Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ενεργητική και παθητική σύνταξη

Ποιος κάνει τι, και πότε σε συμφέρει να μη φαίνεται.

35 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να αναγνωρίζεις την ενεργητική και την παθητική σύνταξη και το ποιητικό αίτιο.
  2. Να μετατρέπεις μια περίοδο από ενεργητική σε παθητική σύνταξη και αντίστροφα, κρατώντας χρόνο και έγκλιση.
  3. Να σχολιάζεις το επικοινωνιακό αποτέλεσμα κάθε σύνταξης: ζωντάνια, ευθύνη, έμφαση, αντικειμενικότητα, απόκρυψη του δράστη.
  4. Να διαλέγεις τη σύνταξη που ταιριάζει σε ειδήσεις, ανακοινώσεις, αναφορές βλάβης και επιστολές.

Ποιος κάνει τι

Δύο τρόποι να πεις το ίδιο γεγονός:

  • Ενεργητική σύνταξη: «Ο ηλεκτρολόγος άλλαξε τον πίνακα.» Το υποκείμενο (ο ηλεκτρολόγος) κάνει την ενέργεια.
  • Παθητική σύνταξη: «Ο πίνακας αλλάχτηκε από τον ηλεκτρολόγο.» Το υποκείμενο (ο πίνακας) δέχεται την ενέργεια. Αυτός που την κάνει λέγεται ποιητικό αίτιο και μπαίνει με «από» και αιτιατική: από τον ηλεκτρολόγο.

Η μετατροπή γίνεται σε τρία βήματα:

ΕνεργητικήΠαθητική
το αντικείμενο (τον πίνακα)γίνεταιυποκείμενο (ο πίνακας)
το υποκείμενο (ο ηλεκτρολόγος)γίνεταιποιητικό αίτιο (από τον ηλεκτρολόγο)
το ρήμα σε ενεργητική φωνή (άλλαξε)γίνεταιρήμα σε παθητική φωνή, στον ίδιο χρόνο και έγκλιση (αλλάχτηκε)

Δύο πράγματα που πρέπει να ξέρεις. Πρώτα: παθητική γίνεται μόνο αν το ρήμα έχει αντικείμενο. Το «Ο οδηγός κοιμήθηκε» δεν έχει τι να γίνει υποκείμενο. Δεύτερο: το ποιητικό αίτιο συχνά λείπει: «Οι εξετάσεις αναβλήθηκαν». Από ποιον; Δεν το λέει.

Δύο κείμενα για το ίδιο γεγονός

Η επιχείρηση ύδρευσης μιας πόλης βγάζει ανακοίνωση για μια διακοπή νερού:

Την Τρίτη το πρωί διακόπηκε η υδροδότηση σε τρεις γειτονιές της πόλης. Η βλάβη εντοπίστηκε σε κεντρικό αγωγό και αποκαταστάθηκε μέσα σε έξι ώρες. Οι κάτοικοι θα ενημερώνονται έγκαιρα για κάθε προγραμματισμένη διακοπή.

Κείμενο γραμμένο για το μάθημα.

Την ίδια μέρα ένας κάτοικος γράφει στην τοπική εφημερίδα:

Την Τρίτη η επιχείρηση ύδρευσης μάς έκοψε το νερό χωρίς καμία προειδοποίηση. Ένα συνεργείο έσκαψε σε λάθος σημείο και τρύπησε τον αγωγό. Οι τεχνικοί τον επισκεύασαν μετά από έξι ώρες, και κανείς δεν ζήτησε συγγνώμη.

Κείμενο γραμμένο για το μάθημα.

Τι κάνει η σύνταξη σε κάθε κείμενο

Η ανακοίνωση είναι γραμμένη σχεδόν όλη σε παθητική σύνταξη χωρίς ποιητικό αίτιο: «διακόπηκε», «εντοπίστηκε», «αποκαταστάθηκε», «θα ενημερώνονται». Κανείς δεν κάνει τίποτα· τα πράγματα απλώς συμβαίνουν. Το ύφος είναι επίσημο και ψυχρό, σαν δελτίο. Και κάτι ακόμα: η φράση «η βλάβη εντοπίστηκε» δεν λέει πώς έγινε η βλάβη. Η ευθύνη της επιχείρησης χάνεται.

Το κείμενο του κατοίκου είναι σε ενεργητική σύνταξη: «η επιχείρηση μάς έκοψε», «ένα συνεργείο έσκαψε… και τρύπησε», «οι τεχνικοί επισκεύασαν», «κανείς δεν ζήτησε». Κάθε πράξη έχει δράστη. Ο λόγος είναι ζωντανός, φορτισμένος, και κατηγορεί: δείχνει ποιος φταίει.

Ενεργητική ή παθητική;

Οκτώ περίοδοι από τον χώρο της δουλειάς. Δες το υποκείμενο: κάνει την ενέργεια ή τη δέχεται;

Ποια σύνταξη;

Η νοσηλεύτρια μέτρησε την πίεση του ασθενούς.

0 από 8

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Να μετατρέψεις σε παθητική σύνταξη την περίοδο του κατοίκου «Ένα συνεργείο έσκαψε σε λάθος σημείο και τρύπησε τον αγωγό.» και να σχολιάσεις το επικοινωνιακό αποτέλεσμα. (μονάδες 5)

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Να μετατρέψεις σε ενεργητική σύνταξη την περίοδο της ανακοίνωσης «Η βλάβη εντοπίστηκε σε κεντρικό αγωγό και αποκαταστάθηκε μέσα σε έξι ώρες.» Ποια δυσκολία συναντάς, και τι θα κέρδιζε η ανακοίνωση από την αλλαγή; (μονάδες 5)

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποια περίοδος είναι σε παθητική σύνταξη;

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 4

Γράψε σε παθητική σύνταξη: «Η εταιρεία προσέλαβε δέκα τεχνίτες.»

Τα κατάφερες;

  • Να αναγνωρίζεις την ενεργητική και την παθητική σύνταξη και το ποιητικό αίτιο.
  • Να μετατρέπεις μια περίοδο από ενεργητική σε παθητική σύνταξη και αντίστροφα, κρατώντας χρόνο και έγκλιση.
  • Να σχολιάζεις το επικοινωνιακό αποτέλεσμα κάθε σύνταξης: ζωντάνια, ευθύνη, έμφαση, αντικειμενικότητα, απόκρυψη του δράστη.
  • Να διαλέγεις τη σύνταξη που ταιριάζει σε ειδήσεις, ανακοινώσεις, αναφορές βλάβης και επιστολές.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;