Μετάβαση στο περιεχόμενο

Η περιληπτική απόδοση

Το πρώτο ζητούμενο των εξετάσεων, βήμα βήμα, στις λέξεις που ζητούν.

40 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να διαβάζεις την εκφώνηση της περιληπτικής απόδοσης και να ξεχωρίζεις τι ζητά: όλο το κείμενο ή ένα μέρος του, πόσες λέξεις, σε ποιο επικοινωνιακό πλαίσιο.
  2. Να εντοπίζεις στο κείμενο μόνο όσα απαντούν στο ζητούμενο και να τα οργανώνεις με πλαγιότιτλους.
  3. Να πυκνώνεις και να παραφράζεις: γενίκευση, ονοματοποίηση, συνώνυμα, ρήματα λεκτικών πράξεων.
  4. Να γράφεις ενιαίο κείμενο με συνοχή μέσα στο όριο των λέξεων, χωρίς σχόλια και χωρίς αντιγραφή.

Το πρώτο θέμα των εξετάσεων

Η πρώτη δραστηριότητα του μη λογοτεχνικού κειμένου ζητά σχεδόν πάντα μια περιληπτική απόδοση: να πεις με λίγες λέξεις τι λέει το κείμενο, όλο ή ένα μέρος του. Η ύλη των εξετάσεων το λέει έτσι: αποδίδεις «περιληπτικά το νόημα του κειμένου, εν μέρει ή στο σύνολό του, λαμβάνοντας υπόψη συγκεκριμένο επικοινωνιακό πλαίσιο».

Στην πράξη η εκφώνηση έχει τρεις μορφές:

  • Όλο το κείμενο: «Να αποδώσεις περιληπτικά το κείμενο σε 80-100 λέξεις.»
  • Ένα μέρος: «Να παρουσιάσεις τις αιτίες που αναφέρει ο συγγραφέας…», «Ποιες δύο αρχές θεωρεί ο ομιλητής πιο επίκαιρες;»
  • Με πλαίσιο: «Σε μια συζήτηση στην τάξη, να παρουσιάσεις στους συμμαθητές σου…» ή «Γράφεις σε έναν φίλο σου τι διάβασες για…».

Πώς βαθμολογείται

Οι οδηγίες δίνουν στους βαθμολογητές τρία κριτήρια, που μαζί κάνουν 15 μονάδες:

ΚριτήριοΜονάδεςΤι ελέγχεται
Περιεχόμενο6όλες οι πτυχές του ζητούμενου, οι απόψεις του συγγραφέα, τήρηση του ορίου των λέξεων
Οργάνωση5πύκνωση και παράφραση (όχι αντιγραφή), συνοχή και συνεκτικότητα
Γλώσσα4σωστή σύνταξη, ακρίβεια, κατάλληλο λεξιλόγιο

Δες τη μέση γραμμή. Αν μεταφέρεις αυτούσια κομμάτια του κειμένου, χάνεις μονάδες στην οργάνωση, ακόμα κι αν το περιεχόμενο είναι σωστό.

Η μέθοδος σε πέντε βήματα

  1. Διάβασε την εκφώνηση. Υπογράμμισε: τι ζητά (όλο ή μέρος;), πόσες λέξεις, ποιος είναι ο δέκτης.
  2. Διάβασε το κείμενο μία φορά ολόκληρο, για να καταλάβεις το θέμα και τη θέση. Μετά ξαναδιάβασε με το φίλτρο της εκφώνησης.
  3. Πλαγιότιτλοι για τα σημεία που κρατάς. Η σειρά τους είναι ο σκελετός.
  4. Πύκνωσε και παράφρασε: αντί για τρία παραδείγματα, μια γενική λέξη· αντί για μια ολόκληρη πρόταση, ένα ουσιαστικό («επειδή οι μισθοί είναι χαμηλοί» → «οι χαμηλοί μισθοί»)· συνώνυμα στη θέση των λέξεων του κειμένου.
  5. Γράψε ένα ενιαίο κείμενο σε γ΄ πρόσωπο, με ρήματα λεκτικών πράξεων και διαρθρωτικές λέξεις. Μέτρησε τις λέξεις.

Ρήματα λεκτικών πράξεων, για να δείχνεις τι κάνει ο συγγραφέας: υποστηρίζει, διαπιστώνει, επισημαίνει, εξηγεί, αιτιολογεί, προσθέτει, αντικρούει, παραδέχεται, προτείνει, καταλήγει.

