Οξέα, βάσεις και άλατα

Ξινό και γλιστερό

Δάγκωσε μια φέτα λεμόνι: η γεύση είναι ξινή. Το ίδιο ξινό είναι το ξίδι, το πορτοκάλι, η ντομάτα. Όλα αυτά έχουν μέσα τους ουσίες που λέγονται οξέα. Το λεμόνι έχει κιτρικό οξύ, το ξίδι οξικό οξύ.

Τώρα σκέψου το σαπούνι, τη μαγειρική σόδα, τα απορρυπαντικά. Αυτά ανήκουν σε μια άλλη ομάδα, τις βάσεις. Τα διαλύματά τους, όπως το σαπουνόνερο, γλιστράνε στα δάχτυλα.

Ένας δείκτης από την κουζίνα

Πώς ξέρουμε αν κάτι είναι οξύ ή βάση χωρίς να το δοκιμάσουμε; Με έναν δείκτη: μια ουσία που αλλάζει χρώμα ανάλογα με το αν τη ρίχνεις σε οξύ ή σε βάση.

Έναν καλό δείκτη τον φτιάχνεις από κόκκινο λάχανο:

1. Κόψε μερικά φύλλα κόκκινο λάχανο σε κομματάκια και βάλ' τα σε ένα μπολ.
2. Ένας μεγάλος ρίχνει από πάνω ζεστό νερό. Περίμενε να κρυώσει.
3. Σούρωσε το υγρό. Έχει χρώμα μωβ: αυτός είναι ο δείκτης σου.
4. Βάλε σε διάφανα ποτηράκια λίγο ξίδι, λίγο χυμό λεμονιού, λίγο νερό, λίγο νερό με σόδα. Ρίξε σε καθένα λίγο δείκτη.

Το τεστ του κόκκινου λάχανου

Διάλεξε μια ουσία και έναν δείκτη. Πρόσεξε ότι το αλατόνερο κρατάει το χρώμα του νερού.

Διάλεξε ουσία

ΞίδιΧυμός λεμονιούΝερόΑλατόνεροΝερό με σόδαΣαπουνόνερο

Διάλεξε δείκτη

Κόκκινο λάχανοΧαρτί ηλιοτροπίου

Χρώμα δείκτηκόκκινο-ροζΟξύ

Το ξίδι έχει οξικό οξύ. Ο δείκτης γίνεται κόκκινος-ροζ.

Όταν ένα οξύ συναντά μια βάση

Ρίξε λίγη μαγειρική σόδα μέσα σε ξίδι (σε ένα μεγάλο ποτήρι, πάνω από τον νεροχύτη). Το μείγμα αφρίζει. Το οξύ και η βάση αντιδρούν και αλλάζουν και τα δύο: βγαίνει ένα αέριο, και αυτό που μένει στο ποτήρι δεν είναι πια ούτε ξίδι ούτε σόδα.

Όταν ένα οξύ και μια βάση αντιδρούν, «σβήνει» το ένα το άλλο. Αυτό λέγεται εξουδετέρωση, και δίνει άλας και νερό.

Την εξουδετέρωση τη χρησιμοποιούμε στην καθημερινή ζωή. Το ξίδι, που είναι οξύ, καθαρίζει τα άλατα από τον βραστήρα. Οι γεωργοί ρίχνουν ασβέστη, μια βάση, σε χωράφια με πολύ όξινο χώμα.

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση