
| , με | |
Και, όπως στην παράγωγο, οι σταθερές βγαίνουν έξω και το άθροισμα ολοκληρώνεται όρο-όρο:
Για παράδειγμα:
Έλεγχος: . Σωστό.
Η σταθερά από μια συνθήκη
Το δεν είναι διακοσμητικό. Στα προβλήματα το βρίσκεις από μια αρχική συνθήκη: μια τιμή της που ξέρεις. Τα σταθερά έξοδα μιας παραγωγής είναι το κόστος για μηδέν τεμάχια, . Η αρχική θέση ενός οχήματος είναι η . Η αρχική ποσότητα νερού σε μια δεξαμενή είναι η .
Το ορισμένο ολοκλήρωμα
Το αόριστο ολοκλήρωμα είναι συνάρτηση. Το ορισμένο ολοκλήρωμα από το ως το είναι αριθμός: η συνολική μεταβολή της σε αυτό το διάστημα.
Αυτό είναι το θεμελιώδες θεώρημα του ολοκληρωτικού λογισμού. Παίρνεις μια οποιαδήποτε αρχική, βάζεις το πάνω άκρο, αφαιρείς το κάτω. Η σταθερά φεύγει στην αφαίρεση, οπότε δεν τη γράφεις.
Γιατί δίνει εμβαδό
Αν στο , το είναι το εμβαδό του χωρίου ανάμεσα στη γραφική παράσταση, τον άξονα και τις κατακόρυφες ευθείες και .
Η ιδέα: κόβεις το χωρίο σε λεπτές κατακόρυφες λωρίδες. Η καθεμία είναι σχεδόν ορθογώνιο, με ύψος και πλάτος . Το άθροισμα των εμβαδών τους πλησιάζει το ακριβές εμβαδό όσο οι λωρίδες λεπταίνουν. Το όριο αυτού του αθροίσματος είναι το ολοκλήρωμα — και το σύμβολο είναι ένα τεντωμένο S, από το «summa».
Το ίδιο άθροισμα «ύψος επί πλάτος» εξηγεί και τις άλλες ερμηνείες. Ταχύτητα επί χρόνος δίνει απόσταση, άρα το ολοκλήρωμα της ταχύτητας δίνει τη διανυόμενη απόσταση. Παροχή (λίτρα ανά λεπτό) επί χρόνος δίνει λίτρα, άρα το ολοκλήρωμα της παροχής δίνει τον όγκο.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Σε ένα μηχανουργείο το οριακό κόστος για την κατασκευή φλαντζών είναι € ανά τεμάχιο, και τα σταθερά μηνιαία έξοδα είναι €. Βρες τη συνάρτηση κόστους και το κόστος για φλάντζες
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Αρχική της : όρο-όρο,
Η σταθερά: τα σταθερά έξοδα είναι το κόστος χωρίς παραγωγή, . Βάζοντας : .
Για φλάντζες: €.
Έλεγχος: . Σωστό.
Παράδειγμα 2
Υπολόγισε το και ερμήνευσέ το
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Αρχική: .
Θεμελιώδες θεώρημα:
δηλαδή περίπου .
Ερμηνεία: η είναι θετική παντού, οπότε το είναι το εμβαδό του χωρίου κάτω από την καμπύλη, από το ως το — η τιμή που πλησιάζουν οι λωρίδες στο διαδραστικό.
Παράδειγμα 3
Μια αντλία γεμίζει μια δεξαμενή άρδευσης. Καθώς ανεβαίνει η στάθμη, η παροχή της πέφτει: μετά από λεπτά είναι λίτρα το λεπτό. Πόσα λίτρα αντλεί στα πρώτα λεπτά;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ο όγκος είναι το ολοκλήρωμα της παροχής: σε κάθε μικρό διάστημα, λίτρα παροχή επί χρόνος.
Αρχική: .
δηλαδή λίτρα.
Έλεγχος λογικής: στην αρχή η παροχή είναι λίτρα το λεπτό, στα λεπτά . Η παροχή πέφτει γραμμικά, οπότε μέση παροχή είναι λίτρα το λεπτό, και . Το ίδιο αποτέλεσμα, από το εμβαδό ενός τριγώνου.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Υπολόγισε το .
Τα κατάφερες;
- Να βρίσκεις αρχική συνάρτηση με τον πίνακα βασικών ολοκληρωμάτων.
- Να χρησιμοποιείς μια αρχική συνθήκη για να βρεις τη σταθερά, π.χ. το κόστος από το οριακό κόστος.
- Να υπολογίζεις ορισμένο ολοκλήρωμα με το θεμελιώδες θεώρημα.
- Να ερμηνεύεις το ολοκλήρωμα ως εμβαδό, ως διανυόμενη απόσταση και ως συνολική ποσότητα από έναν ρυθμό.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.