Ένα κείμενο για περιληπτική απόδοση

Άρθρο σε περιοδικό για την αγορά εργασίας (περίπου 170 λέξεις· στις εξετάσεις το κείμενο είναι συνήθως πολύ μεγαλύτερο).

Πού χάθηκαν οι τεχνίτες;

(1) Ρωτήστε όποιον έψαξε υδραυλικό τον Αύγουστο. Θα σας πει ότι περίμενε μέρες, ή ότι πλήρωσε όσο δεν περίμενε. Η χώρα έχει πτυχιούχους σε κάθε ειδικότητα γραφείου, αλλά λείπουν ηλεκτρολόγοι, ψυκτικοί, συγκολλητές, μάγειρες.

(2) Η πρώτη αιτία είναι η εικόνα. Για δεκαετίες οι γονείς έλεγαν στα παιδιά τους «διάβασε, για να μη γίνεις μάστορας». Το χέρι που δουλεύει θεωρήθηκε κατώτερο από το χέρι που γράφει. Έτσι πολλοί νέοι διάλεξαν σχολή όχι επειδή τους άρεσε, αλλά επειδή «έτσι έπρεπε».

(3) Η δεύτερη αιτία είναι οι συνθήκες. Σε αρκετές επιχειρήσεις ο νέος τεχνίτης δουλεύει χωρίς σταθερό ωράριο, με μισθό που δεν αντιστοιχεί στην κούραση και, συχνά, χωρίς ασφάλιση. Όποιος το ζήσει μία φορά, φεύγει.

(4) Η κατάσταση όμως αλλάζει. Ένας καλός τεχνίτης σήμερα κερδίζει περισσότερα από πολλούς υπαλλήλους, και οι νέες τεχνολογίες (φωτοβολταϊκά, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, έξυπνα σπίτια) θέλουν ανθρώπους που ξέρουν και να σκέφτονται και να βιδώνουν.

(5) Για να γυρίσουν οι νέοι στα τεχνικά επαγγέλματα, δεν αρκούν οι διαφημίσεις. Χρειάζονται σωστά εξοπλισμένα εργαστήρια στα σχολεία, αξιοπρεπείς όροι εργασίας και, πάνω απ' όλα, σεβασμός για τη δουλειά των χεριών.

Κείμενο γραμμένο για το μάθημα.

§Πλαγιότιτλος
1Η έλλειψη τεχνιτών στην καθημερινότητα
2Η υποτίμηση της χειρωνακτικής εργασίας ως πρώτη αιτία
3Οι κακές συνθήκες εργασίας ως δεύτερη αιτία
4Οι νέες προοπτικές των τεχνικών επαγγελμάτων
5Οι προϋποθέσεις για την επιστροφή των νέων

Μπαίνει στην περίληψη;

Φράσεις από το άρθρο «Πού χάθηκαν οι τεχνίτες;». Ποιες κρατάς για περιληπτική απόδοση όλου του κειμένου, και ποιες αφήνεις;

Κρατάω ή αφήνω;

Ένας καλός τεχνίτης κερδίζει σήμερα περισσότερα από πολλούς υπαλλήλους.

0 από 8

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Να αποδώσεις περιληπτικά το άρθρο «Πού χάθηκαν οι τεχνίτες;» σε 60-70 λέξεις. (μονάδες 15)

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Σε μια συζήτηση στην τάξη για την επιλογή επαγγέλματος, να παρουσιάσεις στους συμμαθητές σου τις δύο αιτίες στις οποίες ο αρθρογράφος αποδίδει την έλλειψη τεχνιτών (50-60 λέξεις). (μονάδες 10)

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποιο είναι το πρώτο που κάνεις στην περιληπτική απόδοση των εξετάσεων;

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 4

Ποια είναι τα τρία κριτήρια με τα οποία βαθμολογείται η περιληπτική απόδοση στις εξετάσεις;

Τα κατάφερες;

  • Να διαβάζεις την εκφώνηση της περιληπτικής απόδοσης και να ξεχωρίζεις τι ζητά: όλο το κείμενο ή ένα μέρος του, πόσες λέξεις, σε ποιο επικοινωνιακό πλαίσιο.
  • Να εντοπίζεις στο κείμενο μόνο όσα απαντούν στο ζητούμενο και να τα οργανώνεις με πλαγιότιτλους.
  • Να πυκνώνεις και να παραφράζεις: γενίκευση, ονοματοποίηση, συνώνυμα, ρήματα λεκτικών πράξεων.
  • Να γράφεις ενιαίο κείμενο με συνοχή μέσα στο όριο των λέξεων, χωρίς σχόλια και χωρίς αντιγραφή.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;