Κλίμακα: από τον χάρτη στην πραγματικότητα
Πώς 3 cm στον χάρτη γίνονται 15 χιλιόμετρα στον δρόμο, και αντίστροφα.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να διαβάζεις μια κλίμακα της μορφής 1 : ν ως «ένα εκατοστό εδώ, ν εκατοστά εκεί».
- Να περνάς από την απόσταση του χάρτη στην πραγματική και αντίστροφα.
- Να διαλέγεις κλίμακα ανάλογα με το τι θέλεις να χωρέσεις στο χαρτί.
- Να αναγνωρίζεις ότι τα εμβαδά δεν μικραίνουν με τον ίδιο συντελεστή με τα μήκη.
Ένας χάρτης είναι μια αναλογία που περπατάς
Σε κάθε χάρτη, σε κάθε κάτοψη σπιτιού, σε κάθε μοντέλο αεροπλάνου υπάρχει ένας αριθμός που λέει πόσο μίκρυνε ο κόσμος για να χωρέσει στο χαρτί:
Διαβάζεται «ένα προς πενήντα χιλιάδες» και σημαίνει: ό,τι μετράς πάνω στον χάρτη, πολλαπλασίασέ το με για να μάθεις πόσο είναι στ' αλήθεια.
Ένα εκατοστό στο χαρτί εκατοστά στο έδαφος μέτρα μισό χιλιόμετρο.
Οι δύο κατευθύνσεις
| Ξέρω | Θέλω | Πράξη |
|---|---|---|
| Απόσταση στον χάρτη | Πραγματική απόσταση | παρονομαστή |
| Πραγματική απόσταση | Απόσταση στον χάρτη | παρονομαστή |
Και στις δύο κατευθύνσεις, οι μονάδες πρέπει να είναι ίδιες πριν την πράξη.
Πραγματική απόσταση km σε χάρτη :
km cm, και cm στον χάρτη.
Πού μπαίνει η κλίμακα εκτός από τους χάρτες
- Κάτοψη σπιτιού: — ένα εκατοστό στο σχέδιο, ένα μέτρο στον τοίχο.
- Μοντέλο αυτοκινήτου: — το κλασικό μέγεθος της βιτρίνας.
- Σχέδιο εξαρτήματος: — εδώ το σχέδιο είναι μεγαλύτερο από το πραγματικό, γιατί το εξάρτημα είναι λίγα χιλιοστά.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Σε χάρτη 1 : 50.000, δύο χωριά απέχουν 6 cm. Πόσο απέχουν στην πραγματικότητα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Από τον χάρτη προς την πραγματικότητα: πολλαπλασιάζω με τον παρονομαστή.
Μετατρέπω σε χιλιόμετρα: cm m km.
Απάντηση: τα χωριά απέχουν χιλιόμετρα.
Γρήγορος δρόμος: στο κάθε εκατοστό είναι μισό χιλιόμετρο, άρα εκατοστά είναι χιλιόμετρα.
Παράδειγμα 2
Μια διαδρομή 12 km πρέπει να μπει σε χάρτη 1 : 200.000. Πόσα εκατοστά θα πιάσει;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Από την πραγματικότητα προς τον χάρτη: διαιρώ με τον παρονομαστή. Πρώτα ίδιες μονάδες.
km m cm.
Απάντηση: cm στον χάρτη — χωράει άνετα σε μια σελίδα.
Παράδειγμα 3
Σε κάτοψη 1 : 100 το σαλόνι είναι ορθογώνιο 5 cm επί 4 cm. Ποιο είναι το πραγματικό του εμβαδόν;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Πρώτα οι πραγματικές διαστάσεις, ξεχωριστά η καθεμία.
cm m και cm m.
Τώρα το εμβαδόν, με τις πραγματικές διαστάσεις.
Απάντηση: τετραγωνικά μέτρα.
Το λάθος που παραμονεύει: να βρεις το εμβαδόν στο σχέδιο ( τετραγωνικά εκατοστά) και να το πολλαπλασιάσεις με , βγάζοντας τετραγωνικά εκατοστά — δηλαδή τετραγωνικά μέτρα, ένα σαλόνι στο μέγεθος πετσέτας.
Ο σωστός συντελεστής για τα εμβαδά είναι .
Παράδειγμα 4
Ένας χάρτης λέει ότι 4 cm αντιστοιχούν σε 2 km. Ποια είναι η κλίμακά του;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η κλίμακα συγκρίνει δύο μήκη στην ίδια μονάδα. Φέρνω τα χιλιόμετρα σε εκατοστά.
km cm.
Ο λόγος είναι , και απλοποιώ διαιρώντας και τα δύο με .
Απάντηση: η κλίμακα είναι .
Η κλίμακα ενός χάρτη γράφεται με μπροστά — γι' αυτό η απλοποίηση είναι το τελευταίο, υποχρεωτικό βήμα.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Σε χάρτη , πόσα μέτρα είναι cm;
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να διαβάζεις μια κλίμακα της μορφής 1 : ν ως «ένα εκατοστό εδώ, ν εκατοστά εκεί».
- Να περνάς από την απόσταση του χάρτη στην πραγματική και αντίστροφα.
- Να διαλέγεις κλίμακα ανάλογα με το τι θέλεις να χωρέσεις στο χαρτί.
- Να αναγνωρίζεις ότι τα εμβαδά δεν μικραίνουν με τον ίδιο συντελεστή με τα μήκη.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.