Μετάβαση στο περιεχόμενο

Python: η δομή επιλογής

if, elif, else, και οι λογικές εκφράσεις που αποφασίζουν.

35 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να γράφεις τις τρεις μορφές της δομής επιλογής: if, if-else και if-elif-else.
  2. Να σχηματίζεις λογικές εκφράσεις με συγκριτικούς τελεστές και με and, or, not.
  3. Να εξηγείς γιατί σε μια αλυσίδα elif εκτελείται μόνο ο πρώτος αληθής κλάδος.
  4. Να γράφεις την ίδια απόφαση με εμφωλευμένη και με σύνθετη επιλογή.

Όταν το πρόγραμμα πρέπει να διαλέξει

Ένα πρόγραμμα ακολουθίας κάνει πάντα τα ίδια βήματα. Τα περισσότερα προβλήματα όμως έχουν «αν»: αν το ποσό ξεπερνά τα 100 ευρώ, έκπτωση· αλλιώς, κανονική τιμή. Στον ψευδοκώδικα αυτό ήταν το Αν … τότε … αλλιώς … Τέλος_αν. Στην Python είναι η εντολή if.

Οι τρεις μορφές

Απλή επιλογή: κάνε κάτι μόνο αν ισχύει η συνθήκη.

a = int(input("Δώσε ακέραιο: "))
if a < 0:
    a = -a
print("Απόλυτη τιμή:", a)

Σύνθετη επιλογή: ένα μπλοκ αν η συνθήκη είναι αληθής, άλλο αν είναι ψευδής.

a = int(input("Δώσε ακέραιο: "))
if a % 2 == 0:
    print("Άρτιος")
else:
    print("Περιττός")

Πολλαπλή επιλογή: πολλές περιπτώσεις με elif («αλλιώς αν»).

a = int(input("Δώσε ακέραιο: "))
if a > 0:
    print("Θετικός")
elif a < 0:
    print("Αρνητικός")
else:
    print("Μηδέν")

Και στις τρεις, η γραμμή του if, του elif και του else τελειώνει με άνω-κάτω τελεία :, και οι εντολές του κάθε κλάδου γράφονται με εσοχή. Δεν υπάρχει Τέλος_αν: η επιλογή κλείνει μόλις μια γραμμή γυρίσει στο αριστερό περιθώριο. Όταν ένας κλάδος έχει μία μόνο εντολή, η Python δέχεται να γραφτεί στην ίδια γραμμή, if a > 0: print("Θετικός"), αλλά ο κώδικας διαβάζεται πιο εύκολα με εσοχή.

Λογικές εκφράσεις

Η συνθήκη ενός if είναι μια λογική έκφραση: κάτι που βγαίνει True (αληθής) ή False (ψευδής). Τη χτίζεις με τους συγκριτικούς τελεστές:

>>=<<===!=
μεγαλύτερομεγαλύτερο ή ίσομικρότερομικρότερο ή ίσοίσοδιάφορο

Δύο ή περισσότερες συνθήκες ενώνονται με τους λογικούς τελεστές:

PQP and QP or Qnot P
TrueTrueTrueTrueFalse
TrueFalseFalseTrueFalse
FalseTrueFalseTrueTrue
FalseFalseFalseFalseTrue

Το and θέλει και τις δύο αληθείς. Το or αρκείται σε μία. Το not αντιστρέφει. Η Python δέχεται και τη διπλή σύγκριση των μαθηματικών: το 0 <= b <= 20 σημαίνει b >= 0 and b <= 20.

Η αλυσίδα elif

Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) υπολογίζεται ως βάρος / ύψος² και χαρακτηρίζει το βάρος ενός ατόμου:

ΔΜΣΧαρακτηρισμός
κάτω από 18,5ελλιποβαρές
18,5 έως κάτω από 25φυσιολογικό βάρος
25 έως κάτω από 30υπέρβαρο
30 και πάνωπαχυσαρκία

Χαρακτηρισμός από τον ΔΜΣ

Βάρος 70 κιλά, ύψος 1.75 μέτρα. Ο ΔΜΣ βγαίνει περίπου 22,9. Πες σε κάθε έλεγχο True ή False πριν πατήσεις.

  1. τρέχουσα γραμμή: varos = float(input("Βάρος (kg): "))
  2. ypsos = float(input("Ύψος (m): "))
  3. dms = varos / ypsos ** 2
  4. if dms < 18.5:
  5. print("Ελλιποβαρές")
  6. elif dms < 25:
  7. print("Φυσιολογικό βάρος")
  8. elif dms < 30:
  9. print("Υπέρβαρο")
  10. else:
  11. print("Παχυσαρκία")

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.Γραμμή 1: τι τιμή θα πάρει το varos;

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Το ταχυδρομείο χρεώνει μια επιστολή ανάλογα με τον προορισμό και το βάρος: εσωτερικό ως 100 γραμμάρια 1 €, πάνω από 100 γραμμάρια 2 €· εξωτερικό ως 100 γραμμάρια 2,50 €, πάνω από 100 γραμμάρια 4 €. Γράψε το πρόγραμμα με δύο τρόπους.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Γράψε πρόγραμμα που διαβάζει δύο ακέραιους και εμφανίζει τον μεγαλύτερο, πρώτα με απλή και μετά με σύνθετη επιλογή.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Μια αλυσίδα έχει if t >= 35 που εμφανίζει «Καύσωνας», elif t >= 25 που εμφανίζει «Ζέστη» και else που εμφανίζει «Δροσιά». Τι εμφανίζεται για t = 38;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Ποια τιμή έχει η έκφραση 5 > 3 and 2 > 4;

Τα κατάφερες;

  • Να γράφεις τις τρεις μορφές της δομής επιλογής: if, if-else και if-elif-else.
  • Να σχηματίζεις λογικές εκφράσεις με συγκριτικούς τελεστές και με and, or, not.
  • Να εξηγείς γιατί σε μια αλυσίδα elif εκτελείται μόνο ο πρώτος αληθής κλάδος.
  • Να γράφεις την ίδια απόφαση με εμφωλευμένη και με σύνθετη επιλογή.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;