Μετάβαση στο περιεχόμενο

Άρθρο, επιστολή, δημόσια ομιλία

Το κείμενο επιχειρηματολογίας των εξετάσεων: δομή, προσφώνηση, τίτλος, ύφος.

40 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να ξεχωρίζεις τι ζητά η εκφώνηση: είδος κειμένου, δέκτη, περίσταση, θέμα και όριο λέξεων.
  2. Να γράφεις άρθρο, επιστολή ή δημόσια ομιλία με τα τυπικά μέρη που χρειάζεται το καθένα.
  3. Να αξιοποιείς στοιχεία από το κείμενο αναφοράς χωρίς να το αντιγράφεις.
  4. Να ελέγχεις το κείμενό σου με τα τρία κριτήρια της βαθμολόγησης: περιεχόμενο, έκφραση, δομή.

Το 20άρι του πρώτου κειμένου

Στο τέλος του μη λογοτεχνικού κειμένου, στις Πανελλαδικές του ΕΠΑΛ, έρχεται το μεγαλύτερο ζητούμενο: ένα δικό σου κείμενο, συνήθως 200-250 λέξεις, για 20 μονάδες. Το 2026, για παράδειγμα, ζητήθηκε άρθρο για τη σχολική εφημερίδα, με αφορμή τη συνέντευξη που είχαν διαβάσει οι υποψήφιοι.

Η ύλη λέει καθαρά τι περιμένουν οι βαθμολογητές: να γράψεις στο κειμενικό είδος που ζητείται (άρθρο, επιστολή ή δημόσια ομιλία), να το προσαρμόσεις στην περίσταση, και να κρίνεις, να σχολιάσεις ή να αναπτύξεις τεκμηριωμένα τη γνώμη σου, αξιοποιώντας το κείμενο αναφοράς.

Τρία είδη, ένας σκελετός

Και τα τρία είδη έχουν πρόλογο, κύριο μέρος, επίλογο. Αλλάζει το πώς ανοίγουν, πώς κλείνουν και σε ποιον μιλούν.

ΆρθροΕπιστολήΔημόσια ομιλία
Αρχήτίτλοςτόπος, ημερομηνία, προσφώνησηπροσφώνηση
Δέκτηςαναγνώστες ενός μέσουένα πρόσωπο ή φορέαςακροατές μιας εκδήλωσης
Πρόσωποα΄ ενικό ή α΄ πληθυντικόα΄ πρόσωπο, β΄ πληθυντικός ευγενείαςα΄ και β΄ πληθυντικό («εμείς», «εσείς»)
Επίλογοςσυμπέρασμα, πρότασηαίτημα, ευχαριστίεςπροτροπή, ευχαριστίες
Τέλοςχωρίς υπογραφήαποφώνηση, υπογραφήαποφώνηση («Σας ευχαριστώ»)

Λίγα πράγματα για το καθένα:

  • Άρθρο. Ο τίτλος μετράει: σύντομος, σχετικός με τη θέση σου. Μπορεί να είναι δηλωτικός («Η πρώτη δουλειά θέλει κανόνες») ή να προκαλεί περιέργεια με ερώτηση ή εικόνα («Πρώτη δουλειά: σχολείο ή παγίδα;»).
  • Επιστολή. Ο πρόλογος λέει από την πρώτη πρόταση ποιος γράφει, με ποια ιδιότητα και τι ζητά. Ύφος ευγενικό: «σας παρακαλούμε», όχι «φτιάξτε το».
  • Ομιλία. Γράφεται για να ακουστεί: σύντομες περίοδοι, ερωτήσεις προς το κοινό, επανάληψη της βασικής ιδέας στο τέλος. Η προσφώνηση πηγαίνει από το πιο επίσημο πρόσωπο στο ευρύτερο κοινό: «Κύριε Διευθυντή, αγαπητοί καθηγητές, συμμαθητές και συμμαθήτριες».

Σε ποιο είδος ταιριάζει;

Κομμάτια από δικά μας κείμενα για το ίδιο θέμα. Σε ποιο κειμενικό είδος ανήκει το καθένα;

Άρθρο, επιστολή ή ομιλία;

«Πόσοι από εσάς, εδώ μέσα, δουλέψατε το περασμένο καλοκαίρι;»

0 από 7

Το κείμενο αναφοράς

Στις εξετάσεις το δικό σου κείμενο δεν γράφεται στο κενό. Η εκφώνηση λέει «αξιοποιώντας στοιχεία από το κείμενο». Πάρε ένα παράδειγμα:

Το πρώτο μεροκάματο

Κάθε Ιούνιο χιλιάδες μαθητές πιάνουν την πρώτη τους δουλειά: σερβιτόροι σε καφετέριες, βοηθοί σε συνεργεία, πωλητές σε περίπτερα της παραλίας. Πολλοί γονείς το βλέπουν με ανησυχία. Κι όμως, όσοι δούλεψαν ένα καλοκαίρι στα δεκαέξι τους θυμούνται κάτι άλλο: την πρώτη φορά που κάποιος τους εμπιστεύτηκε ένα ταμείο, την πρώτη φορά που αντιμετώπισαν έναν θυμωμένο πελάτη μόνοι τους.

