Μαγνήτες
Έλξη, άπωση και η πυξίδα που δείχνει βορρά.
15 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Φυσικά ΣΤ΄ Δημοτικού, 1 ενότητα
Θα μάθεις να
- Να εφαρμόζεις τον κανόνα των πόλων: ίδιοι απωθούνται, αντίθετοι έλκονται.
- Να αναγνωρίζεις ποια υλικά έλκονται από μαγνήτη και ποια όχι.
- Να καταλαβαίνεις ότι ο μαγνητισμός δρα από απόσταση και μέσα από υλικά.
- Να εξηγείς γιατί η βελόνα της πυξίδας δείχνει βορρά.
Κάθε μαγνήτης έχει δύο πόλους
Στα άκρα κάθε μαγνήτη υπάρχουν δύο περιοχές όπου η δύναμη είναι ισχυρότερη: ο βόρειος (Β) και ο νότιος (Ν) πόλος.
Ο κανόνας είναι ένας, και δεν έχει εξαιρέσεις:
Ίδιοι πόλοι απωθούνται. Αντίθετοι πόλοι έλκονται.
Ποια υλικά έλκονται
Ο μαγνήτης δεν τραβάει «τα μέταλλα». Τραβάει συγκεκριμένα μέταλλα.
Δρα από απόσταση, και μέσα από υλικά
Ο μαγνήτης δεν χρειάζεται να αγγίξει το αντικείμενο. Γύρω του υπάρχει ένα μαγνητικό πεδίο — μια περιοχή όπου ασκείται δύναμη.
Το πεδίο περνάει μέσα από χαρτί, ξύλο, πλαστικό, γυαλί, ακόμα και από το χέρι σου. Γι' αυτό ένας μαγνήτης κρατάει ένα σημείωμα πάνω στο ψυγείο, με το χαρτί ανάμεσα.
Όσο απομακρύνεσαι, η δύναμη εξασθενεί γρήγορα.

Μπορείς να φτιάξεις μαγνήτη
Τρίψε ένα σιδερένιο καρφί πολλές φορές με τον ίδιο πόλο ενός μαγνήτη, πάντα προς την ίδια κατεύθυνση. Μετά, το καρφί θα σηκώνει μικρούς συνδετήρες.
Τι έγινε; Μέσα στον σίδηρο υπάρχουν μικροσκοπικές μαγνητικές περιοχές — σαν πολλά μικρά μαγνητάκια. Συνήθως είναι στραμμένες ανάκατα, και οι δυνάμεις τους αλληλοαναιρούνται. Το τρίψιμο τις στρέφει προς την ίδια κατεύθυνση, και οι δυνάμεις τους αθροίζονται.
Ένα δυνατό χτύπημα ή η πολλή ζέστη τις ξαναμπερδεύουν, και το καρφί χάνει τον μαγνητισμό του.
Η Γη είναι ένας τεράστιος μαγνήτης
Η βελόνα της πυξίδας είναι ένας μικρός μαγνήτης που γυρίζει ελεύθερα. Στρέφεται μέχρι να ευθυγραμμιστεί με το μαγνητικό πεδίο της Γης.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Πλησιάζεις δύο μαγνήτες και νιώθεις να σπρώχνονται. Τι ισχύει;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Σπρώξιμο σημαίνει άπωση.
Ο κανόνας λέει ότι απωθούνται οι ίδιοι πόλοι.
Άρα απέναντι βρίσκονται Β–Β ή Ν–Ν.
Γύρνα τον έναν ανάποδα και θα κολλήσουν αμέσως: τώρα απέναντι είναι Β–Ν.
Παράδειγμα 2
Πώς ξεχωρίζεις γρήγορα σιδερένια από αλουμινένια κουτάκια;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Και τα δύο είναι μέταλλα και μοιάζουν πολύ.
Αλλά διαφέρουν σε ένα: ο σίδηρος είναι μαγνητικός, το αλουμίνιο όχι.
Περνάς έναν δυνατό μαγνήτη πάνω από τον σωρό.
Τα σιδερένια κολλάνε, τα αλουμινένια μένουν.
Αυτή ακριβώς η μέθοδος χρησιμοποιείται στα εργοστάσια ανακύκλωσης, με τεράστιους ηλεκτρομαγνήτες σε ιμάντες.
Παράδειγμα 3
Ένα καρφί είναι μέσα σε κλειστό γυάλινο μπουκάλι. Το βγάζεις χωρίς να το ανοίξεις;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Το γυαλί δεν είναι μαγνητικό — ο μαγνήτης δεν το τραβάει.
Αλλά το μαγνητικό πεδίο περνάει μέσα από το γυαλί.
Ακουμπάς τον μαγνήτη στο εξωτερικό τοίχωμα και τον σέρνεις προς το στόμιο.
Το καρφί ακολουθεί από μέσα και φτάνει στο άνοιγμα.
Το γενικό συμπέρασμα: ο μαγνητισμός δεν εμποδίζεται από τα μη μαγνητικά υλικά. Τα διαπερνά.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Τι γίνεται όταν φέρνεις κοντά δύο βόρειους πόλους;
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να εφαρμόζεις τον κανόνα των πόλων: ίδιοι απωθούνται, αντίθετοι έλκονται.
- Να αναγνωρίζεις ποια υλικά έλκονται από μαγνήτη και ποια όχι.
- Να καταλαβαίνεις ότι ο μαγνητισμός δρα από απόσταση και μέσα από υλικά.
- Να εξηγείς γιατί η βελόνα της πυξίδας δείχνει βορρά.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.