Διαλύματα και συγκεντρώσεις
Παρασκευή και αραίωση διαλύματος με ακρίβεια.
30 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να διαβάζεις και να υπολογίζεις περιεκτικότητα % w/w, % w/v και % v/v.
- Να υπολογίζεις πόση ουσία χρειάζεσαι για να φτιάξεις ένα διάλυμα ορισμένης περιεκτικότητας.
- Να αραιώνεις ένα πυκνό προϊόν στη συγκέντρωση που ζητάει η οδηγία χρήσης.
- Να κάνεις την αραίωση με ασφάλεια, ξέροντας τι ρίχνεις μέσα σε τι.
Τι είναι ένα διάλυμα
Η άλμη για τις ελιές, το απολυμαντικό του ιατρείου, το αντιψυκτικό στο ψυγείο του αυτοκινήτου, το φυτοφάρμακο στον ψεκαστήρα: όλα είναι διαλύματα. Διάλυμα είναι ένα ομογενές μείγμα — όσο κι αν το κοιτάξεις, δεν ξεχωρίζεις τα συστατικά του, και κάθε σταγόνα έχει την ίδια σύσταση.
Σε κάθε διάλυμα υπάρχουν δύο ρόλοι:
- ο διαλύτης, αυτό που είναι σε μεγαλύτερη ποσότητα — στη δουλειά σχεδόν πάντα το νερό,
- η διαλυμένη ουσία, αυτό που διαλύεται μέσα του — το αλάτι, η χλωρίνη, το οινόπνευμα.
Το νερό δεν διαλύει απεριόριστα. Όταν δεν παίρνει άλλο, το διάλυμα είναι κορεσμένο, και ό,τι ρίξεις επιπλέον κάθεται στον πάτο. Το όριο εξαρτάται από τη θερμοκρασία: στο ζεστό νερό τα περισσότερα στερεά διαλύονται περισσότερο.
Πόσο «δυνατό» είναι: η περιεκτικότητα
Η ετικέτα δεν γράφει «δυνατό» ή «αραιό». Γράφει ένα ποσοστό, την περιεκτικότητα, και το γράμμα δίπλα λέει τι μετράει:
| Σύμβολο | Τι σημαίνει | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| % w/w | γραμμάρια ουσίας σε g διαλύματος | άλμη w/w: g αλάτι σε g άλμης |
| % w/v | γραμμάρια ουσίας σε mL διαλύματος | φυσιολογικός ορός w/v: g αλάτι σε mL |
| % v/v | mL ουσίας σε mL διαλύματος | οινόπνευμα v/v: mL αλκοόλη σε mL |
Και ο υπολογισμός είναι ο ίδιος και για τα τρία:
περιεκτικότητα = (ποσότητα ουσίας : ποσότητα διαλύματος) × 100
Δοκίμασε: ρίξε αλάτι σε νερό και δες πώς αλλάζει η περιεκτικότητα — και πότε το νερό σταματά να το δέχεται.
Αραίωση: από το πυκνό στο έτοιμο
Τα περισσότερα επαγγελματικά προϊόντα πωλούνται πυκνά και αραιώνονται επί τόπου: χλωρίνη, απολυμαντικά, καθαριστικά στοιχείων κλιματιστικού, φυτοφάρμακα. Η οδηγία λέει ποια περιεκτικότητα θέλεις. Η δική σου δουλειά είναι να βρεις πόσο πυκνό θα πάρεις.
Δύο πράγματα κάνουν τον τύπο να δουλεύει σωστά:
- Οι δύο περιεκτικότητες είναι του ίδιου είδους (και οι δύο % v/v, ή και οι δύο % w/v), και οι δύο όγκοι στην ίδια μονάδα.
- Το είναι ο τελικός όγκος, όχι το νερό που θα ρίξεις. Παίρνεις από το πυκνό και συμπληρώνεις με νερό μέχρι το .
Λυμένα παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Η κουζίνα ενός εστιατορίου θέλει kg άλμη w/w για τουρσί. Πόσο αλάτι και πόσο νερό θα ζυγίσει ο μάγειρας;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Ένα ιατρείο έχει οινόπνευμα v/v και θέλει mL απολυμαντικό v/v. Πόσο οινόπνευμα θα πάρει;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 3
Η χλωρίνη του εμπορίου έχει υποχλωριώδες νάτριο. Για την απολύμανση των πάγκων ενός κομμωτηρίου χρειάζονται L διαλύματος . Πόση χλωρίνη μπαίνει;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.
Τα κατάφερες;
- Να διαβάζεις και να υπολογίζεις περιεκτικότητα % w/w, % w/v και % v/v.
- Να υπολογίζεις πόση ουσία χρειάζεσαι για να φτιάξεις ένα διάλυμα ορισμένης περιεκτικότητας.
- Να αραιώνεις ένα πυκνό προϊόν στη συγκέντρωση που ζητάει η οδηγία χρήσης.
- Να κάνεις την αραίωση με ασφάλεια, ξέροντας τι ρίχνεις μέσα σε τι.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.