Μετάβαση στο περιεχόμενο
Akademio

Η ύλη και οι καταστάσεις της

Στερεό, υγρό, αέριο — και τι κάνουν τα μόρια σε καθεμιά.

15 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να περιγράφεις τη διάταξη των σωματιδίων σε στερεό, υγρό και αέριο.
  2. Να εξηγείς σχήμα και όγκο κάθε κατάστασης από τα σωματίδια.
  3. Να ονομάζεις τις αλλαγές κατάστασης.
  4. Να καταλαβαίνεις ότι η αλλαγή κατάστασης δεν αλλάζει το υλικό.

Η ύλη είναι φτιαγμένη από σωματίδια

Ό,τι αγγίζεις αποτελείται από πάρα πολύ μικρά σωματίδια που κινούνται συνέχεια.

Η διαφορά ανάμεσα σε πάγο, νερό και ατμό δεν είναι το υλικό. Είναι πόσο κοντά είναι τα σωματίδια και πόσο ελεύθερα κινούνται.

Τα ίδια σωματίδια, τρεις διατάξεις

Διάλεξε κατάσταση και δες πώς αλλάζει η διάταξη.

Διάλεξε κατάσταση

Τα σωματίδια είναι πολύ κοντά, σε τακτική διάταξη, και μόνο δονούνται στη θέση τους. Γι' αυτό το στερεό έχει σταθερό σχήμα και σταθερό όγκο.Ο αριθμός των σωματιδίων είναι ο ίδιος και στις τρεις

Γιατί τα αέρια συμπιέζονται

Ανάμεσα στα σωματίδια ενός αερίου υπάρχει πολύς κενός χώρος. Πιέζοντας, τα φέρνεις πιο κοντά.

Στα υγρά και τα στερεά τα σωματίδια ήδη ακουμπάνε — δεν υπάρχει χώρος να μαζευτούν.

Γι' αυτό:

  • Μια σύριγγα με αέρα συμπιέζεται όταν κλείσεις το άκρο.
  • Η ίδια σύριγγα με νερό δεν συμπιέζεται καθόλου.

Και γι' αυτό τα φρένα των αυτοκινήτων δουλεύουν με υγρό: η πίεση μεταφέρεται ακέραιη στις δαγκάνες.

Οι αλλαγές κατάστασης

ΣΤΕΡΕΟ → (τήξη) → ΥΓΡΟ → (εξάτμιση) → ΑΕΡΙΟ

ΑΕΡΙΟ → (υγροποίηση) → ΥΓΡΟ → (πήξη) → ΣΤΕΡΕΟ

  • Θερμαίνεις → τα σωματίδια κινούνται πιο γρήγορα, απομακρύνονται, ελευθερώνονται.
  • Ψύχεις → επιβραδύνουν, πλησιάζουν, δένονται.

Γιατί θολώνουν τα τζάμια

Ο αέρας περιέχει πάντα λίγους υδρατμούς — αόρατους.

Όταν συναντήσουν ένα κρύο τζάμι, τα σωματίδια χάνουν ενέργεια, επιβραδύνουν και πλησιάζουν: γίνονται σταγονίδια νερού.

Αυτό είναι υγροποίηση, και είναι η ίδια διαδικασία που φτιάχνει τη δροσιά το πρωί και τα σύννεφα στον ουρανό.

Ας το κάνουμε μαζί

Παράδειγμα 1

Γιατί το υγρό παίρνει το σχήμα του δοχείου αλλά δεν αλλάζει όγκο;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Μια σύριγγα με αέρα συμπιέζεται· με νερό όχι. Γιατί;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Βγάζεις ένα κρύο μπουκάλι από το ψυγείο και μετά από λίγο στάζει. Από πού ήρθε το νερό;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Ασκήσεις

Από την πιο απλή στην πιο δύσκολη. Κρυμμένη είναι μόνο η απάντηση — ο δρόμος ως εκεί είναι δική σου δουλειά.

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Γιατί ένα αέριο γεμίζει ολόκληρο το δοχείο του;

Τεστ

Δεν μετράει βαθμός — μετράει να δεις τι κατάλαβες. Προσπέρασε όποια θες και γύρνα πίσω όποτε θες.

Ερώτηση 1 από 8

Γιατί ένα αέριο γεμίζει ολόκληρο το δοχείο του;

Τα κατάφερες;

  • Να περιγράφεις τη διάταξη των σωματιδίων σε στερεό, υγρό και αέριο.
  • Να εξηγείς σχήμα και όγκο κάθε κατάστασης από τα σωματίδια.
  • Να ονομάζεις τις αλλαγές κατάστασης.
  • Να καταλαβαίνεις ότι η αλλαγή κατάστασης δεν αλλάζει το υλικό.

Κάνε το τεστ πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.