Η ανεργία
Μορφές της ανεργίας, πώς μετριέται και τι κοστίζει.
35 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Αρχές Οικονομικής Θεωρίας Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα
Θα μάθεις να
- Να ορίζεις το εργατικό δυναμικό, τους απασχολούμενους και τους άνεργους, και να τους ξεχωρίζεις από τους οικονομικά μη ενεργούς.
- Να υπολογίζεις το ποσοστό ανεργίας και τη μεταβολή του.
- Να αναγνωρίζεις τα τέσσερα είδη ανεργίας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
- Να εξηγείς τις συνέπειες της ανεργίας και ποιο μέτρο αντιμετωπίζει ποιο είδος.
Ποιος μετράει ως άνεργος
Για την ανάλυση, ο πληθυσμός μιας χώρας χωρίζεται σε οικονομικά ενεργό και οικονομικά μη ενεργό.
- Δεν ανήκουν στο εργατικό δυναμικό όσοι δεν μπορούν να εργαστούν: μικρά παιδιά, ηλικιωμένοι, ασθενείς, στρατιώτες.
- Ούτε όσοι μπορούν αλλά δεν θέλουν να εργαστούν, για οποιονδήποτε λόγο. Αυτοί λέγονται και άεργοι.
Όσοι δεν μπορούν ή δεν θέλουν να εργαστούν αποτελούν τον οικονομικά μη ενεργό πληθυσμό. Όλοι οι υπόλοιποι είναι το εργατικό δυναμικό.
Πώς μετριέται
Ο απόλυτος αριθμός, π.χ. « χιλιάδες άνεργοι», δεν λέει πολλά χωρίς το μέγεθος του εργατικού δυναμικού. Γι' αυτό η ανεργία μετριέται ως ποσοστό. Αν οι άνεργοι και το εργατικό δυναμικό:
Το ποσοστό αλλάζει όταν αλλάζει ο αριθμός των ανέργων, το εργατικό δυναμικό, ή και τα δύο με διαφορετικό ρυθμό.
Τα τέσσερα είδη
| Είδος | Από πού προέρχεται | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| Εποχιακή | συστηματικές μεταβολές της δραστηριότητας μέσα στο έτος, π.χ. σε αγροτικές και τουριστικές επιχειρήσεις· επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο, είναι προσωρινή και σχετικά μικρής διάρκειας | η ρεσεψιονίστ ενός νησιωτικού ξενοδοχείου τον χειμώνα |
| Τριβής | υπάρχουν κενές θέσεις για τις οποίες ο άνεργος έχει τα προσόντα, αλλά εργάτες και επιχειρήσεις δεν βρίσκουν αμέσως ο ένας τον άλλον· ή τους χωρίζει η γεωγραφική απόσταση. Οφείλεται στην έλλειψη αποτελεσματικού συστήματος πληροφοριών | ένας τεχνικός ψύξης που μετακόμισε στη Λάρισα και ψάχνει, ενώ συνεργεία εκεί ψάχνουν τεχνικό |
| Διαρθρωτική | υπάρχουν άνεργοι και κενές θέσεις, αλλά υπάρχει αναντιστοιχία ανάμεσα στα προσόντα των ανέργων και σε όσα ζητούν οι θέσεις· οφείλεται σε τεχνολογικές μεταβολές και σε αλλαγές στη διάρθρωση της ζήτησης. Μπορεί να είναι μεγάλης διάρκειας | ανεργία βιομηχανικών εργατών μαζί με έλλειψη ξενοδοχειακών υπαλλήλων |
| Ανεπαρκούς ζήτησης (κεϋνσιανή) | η πτώση της δραστηριότητας στις φάσεις της καθόδου και της ύφεσης: η συνολική ζήτηση δεν απορροφά τη συνολική προσφορά εργασίας. Έχει κυκλικό χαρακτήρα | απολύσεις σε εργοστάσια επίπλων όταν, σε ύφεση, ο κόσμος σταματά να αγοράζει |
Η διαφορά τριβής και διαρθρωτικής είναι η πιο ζητούμενη. Στην τριβή ο άνεργος έχει τα προσόντα για τη θέση· απλώς δεν βρέθηκαν ακόμα. Στη διαρθρωτική δεν τα έχει.
Τι κοστίζει η ανεργία
Θυμήσου και την ΚΠΔ: μια οικονομία με ανεργία παράγει σε σημείο κάτω από την καμπύλη της.