Η πρώτη δουλειά μαθαίνει πράγματα που δεν μπαίνουν σε βιβλίο: συνέπεια στην ώρα, συνεργασία με αγνώστους, την αξία ενός ευρώ που το κέρδισες. Μαθαίνει όμως και κάτι λιγότερο ευχάριστο, όταν η δουλειά είναι «μαύρη», χωρίς ένσημα, με δωδεκάωρα και πληρωμή «όποτε μπορέσω».

Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι αν ένας έφηβος πρέπει να δουλέψει, αλλά πού και πώς. Μια δουλειά με κανόνες είναι σχολείο. Μια δουλειά χωρίς κανόνες είναι το πρώτο μάθημα ότι ο κόσμος ανήκει στους πονηρούς.

Κείμενο γραμμένο για το μάθημα.

Τι κρατάς από εδώ για το δικό σου κείμενο; Ιδέες και στοιχεία, όχι προτάσεις: τα οφέλη (ευθύνη, συνέπεια, αξία του χρήματος), τον κίνδυνο (η «μαύρη» εργασία), και τη διάκριση «δουλειά με κανόνες ή χωρίς». Αν θέλεις να χρησιμοποιήσεις μια φράση του κειμένου, τη βάζεις σε εισαγωγικά και λες ότι είναι του κειμένου («όπως σημειώνει ο αρθρογράφος…»). Ολόκληρες παράγραφοι αντιγραμμένες δεν μετράνε ως δικές σου.

Πώς βαθμολογείται

Η ύλη του 2027 ορίζει τρία πεδία για το κείμενο επιχειρηματολογίας:

ΠεδίοΤι ελέγχεται
Περιεχόμενοαν απαντάς σε ό,τι ρωτάει το θέμα, αν τεκμηριώνεις με επιχειρήματα, αν έχεις δικές σου ιδέες
Έκφρασησαφήνεια, ακρίβεια, το κατάλληλο ύφος για το είδος, λεξιλόγιο, ορθογραφία, στίξη
Δομήλογική σειρά, ομαλή σύνδεση προτάσεων και παραγράφων, σωστή μορφή του είδους

Με 200-250 λέξεις χωράνε τέσσερις παράγραφοι: πρόλογος, δύο παράγραφοι κύριου μέρους (ένα επιχείρημα η καθεμία ή «υπέρ» και «κατά»), επίλογος.

Χτίσε την ομιλία

Μια δική μας ομιλία σε σχολική εκδήλωση για την πρώτη δουλειά, κομμένη σε κομμάτια. Βάλε τα με τη σειρά που έχει μια δημόσια ομιλία.

Πάτα τα κομμάτια με τη σειρά

Η σειρά σου

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Αξιοποιώντας στοιχεία από το κείμενο «Το πρώτο μεροκάματο», γράψε άρθρο για την εφημερίδα του σχολείου σου με τις απόψεις σου για το αν αξίζει ένας μαθητής να δουλέψει το καλοκαίρι και με ποιους όρους (200-250 λέξεις).

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Το ίδιο θέμα, άλλο είδος: ως μέλος του 15μελούς συμβουλίου του σχολείου σου, γράφεις επιστολή στον Πρόεδρο του Εμπορικού Συλλόγου της πόλης, για να ζητήσεις οι μαθητές που δουλεύουν το καλοκαίρι να προσλαμβάνονται με νόμιμους όρους. Τι αλλάζει στη μορφή και στο ύφος;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Η εκφώνηση λέει: «Να γράψεις ομιλία που θα εκφωνήσεις σε εκδήλωση του σχολείου για τους γονείς, με θέμα το άγχος των εξετάσεων (200-250 λέξεις)». Ποιο από τα παρακάτω ΔΕΝ δίνει η εκφώνηση;

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 4

Ποια δύο στοιχεία γράφεις στην πρώτη γραμμή μιας επίσημης επιστολής, πριν από την προσφώνηση;

Τα κατάφερες;

  • Να ξεχωρίζεις τι ζητά η εκφώνηση: είδος κειμένου, δέκτη, περίσταση, θέμα και όριο λέξεων.
  • Να γράφεις άρθρο, επιστολή ή δημόσια ομιλία με τα τυπικά μέρη που χρειάζεται το καθένα.
  • Να αξιοποιείς στοιχεία από το κείμενο αναφοράς χωρίς να το αντιγράφεις.
  • Να ελέγχεις το κείμενό σου με τα τρία κριτήρια της βαθμολόγησης: περιεχόμενο, έκφραση, δομή.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;