Στρατηγικές για δύσκολα προβλήματα
Πέντε τρόποι να ξεκινήσεις όταν δεν ξέρεις από πού να πιάσεις.
25 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να διαλέγεις στρατηγική ανάλογα με το είδος του προβλήματος.
- Να δοκιμάζεις το πρόβλημα με μικρότερους αριθμούς όταν κολλάς.
- Να δουλεύεις αντίστροφα, από το ζητούμενο προς τα δεδομένα.
- Να ονομάζεις τον άγνωστο με γράμμα όταν οι άλλες στρατηγικές αργούν.
Το κενό χαρτί δεν είναι έλλειψη γνώσης
Ξέρεις κλάσματα, ποσοστά, εμβαδά, εξισώσεις. Κι όμως υπάρχουν προβλήματα που, όταν τα διαβάζεις, δεν ξέρεις από πού να πιάσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι σου λείπει ύλη. Σημαίνει ότι σου λείπει κίνηση. Οι λύτες προβλημάτων δεν βλέπουν αμέσως τη λύση — έχουν απλώς τρεις τέσσερις κινήσεις που δοκιμάζουν όταν δεν βλέπουν τίποτα.
Οι πέντε κινήσεις
1. Δοκίμασε με μικρότερους αριθμούς. Το πρόβλημα με τα άτομα είναι το ίδιο πρόβλημα με άτομα, μόνο μεγαλύτερο. Λύσε το μικρό, βρες τον κανόνα, εφάρμοσέ τον στο μεγάλο.
2. Κάνε σχέδιο. Όχι ωραίο — χρήσιμο. Ένα ορθογώνιο με μερικούς αριθμούς πάνω του λύνει τα μισά γεωμετρικά προβλήματα μόνο του.
3. Ξεκίνα από το τέλος. Όταν το πρόβλημα σου δίνει το αποτέλεσμα και ζητάει την αρχή, γύρνα την ταινία ανάποδα και κάνε τις αντίστροφες πράξεις.
4. Ψάξε μοτίβο. Φτιάξε πίνακα με τις πρώτες περιπτώσεις. Το μοτίβο εμφανίζεται συνήθως στην τρίτη ή την τέταρτη γραμμή.
5. Ονόμασε τον άγνωστο. Όταν οι άλλες τέσσερις αργούν, βάλε σε αυτό που δεν ξέρεις και γράψε την εξίσωση που λέει η ιστορία.
Η γέφυρα προς το Γυμνάσιο
Από την Α΄ Γυμνασίου και μετά, η πέμπτη στρατηγική γίνεται η προεπιλεγμένη.
Ο λόγος δεν είναι ότι οι άλλες σταματούν να δουλεύουν. Είναι ότι τα προβλήματα μεγαλώνουν αρκετά ώστε το σχέδιο και το μοτίβο να μην φτάνουν, και η εξίσωση είναι η μόνη κίνηση που κλιμακώνεται όσο θέλεις.
Γι' αυτό αξίζει να γράφεις την εξίσωση ακόμα κι όταν βρήκες την απάντηση με άλλο τρόπο: εξασκείς τη μετάφραση από τα ελληνικά στα μαθηματικά, που είναι όλη η δουλειά της επόμενης τάξης.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Σε ένα πάρτι 8 ατόμων, ο καθένας δίνει το χέρι σε όλους τους άλλους μία φορά. Πόσες χειραψίες γίνονται;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Στρατηγική: μικρότεροι αριθμοί. Δοκιμάζω με λίγα άτομα και φτιάχνω πίνακα.
άτομα: χειραψία. άτομα: . άτομα: . άτομα: .
Κάθε νέο άτομο προσθέτει τόσες χειραψίες όσα τα άτομα που ήταν ήδη εκεί.
Συνεχίζω ως τα : άτομα , , .
Απάντηση: χειραψίες.
Έλεγχος με άλλη σκέψη: καθένας από τους δίνει χέρια, δηλαδή — αλλά κάθε χειραψία μετρήθηκε δύο φορές, μία από κάθε άτομο. Άρα ✓
Παράδειγμα 2
Ξόδεψα το μισό των χρημάτων μου, μετά 4 €, και μου έμειναν 11 €. Πόσα είχα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Στρατηγική: ξεκινάω από το τέλος και κάνω τις αντίστροφες πράξεις.
Πριν ξοδέψω τα €, είχα €.
Τα € ήταν το μισό των αρχικών, άρα τα αρχικά ήταν €.
Έλεγχος προς τα εμπρός: από € το μισό είναι , μείον κάνει ✓
Απάντηση: είχα €.
Παράδειγμα 3
Κήπος 20 m × 15 m με διάδρομο πλάτους 2 m γύρω γύρω. Πόσο είναι το εμβαδόν του διαδρόμου;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Στρατηγική: σχέδιο. Ζωγραφίζω δύο ορθογώνια, το ένα μέσα στο άλλο.
Το εξωτερικό μεγαλώνει κατά m σε κάθε πλευρά, άρα κατά m σε κάθε διάσταση.
τετραγωνικά μέτρα.
Ο κήπος από μόνος του: τετραγωνικά μέτρα.
Απάντηση: ο διάδρομος είναι τετραγωνικά μέτρα.
Χωρίς σχέδιο, το συνηθισμένο λάθος είναι να προστεθούν m αντί για σε κάθε διάσταση.
Παράδειγμα 4
Δύο αδέρφια έχουν μαζί 45 €. Ο μεγάλος έχει διπλάσια από τον μικρό. Πόσα έχει ο καθένας;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Στρατηγική: ονομάζω τον άγνωστο. Έστω τα ευρώ του μικρού.
Ο μεγάλος έχει , και μαζί έχουν :
, άρα .
Απάντηση: ο μικρός έχει € και ο μεγάλος €.
Έλεγχος: ✓ και το είναι πράγματι διπλάσιο του ✓
Πρόσεξε ότι η εξίσωση απάντησε σε δύο ερωτήσεις με μία πράξη. Αυτό είναι που κάνει τη στρατηγική να κλιμακώνεται.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Σκέφτηκα έναν αριθμό, τον διπλασίασα και πρόσθεσα . Βρήκα . Ποιος ήταν;
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να διαλέγεις στρατηγική ανάλογα με το είδος του προβλήματος.
- Να δοκιμάζεις το πρόβλημα με μικρότερους αριθμούς όταν κολλάς.
- Να δουλεύεις αντίστροφα, από το ζητούμενο προς τα δεδομένα.
- Να ονομάζεις τον άγνωστο με γράμμα όταν οι άλλες στρατηγικές αργούν.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.