Γράφω τη γνώμη μου: ο πολίτης και τα προβλήματα
Θέση, επιχειρήματα, πρόταση: ένα κείμενο γνώμης για ένα κοινό ζήτημα.
40 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να διατυπώνεις καθαρά μια θέση για ένα κοινό ζήτημα και να τη στηρίζεις με επιχειρήματα και παραδείγματα.
- Να ξεχωρίζεις το επιχείρημα (θέση με αιτιολόγηση) από τη σκέτη γνώμη.
- Να οργανώνεις ένα κείμενο γνώμης: τίτλος, πρόλογος με θέση, επιχειρήματα, πρόταση, επίλογος.
- Να προσαρμόζεις ύφος και μορφή στο επικοινωνιακό πλαίσιο: άρθρο σε σχολική εφημερίδα, επιστολή σε αρχή.
Η γνώμη σου μετράει, αν τη στηρίξεις
Όλοι έχουμε γνώμη για τα προβλήματα της γειτονιάς: τα λεωφορεία που αργούν, το γήπεδο που έκλεισε, τα σκουπίδια στην παραλία. Το «δεν γίνεται τίποτα σε αυτή την πόλη» όμως δεν πείθει κανέναν. Πείθει η γνώμη που λέει τι θέλεις, γιατί, και τι προτείνεις.
Στις εξετάσεις των Νέων Ελληνικών του ΕΠΑΛ, το κείμενο παραγωγής λόγου (20 μονάδες, συνήθως 200–250 λέξεις) ζητά συχνά ακριβώς αυτό: «Να γράψεις άρθρο για τη σχολική εφημερίδα με τις απόψεις σου για…».
Ο σκελετός ενός κειμένου γνώμης
| Μέρος | Τι γράφεις | Περίπου |
|---|---|---|
| Τίτλος | Σύντομος, να δείχνει το θέμα ή τη θέση σου | 3–7 λέξεις |
| Πρόλογος | Αφορμή (ένα γεγονός, μια εικόνα) και η θέση σου | 40 λέξεις |
| Κύριο μέρος | Δύο ή τρία επιχειρήματα, ένα σε κάθε παράγραφο | 120–140 λέξεις |
| Πρόταση | Τι μπορεί να γίνει, και από ποιον | 30 λέξεις |
| Επίλογος | Κλείσιμο: συμπέρασμα, έκκληση ή ερώτημα | 20–30 λέξεις |
Η πρόταση μπορεί να είναι η τελευταία παράγραφος του κύριου μέρους ή να ενωθεί με τον επίλογο. Αυτό που μετράει είναι να υπάρχει: ένα κείμενο για ένα πρόβλημα που δεν προτείνει τίποτα μένει παράπονο.
Πρώτα: ποιος γράφει, σε ποιον, πού;
Πριν από την πρώτη λέξη, διάβασε στην εκφώνηση το επικοινωνιακό πλαίσιο. Αυτό αποφασίζει το ύφος.
Η αφορμή
Καταργείται η γραμμή 12
Από την 1η Νοεμβρίου η γραμμή 12 του αστικού λεωφορείου, που περνούσε από τη βιομηχανική περιοχή και το ΕΠΑΛ της πόλης, σταματά. Ο δήμος εξηγεί ότι η γραμμή είχε λίγους επιβάτες τις μεσημεριανές ώρες και ότι τα χρήματα θα πάνε στις κεντρικές γραμμές. Οι μαθητές του ΕΠΑΛ θα μπορούν να χρησιμοποιούν τη γραμμή 4, της οποίας η πλησιέστερη στάση απέχει περίπου τρία χιλιόμετρα από το σχολείο.
Κείμενο γραμμένο για το μάθημα.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Αξιοποιώντας την είδηση για τη γραμμή 12, να γράψεις άρθρο για τη σχολική εφημερίδα με τις απόψεις σου για το τι μπορεί να κάνει ένας νέος πολίτης όταν ένα πρόβλημα της πόλης τον αφορά (200–250 λέξεις).
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Πλαίσιο: γράφω εγώ, μαθητής, για τη σχολική κοινότητα. Ύφος προσεγμένο, άμεσο, α΄ πληθυντικός. Χρειάζομαι τίτλο. Θέμα: όχι μόνο αν η απόφαση είναι σωστή, αλλά τι μπορούμε να κάνουμε.
Διάγραμμα: (1) αφορμή: η γραμμή 12· θέση: δεν φτάνει να θυμώνουμε, μπορούμε να δράσουμε. (2) Πρώτα: ενημέρωση και στοιχεία. (3) Έπειτα: φωνή μέσα από τους θεσμούς (μαθητικό συμβούλιο, επιστολή, δημοτικό συμβούλιο). (4) Αντίρρηση: «δεν θα μας ακούσουν»· απάντηση. (5) Επίλογος: έκκληση.
