Πίεση: υδροστατική και ατμοσφαιρική

Το ίδιο βάρος, άλλο αποτέλεσμα

Περπάτα σε φρέσκο χιόνι με παπούτσια: βουλιάζεις ως το γόνατο. Φόρεσε χιονοπέδιλα, που μοιάζουν με μεγάλες ρακέτες: μένεις σχεδόν στην επιφάνεια. Το βάρος σου είναι το ίδιο. Τι άλλαξε;

Άλλαξε η επιφάνεια πάνω στην οποία μοιράζεται το βάρος σου. Με τα χιονοπέδιλα το βάρος απλώνεται σε πολύ μεγαλύτερο εμβαδό, και κάθε κομματάκι χιονιού σηκώνει λίγο.

Γι' αυτό το μαχαίρι κόβει με τη λεπτή του κόψη και όχι με τη ράχη του, και η πινέζα μπαίνει στον φελλό από τη μύτη της. Και ανάποδα: τα τρακτέρ έχουν φαρδιές ρόδες για να μη βουλιάζουν στο χώμα, και η καμήλα έχει πλατιές πατούσες για την άμμο.

Δοκίμασε: πίεσε με τον αντίχειρα ένα κομμάτι πλαστελίνη, και μετά με τη μύτη ενός μολυβιού, με την ίδια περίπου δύναμη. Ποιο αφήνει βαθύτερο σημάδι;

Η πίεση μέσα στο νερό

Πάρε ένα πλαστικό μπουκάλι. Ένας μεγάλος ανοίγει τρεις μικρές τρύπες, τη μία πάνω από την άλλη. Γέμισε το μπουκάλι νερό, πάνω από νεροχύτη.

Το νερό πετάγεται και από τις τρεις τρύπες, αλλά από την κάτω τρύπα πετάγεται πιο μακριά. Εκεί το νερό σπρώχνει πιο δυνατά, γιατί έχει από πάνω του περισσότερο νερό.

Αυτή είναι η υδροστατική πίεση: η πίεση που ασκεί ένα υγρό. Μεγαλώνει όσο πάμε πιο βαθιά, και στο ίδιο βάθος σπρώχνει προς όλες τις κατευθύνσεις: πάνω, κάτω, στα πλάγια.

Κατεβαίνοντας στη θάλασσα

Σύρε τον δύτη πιο βαθιά και κοίτα την αριστερή και τη δεξιά ένδειξη· η μεσαία, του αέρα, μένει ίδια. Δεν χρειάζεται να ξέρεις τον λογαριασμό που φαίνεται από κάτω· πρόσεξε μόνο πόσο μεγαλώνει η πίεση.

ΘάλασσαΛίμνη (γλυκό νερό)

Από το νερό103 kPa

Από τον αέρα101 kPa

Συνολικά204 kPa

1.030 × 10 × 10 = 103.000 Pa = 103 kPa

Σε κάθε 10 μέτρα βάθος, το νερό προσθέτει περίπου όση πίεση ασκεί ολόκληρη η ατμόσφαιρα πάνω μας.

Βάθος10 m

Γι' αυτό πονάνε τα αυτιά σου όταν βουτάς στον πάτο μιας πισίνας, και γι' αυτό τα φράγματα χτίζονται πολύ πιο χοντρά στη βάση απ' ό,τι στην κορυφή.

Ο αέρας πάνω από το κεφάλι μας

Ζούμε στον πάτο μιας «θάλασσας» από αέρα, την ατμόσφαιρα, που φτάνει πολλά χιλιόμετρα πάνω από τη Γη. Ο αέρας έχει βάρος, άρα πιέζει ό,τι βρίσκεται από κάτω. Αυτή είναι η ατμοσφαιρική πίεση.

Είναι μεγάλη: στο ύψος της θάλασσας, ο αέρας πιέζει κάθε τετραγωνικό εκατοστό του σώματός σου σαν να είχε πάνω του ένα βάρος περίπου 1 κιλού. Δεν μας συνθλίβει, γιατί πιέζει από όλες τις μεριές και το σώμα μας σπρώχνει από μέσα με ίση πίεση.

Το καλαμάκι δεν «τραβάει» το χυμό. Όταν ρουφάς, αδειάζεις τον αέρα από το καλαμάκι και η πίεση εκεί μέσα πέφτει. Ο αέρας έξω πιέζει την επιφάνεια του χυμού και τον σπρώχνει προς τα πάνω, μέσα στο καλαμάκι. Το ίδιο κάνει και η βεντούζα: τη σπρώχνει στον τοίχο ο αέρας από έξω.

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση