Ηλεκτρομαγνητισμός
Το ρεύμα φτιάχνει μαγνήτη — και αυτό κινεί τα πάντα.
15 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς ότι το ρεύμα δημιουργεί μαγνητικό πεδίο.
- Να αναγνωρίζεις τι δυναμώνει έναν ηλεκτρομαγνήτη.
- Να ξεχωρίζεις ηλεκτρομαγνήτη από μόνιμο μαγνήτη.
- Να περιγράφεις πώς δουλεύει ένας κινητήρας και μια γεννήτρια.
Μία ανακάλυψη που άλλαξε τα πάντα
Το ο Δανός Έρστεντ πρόσεξε κάτι τυχαία στο μάθημά του: όταν άναβε το ρεύμα, η βελόνα μιας πυξίδας δίπλα κουνιόταν.
Ο ηλεκτρισμός και ο μαγνητισμός, που φαίνονταν άσχετα, ήταν συνδεδεμένα.
Κάθε ηλεκτρικό ρεύμα δημιουργεί γύρω του μαγνητικό πεδίο.
Τρία πράγματα τον δυναμώνουν
Η κρίσιμη διαφορά από τον μόνιμο μαγνήτη
| Μόνιμος μαγνήτης | Ηλεκτρομαγνήτης | |
|---|---|---|
| Μαγνητισμός | πάντα | μόνο όταν περνάει ρεύμα |
| Ένταση | σταθερή | ρυθμιζόμενη |
| Πόλοι | σταθεροί | αντιστρέφονται αλλάζοντας τη φορά |
Και το αντίστροφο: η γεννήτρια
Ο Φαραντέι ανακάλυψε το αντίστροφο έντεκα χρόνια αργότερα:
Ένας μαγνήτης που κινείται μέσα σε πηνίο δημιουργεί ρεύμα.
Οι δύο ανακαλύψεις μαζί δίνουν δύο μηχανές που κρατάνε τον σύγχρονο κόσμο:
| Μηχανή | Δίνεις | Παίρνεις |
|---|---|---|
| Κινητήρας | ρεύμα | κίνηση |
| Γεννήτρια | κίνηση | ρεύμα |
Είναι ουσιαστικά η ίδια συσκευή, δουλεμένη ανάποδα.
Ας το κάνουμε μαζί
Παράδειγμα 1
Ένας ηλεκτρομαγνήτης είναι πολύ αδύναμος. Τι δοκιμάζεις;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Γιατί ο γερανός της μάντρας χρησιμοποιεί ηλεκτρομαγνήτη και όχι μόνιμο;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 3
Γυρίζεις με το χέρι τον άξονα ενός ανεμιστήρα αποσυνδεδεμένου, και ένα λαμπάκι ανάβει. Πώς;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Από την πιο απλή στην πιο δύσκολη. Κρυμμένη είναι μόνο η απάντηση — ο δρόμος ως εκεί είναι δική σου δουλειά.
Τι ανακάλυψε ο Έρστεντ;
Τεστ
Δεν μετράει βαθμός — μετράει να δεις τι κατάλαβες. Προσπέρασε όποια θες και γύρνα πίσω όποτε θες.
Ερώτηση 1 από 8
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς ότι το ρεύμα δημιουργεί μαγνητικό πεδίο.
- Να αναγνωρίζεις τι δυναμώνει έναν ηλεκτρομαγνήτη.
- Να ξεχωρίζεις ηλεκτρομαγνήτη από μόνιμο μαγνήτη.
- Να περιγράφεις πώς δουλεύει ένας κινητήρας και μια γεννήτρια.
Κάνε το τεστ πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.