Το κείμενο (219 λέξεις):
Η γραμμή 12 είναι και δική μας υπόθεση
Από τον Νοέμβριο η γραμμή 12 σταματά, και πολλοί από εμάς θα περπατάμε τρία χιλιόμετρα για να φτάσουμε στο σχολείο. Το πρώτο που ακούστηκε στους διαδρόμους ήταν «πάλι μας ξέχασαν». Πιστεύω όμως ότι ο θυμός δεν φτάνει. Όταν ένα πρόβλημα μάς αφορά, μπορούμε να κάνουμε κάτι.
Πρώτα απ' όλα, χρειάζεται να ξέρουμε τι λέμε. Ο δήμος λέει ότι η γραμμή είχε λίγους επιβάτες το μεσημέρι. Αν μετρήσουμε πόσοι μαθητές και εργαζόμενοι την έπαιρναν κάθε πρωί, θα έχουμε έναν αριθμό, όχι ένα παράπονο. Μπορούμε επίσης να περιγράψουμε τον δρόμο ως τη στάση της γραμμής 4: τρία χιλιόμετρα δίπλα σε επαρχιακό δρόμο, χωρίς πεζοδρόμιο και χωρίς φωτισμό τα χειμωνιάτικα πρωινά.
Έπειτα, η φωνή μας ακούγεται πιο καθαρά μέσα από τους θεσμούς. Το μαθητικό συμβούλιο μπορεί να στείλει επιστολή στον δήμαρχο, με υπογραφές μαθητών, γονιών και καθηγητών· αυτή έχει άλλο βάρος από ένα θυμωμένο σχόλιο στο διαδίκτυο. Μπορούμε να ζητήσουμε να μιλήσει ένας εκπρόσωπός μας στο δημοτικό συμβούλιο, που είναι ανοιχτό για όλους τους πολίτες.
Κάποιοι θα πουν ότι κανείς δεν ακούει τους μαθητές. Ίσως. Σίγουρα όμως δεν ακούει όσους δεν μιλούν. Και ένα αίτημα με στοιχεία και υπογραφές είναι δύσκολο να αγνοηθεί.
Προτείνω λοιπόν να κάνουμε μια μικρή καταγραφή αυτή την εβδομάδα και να την παραδώσουμε στο μαθητικό συμβούλιο. Είμαστε μαθητές, αλλά είμαστε και πολίτες αυτής της πόλης. Ας το δείξουμε.
Παράδειγμα 2
Το μαθητικό συμβούλιο αποφασίζει να στείλει επιστολή στον δήμαρχο για τη γραμμή 12. Τι αλλάζει σε σχέση με το άρθρο στη σχολική εφημερίδα; Γράψε την αρχή και το κλείσιμο της επιστολής.
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Τι αλλάζει. Ο αποδέκτης είναι αρχή, όχι συμμαθητές. Άρα: προσφώνηση αντί για τίτλο, β΄ πληθυντικός ευγενείας, επίσημο ύφος, σαφές αίτημα, υπογραφή. Τα επιχειρήματα μένουν, αλλά γραμμένα για κάποιον που πρέπει να πάρει απόφαση: ασφάλεια, στοιχεία, κόστος.
Αρχή: «Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε, με την επιστολή αυτή το μαθητικό συμβούλιο του ΕΠΑΛ της πόλης θα ήθελε να σας εκφράσει την ανησυχία του για την κατάργηση της γραμμής 12 και να σας ζητήσει να επανεξετάσετε την απόφαση.»
Κλείσιμο: «Είμαστε στη διάθεσή σας για να σας παρουσιάσουμε τα στοιχεία που συγκεντρώσαμε. Ευχαριστούμε εκ των προτέρων για τον χρόνο σας. Με εκτίμηση, το μαθητικό συμβούλιο του ΕΠΑΛ.»
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Από ποια δύο στοιχεία αποτελείται ένα επιχείρημα;
Τα κατάφερες;
- Να διατυπώνεις καθαρά μια θέση για ένα κοινό ζήτημα και να τη στηρίζεις με επιχειρήματα και παραδείγματα.
- Να ξεχωρίζεις το επιχείρημα (θέση με αιτιολόγηση) από τη σκέτη γνώμη.
- Να οργανώνεις ένα κείμενο γνώμης: τίτλος, πρόλογος με θέση, επιχειρήματα, πρόταση, επίλογος.
- Να προσαρμόζεις ύφος και μορφή στο επικοινωνιακό πλαίσιο: άρθρο σε σχολική εφημερίδα, επιστολή σε αρχή.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.