Μετάβαση στο περιεχόμενο

Θερμότητα και η διάδοσή της

Αγωγή, ρεύματα, ακτινοβολία — τρεις τρόποι να ταξιδέψει.

15 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Φυσικά ΣΤ΄ Δημοτικού, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να ξεχωρίζεις αγωγή, μεταφορά και ακτινοβολία.
  2. Να αναγνωρίζεις ποιος μηχανισμός δρα σε κάθε περίπτωση.
  3. Να εξηγείς γιατί τα ρεύματα χρειάζονται υγρό ή αέριο.
  4. Να εξηγείς πώς η μόνωση εμποδίζει και τους τρεις μηχανισμούς.

Η θερμότητα ταξιδεύει με τρεις τρόπους

Στην Ε΄ είδες ότι η θερμότητα πηγαίνει από το θερμό στο ψυχρό. Τώρα βλέπεις πώς.

ΜηχανισμόςΤι κινείταιΧρειάζεται ύλη;
Αγωγήη δόνηση περνάει από μόριο σε μόριοναι, με επαφή
Μεταφοράολόκληρο το ζεστό υγρό ή αέριο κινείταιναι, υγρό ή αέριο
Ακτινοβολίατίποτα — ταξιδεύει ως κύμαόχι

Ποιος μηχανισμός δουλεύει εδώ;

Διάλεξε περίπτωση και μηχανισμό. Η απάντηση εξηγεί τι ακριβώς κινείται.

Ποια περίπτωση;

Βρήκες 0 από 4

Ποιος μηχανισμός;

Ποιος μηχανισμός;

Αγωγή: από μόριο σε μόριο

Ζεσταίνεις τη μία άκρη μιας μεταλλικής ράβδου. Τα μόρια εκεί δονούνται πιο έντονα, σπρώχνουν τα διπλανά, και η δόνηση ταξιδεύει ως την άλλη άκρη.

Τα ίδια τα μόρια δεν μετακινούνται — μένουν στη θέση τους και απλώς τρέμουν πιο δυνατά.

Αν καείς από κάτι ζεστό (σίδερο, κατσαρόλα, φούρνο), βάλε αμέσως το σημείο κάτω από δροσερό τρεχούμενο νερό για τουλάχιστον 2020 λεπτά. Το νερό που κυλάει παίρνει συνέχεια τη θερμότητα από το δέρμα. Όχι πάγο, βούτυρο ή οδοντόπαστα. Αν το έγκαυμα είναι μεγάλο ή κάνει φουσκάλες, πες το αμέσως σε έναν μεγάλο.

Μεταφορά: κυκλοφορεί η ίδια η ύλη

Ζεστό υγρό ή αέριο ανεβαίνει (γίνεται αραιότερο), ψυχρό κατεβαίνει. Δημιουργείται ένα ρεύμα που κυκλοφορεί συνέχεια.

Γι' αυτό:

  • Τα καλοριφέρ μπαίνουν χαμηλά — για να ανεβαίνει ο ζεστός αέρας και να κυκλοφορεί.
  • Τα κλιματιστικά μπαίνουν ψηλά — για να κατεβαίνει ο κρύος.
  • Στο ψυγείο, ο κρύος αέρας από τα ψηλά ράφια κατεβαίνει και δροσίζει και τα χαμηλά.

Ακτινοβολία: δεν χρειάζεται τίποτα

Η μόνη μορφή που ταξιδεύει στο κενό. Έτσι φτάνει σε εμάς η ενέργεια του ήλιου, μέσα από 150150 εκατομμύρια χιλιόμετρα διαστήματος.

Οι σκούρες και ματ επιφάνειες απορροφούν περισσότερη ακτινοβολία. Οι γυαλιστερές και ανοιχτόχρωμες την ανακλούν.

Γι' αυτό τα καλοκαιρινά ρούχα είναι ανοιχτόχρωμα, και γι' αυτό το θερμός έχει καθρέφτη μέσα.

Το θερμός σταματάει και τους τρεις

Ένα γυάλινο κυλινδρικό δοχείο που γυαλίζει σαν καθρέφτης, πάνω σε διάφανη βάση με τρία πόδια. Στο ασημένιο τοίχωμά του καθρεφτίζεται το ξύλινο τραπέζι.
Μια φιάλη Ντιούαρ σε μουσείο του Μονάχου. Έτσι είναι φτιαγμένο και το θερμός από μέσα: δύο γυάλινα τοιχώματα, το ένα μέσα στο άλλο, με κενό ανάμεσά τους. Το γυαλί έχει ένα λεπτό στρώμα μετάλλου, γι' αυτό καθρεφτίζει το τραπέζι. Με τον ίδιο τρόπο ανακλά την ακτινοβολία πίσω.Φωτογραφία: LepoRello · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Γιατί το μεταλλικό κάγκελο φαίνεται πιο κρύο από το ξύλινο, στην ίδια θερμοκρασία;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Γιατί το καλοριφέρ μπαίνει χαμηλά και το κλιματιστικό ψηλά;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Πώς ζεσταίνεσαι δίπλα σε φωτιά χωρίς να την αγγίζεις;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ζεσταίνεται η λαβή ενός μεταλλικού κουταλιού μέσα σε σούπα. Ποιος μηχανισμός;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Ακουμπάς κατά λάθος ένα ζεστό σίδερο σιδερώματος. Με ποιον μηχανισμό σε καίει;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Βασική

Τα κατάφερες;

  • Να ξεχωρίζεις αγωγή, μεταφορά και ακτινοβολία.
  • Να αναγνωρίζεις ποιος μηχανισμός δρα σε κάθε περίπτωση.
  • Να εξηγείς γιατί τα ρεύματα χρειάζονται υγρό ή αέριο.
  • Να εξηγείς πώς η μόνωση εμποδίζει και τους τρεις μηχανισμούς.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;