Πώς καταπολεμάται
Η καταπολέμηση είναι εξαιρετικά δύσκολη. Τα μέτρα των κυβερνήσεων είναι δύο κατηγοριών:
| Μέτρα | Τι περιλαμβάνουν | Ποια ανεργία μειώνουν |
|---|---|---|
| Αύξησης της συνολικής ζήτησης | δημοσιονομικά: αύξηση κρατικών δαπανών για δημόσια έργα και μεγάλα επενδυτικά έργα, για άμεση αύξηση απασχόλησης και εισοδημάτων· νομισματικά: μείωση του επιτοκίου, για να ενισχυθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις | την κεϋνσιανή |
| Επαγγελματικής κατάρτισης και επανεκπαίδευσης | απόκτηση γνώσεων και ειδικεύσεων για τις κενές θέσεις | τη διαρθρωτική |
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην ανεργία τριβής και στη διαρθρωτική ανεργία; Με ποια μέτρα αντιμετωπίζεται η διαρθρωτική;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Κοινό σημείο: και στις δύο υπάρχουν ταυτόχρονα άνεργοι και κενές θέσεις εργασίας. Αυτό τις ξεχωρίζει από την κεϋνσιανή, όπου λείπουν οι θέσεις.
Ανεργία τριβής: οι άνεργοι έχουν τα προσόντα και την ειδίκευση για τις κενές θέσεις, αλλά η αγορά εργασίας δεν τους απορροφά αμέσως. Οι εργάτες δεν εντοπίζουν αμέσως τις επιχειρήσεις με κενές θέσεις και οι επιχειρήσεις τους ανέργους, ή τους χωρίζει γεωγραφική απόσταση. Η αιτία είναι η έλλειψη αποτελεσματικού συστήματος πληροφοριών.
Διαρθρωτική ανεργία: οι άνεργοι δεν έχουν τα προσόντα που ζητούν οι κενές θέσεις. Οφείλεται σε τεχνολογικές μεταβολές, που δημιουργούν νέα επαγγέλματα και αχρηστεύουν άλλα, και σε αλλαγές στη διάρθρωση της ζήτησης. Μπορεί να είναι μεγάλης διάρκειας.
Αντιμετώπιση της διαρθρωτικής: με μέτρα επαγγελματικής κατάρτισης και επανεκπαίδευσης, ώστε οι άνεργοι να αποκτήσουν τις ειδικεύσεις στις οποίες υπάρχει έλλειψη. Τα μέτρα αύξησης της ζήτησης δεν φτάνουν εδώ, γιατί οι θέσεις υπάρχουν ήδη.
Παράδειγμα 2
Σε μια χώρα, σε χιλιάδες άτομα: απασχολούμενοι , άνεργοι , άτομα που μπορούν αλλά δεν θέλουν να εργαστούν , παιδιά, συνταξιούχοι και ασθενείς . (α) Βρες το εργατικό δυναμικό και το ποσοστό ανεργίας. (β) Την επόμενη χρονιά χιλιάδες άνεργοι βρίσκουν δουλειά και χιλιάδες νέοι μπαίνουν στο εργατικό δυναμικό χωρίς να βρουν δουλειά. Βρες το νέο ποσοστό.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
(α) Εργατικό δυναμικό: μόνο απασχολούμενοι και άνεργοι.
χιλιάδες. Οι άεργοι και οι μένουν έξω.
Ποσοστό ανεργίας:
(β) Νέοι αριθμοί: άνεργοι , απασχολούμενοι .
Εργατικό δυναμικό χιλιάδες: μεγάλωσε μόνο κατά τους νέους, αφού οι απλώς άλλαξαν κατηγορία μέσα του.
Νέο ποσοστό:
Η ανεργία έπεσε κατά ποσοστιαίες μονάδες, λιγότερο από ό,τι θα έλεγε κανείς από τις προσλήψεις, γιατί μπήκαν στην αγορά και νέοι άνεργοι.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Με ποιο άλλο όνομα λέγεται η ανεργία ανεπαρκούς ζήτησης;
Τα κατάφερες;
- Να ορίζεις το εργατικό δυναμικό, τους απασχολούμενους και τους άνεργους, και να τους ξεχωρίζεις από τους οικονομικά μη ενεργούς.
- Να υπολογίζεις το ποσοστό ανεργίας και τη μεταβολή του.
- Να αναγνωρίζεις τα τέσσερα είδη ανεργίας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
- Να εξηγείς τις συνέπειες της ανεργίας και ποιο μέτρο αντιμετωπίζει ποιο είδος.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.