Μετάβαση στο περιεχόμενο

Οξέα, βάσεις και άλατα

Το λεμόνι, το σαπούνι και ένας δείκτης από κόκκινο λάχανο.

15 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Φυσικά ΣΤ΄ Δημοτικού, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να αναγνωρίζεις οξέα και βάσεις της καθημερινής ζωής.
  2. Να φτιάχνεις και να χρησιμοποιείς δείκτη από κόκκινο λάχανο.
  3. Να εξηγείς ότι ένα οξύ και μια βάση εξουδετερώνονται και δίνουν άλας και νερό.
  4. Να τηρείς τους κανόνες ασφάλειας με τα καθαριστικά του σπιτιού.

Ξινό και γλιστερό

Δάγκωσε μια φέτα λεμόνι: η γεύση είναι ξινή. Το ίδιο ξινό είναι το ξίδι, το πορτοκάλι, η ντομάτα. Όλα αυτά έχουν μέσα τους ουσίες που λέγονται οξέα. Το λεμόνι έχει κιτρικό οξύ, το ξίδι οξικό οξύ.

Τώρα σκέψου το σαπούνι, τη μαγειρική σόδα, τα απορρυπαντικά. Αυτά ανήκουν σε μια άλλη ομάδα, τις βάσεις. Τα διαλύματά τους, όπως το σαπουνόνερο, γλιστράνε στα δάχτυλα.

ΟξέαΒάσεις
Από την κουζίναλεμόνι, ξίδι, πορτοκάλι, ντομάταμαγειρική σόδα, σαπούνι
Από τα καθαριστικάκαθαριστικά για τα άλατα του μπάνιουχλωρίνη, καθαριστικά για τις αποχετεύσεις

Ένας δείκτης από την κουζίνα

Πώς ξέρουμε αν κάτι είναι οξύ ή βάση χωρίς να το δοκιμάσουμε; Με έναν δείκτη: μια ουσία που αλλάζει χρώμα ανάλογα με το αν τη ρίχνεις σε οξύ ή σε βάση.

Έναν καλό δείκτη τον φτιάχνεις από κόκκινο λάχανο:

  1. Κόψε μερικά φύλλα κόκκινο λάχανο σε κομματάκια και βάλ' τα σε ένα μπολ.
  2. Ένας μεγάλος ρίχνει από πάνω ζεστό νερό. Περίμενε να κρυώσει.
  3. Σούρωσε το υγρό. Έχει χρώμα μωβ: αυτός είναι ο δείκτης σου.
  4. Βάλε σε διάφανα ποτηράκια λίγο ξίδι, λίγο χυμό λεμονιού, λίγο νερό, λίγο νερό με σόδα. Ρίξε σε καθένα λίγο δείκτη.

Το τεστ του κόκκινου λάχανου

Διάλεξε μια ουσία και έναν δείκτη. Πρόσεξε ότι το αλατόνερο κρατάει το χρώμα του νερού.

Διάλεξε ουσία

Διάλεξε δείκτη

Χρώμα δείκτηκόκκινο-ροζΟξύ
Το ξίδι έχει οξικό οξύ. Ο δείκτης γίνεται κόκκινος-ροζ.
Τρία γυάλινα δοχεία στη σειρά με υγρό: το αριστερό κόκκινο, το μεσαίο μωβ, το δεξί σκούρο πράσινο.
Ο δείκτης του κόκκινου λάχανου σε τρία δοχεία. Αριστερά ένα οξύ τον έκανε κόκκινο, στη μέση είναι μωβ, όπως στο νερό, και δεξιά μια βάση τον έκανε πράσινο.Φωτογραφία: brittgow · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Όταν ένα οξύ συναντά μια βάση

Ρίξε λίγη μαγειρική σόδα μέσα σε ξίδι (σε ένα μεγάλο ποτήρι, πάνω από τον νεροχύτη). Το μείγμα αφρίζει. Το οξύ και η βάση αντιδρούν και αλλάζουν και τα δύο: βγαίνει ένα αέριο, και αυτό που μένει στο ποτήρι δεν είναι πια ούτε ξίδι ούτε σόδα.

Όταν ένα οξύ και μια βάση αντιδρούν, «σβήνει» το ένα το άλλο. Αυτό λέγεται εξουδετέρωση, και δίνει άλας και νερό.

Την εξουδετέρωση τη χρησιμοποιούμε στην καθημερινή ζωή. Το ξίδι, που είναι οξύ, καθαρίζει τα άλατα από τον βραστήρα. Οι γεωργοί ρίχνουν ασβέστη, μια βάση, σε χωράφια με πολύ όξινο χώμα.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Ρίχνεις δείκτη κόκκινου λάχανου σε ένα άγνωστο διάφανο υγρό και γίνεται πρασινογάλαζο. Τι είναι το υγρό;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Σε ένα ποτήρι με ξίδι και δείκτη (κόκκινο-ροζ) ρίχνεις λίγη λίγη σόδα. Πώς θα αλλάζει το χρώμα;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποιο από αυτά περιέχει οξύ;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Το σαπούνι είναι οξύ ή βάση;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Βασική

Τα κατάφερες;

  • Να αναγνωρίζεις οξέα και βάσεις της καθημερινής ζωής.
  • Να φτιάχνεις και να χρησιμοποιείς δείκτη από κόκκινο λάχανο.
  • Να εξηγείς ότι ένα οξύ και μια βάση εξουδετερώνονται και δίνουν άλας και νερό.
  • Να τηρείς τους κανόνες ασφάλειας με τα καθαριστικά του σπιτιού.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;