Θερμότητα και η διάδοσή της
Αγωγή, ρεύματα, ακτινοβολία — τρεις τρόποι να ταξιδέψει.
15 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να ξεχωρίζεις αγωγή, μεταφορά και ακτινοβολία.
- Να αναγνωρίζεις ποιος μηχανισμός δρα σε κάθε περίπτωση.
- Να εξηγείς γιατί τα ρεύματα χρειάζονται υγρό ή αέριο.
- Να εξηγείς πώς η μόνωση εμποδίζει και τους τρεις μηχανισμούς.
Η θερμότητα ταξιδεύει με τρεις τρόπους
Στην Ε΄ είδες ότι η θερμότητα πηγαίνει από το θερμό στο ψυχρό. Τώρα βλέπεις πώς.
| Μηχανισμός | Τι κινείται | Χρειάζεται ύλη; |
|---|---|---|
| Αγωγή | η δόνηση περνάει από μόριο σε μόριο | ναι, με επαφή |
| Μεταφορά | ολόκληρο το ζεστό υγρό ή αέριο κινείται | ναι, υγρό ή αέριο |
| Ακτινοβολία | τίποτα — ταξιδεύει ως κύμα | όχι |
Αγωγή: από μόριο σε μόριο
Ζεσταίνεις τη μία άκρη μιας μεταλλικής ράβδου. Τα μόρια εκεί δονούνται πιο έντονα, σπρώχνουν τα διπλανά, και η δόνηση ταξιδεύει ως την άλλη άκρη.
Τα ίδια τα μόρια δεν μετακινούνται — μένουν στη θέση τους και απλώς τρέμουν πιο δυνατά.
Μεταφορά: κυκλοφορεί η ίδια η ύλη
Ζεστό υγρό ή αέριο ανεβαίνει (γίνεται αραιότερο), ψυχρό κατεβαίνει. Δημιουργείται ένα ρεύμα που κυκλοφορεί συνέχεια.
Γι' αυτό:
- Τα καλοριφέρ μπαίνουν χαμηλά — για να ανεβαίνει ο ζεστός αέρας και να κυκλοφορεί.
- Τα κλιματιστικά μπαίνουν ψηλά — για να κατεβαίνει ο κρύος.
- Ο καταψύκτης είναι πάνω στο ψυγείο.
Ακτινοβολία: δεν χρειάζεται τίποτα
Η μόνη μορφή που ταξιδεύει στο κενό. Έτσι φτάνει σε εμάς η ενέργεια του ήλιου, μέσα από εκατομμύρια χιλιόμετρα διαστήματος.
Οι σκούρες και ματ επιφάνειες απορροφούν περισσότερη ακτινοβολία. Οι γυαλιστερές και ανοιχτόχρωμες την ανακλούν.
Γι' αυτό τα καλοκαιρινά ρούχα είναι ανοιχτόχρωμα, και γι' αυτό το θερμός έχει καθρέφτη μέσα.
Το θερμός σταματάει και τους τρεις
Ας το κάνουμε μαζί
Παράδειγμα 1
Γιατί το μεταλλικό κάγκελο φαίνεται πιο κρύο από το ξύλινο, στην ίδια θερμοκρασία;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Γιατί το καλοριφέρ μπαίνει χαμηλά και το κλιματιστικό ψηλά;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 3
Πώς ζεσταίνεσαι δίπλα σε φωτιά χωρίς να την αγγίζεις;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Από την πιο απλή στην πιο δύσκολη. Κρυμμένη είναι μόνο η απάντηση — ο δρόμος ως εκεί είναι δική σου δουλειά.
Με ποιον μηχανισμό ζεσταίνεται η λαβή μεταλλικού κουταλιού μέσα στη σούπα;
Τεστ
Δεν μετράει βαθμός — μετράει να δεις τι κατάλαβες. Προσπέρασε όποια θες και γύρνα πίσω όποτε θες.
Ερώτηση 1 από 8
Τα κατάφερες;
- Να ξεχωρίζεις αγωγή, μεταφορά και ακτινοβολία.
- Να αναγνωρίζεις ποιος μηχανισμός δρα σε κάθε περίπτωση.
- Να εξηγείς γιατί τα ρεύματα χρειάζονται υγρό ή αέριο.
- Να εξηγείς πώς η μόνωση εμποδίζει και τους τρεις μηχανισμούς.
Κάνε το τεστ πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.