Στατιστική — μέσος όρος και διαγράμματα
Πώς παρουσιάζεις δεδομένα τίμια.
15 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά ΣΤ΄ Δημοτικού, §4.45, 4.46, 4.47, 4.48
Θα μάθεις να
- Να υπολογίζεις μέσο όρο, διάμεσο, επικρατούσα τιμή και εύρος.
- Να διαλέγεις το κατάλληλο μέτρο ανάλογα με τα δεδομένα.
- Να αναγνωρίζεις πότε ένα διάγραμμα παραπλανά.
- Να παρουσιάζεις δεδομένα τίμια.
Τέσσερις αριθμοί που περιγράφουν ένα σύνολο
| Μέτρο | Τι είναι | Πότε βοηθάει |
|---|---|---|
| Μέσος όρος | άθροισμα διά πλήθος | όταν οι τιμές είναι κοντά |
| Διάμεσος | η μεσαία τιμή, βαλμένες σε σειρά | όταν υπάρχει ακραία τιμή |
| Επικρατούσα τιμή | η τιμή που εμφανίζεται πιο συχνά | όταν σε νοιάζει το πιο συνηθισμένο |
| Εύρος | μεγαλύτερη μείον μικρότερη | δείχνει πόσο απλωμένα είναι |
Η διάμεσος: το φάρμακο για τις ακραίες τιμές
Μισθοί σε ένα μικρό γραφείο:
Μέσος όρος: ευρώ.
Κανείς δεν παίρνει τόσα. Τέσσερις από τους πέντε παίρνουν πολύ λιγότερα.
Διάμεσος: βάζω σε σειρά (ήδη είναι) και παίρνω τη μεσαία τιμή → ευρώ.
Αυτό περιγράφει πολύ καλύτερα το γραφείο.
Πώς βρίσκεις τη διάμεσο
- Βάλε τις τιμές σε σειρά — αυτό είναι υποχρεωτικό.
- Αν είναι μονός αριθμός τιμών → η μεσαία.
- Αν είναι ζυγός → ο μέσος όρος των δύο μεσαίων.
Η επικρατούσα τιμή: η πιο συχνή
Ένα κατάστημα παπουτσιών πούλησε σήμερα αυτά τα νούμερα:
Το εμφανίζεται τρεις φορές, πιο συχνά από κάθε άλλο. Αυτή είναι η επικρατούσα τιμή.
Ο καταστηματάρχης δεν θέλει τον μέσο όρο () για να ξέρει τι να παραγγείλει. Θέλει το νούμερο που ζητάει ο περισσότερος κόσμος.
Πότε ένα διάγραμμα λέει ψέματα
Τρεις τρόποι να παραπλανήσει ένα διάγραμμα — όλοι νόμιμοι, όλοι ανέντιμοι:
1. Ο άξονας δεν ξεκινά από το μηδέν. Δύο ράβδοι και με άξονα από δείχνουν τη μία ράβδο διπλάσια από την άλλη, ενώ διαφέρουν μόλις κατά .
2. Άνισα διαστήματα. Αν ο οριζόντιος άξονας πάει με ίση απόσταση, η τάση παραμορφώνεται.
3. Εικόνες αντί για ράβδους. Αν διπλασιάσεις και το ύψος και το πλάτος ενός εικονιδίου, το μάτι βλέπει τετραπλάσιο εμβαδόν για διπλάσια τιμή.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Βρες μέσο όρο, διάμεσο, εύρος και επικρατούσα τιμή: 4, 9, 6, 9, 2
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Μέσος όρος: , και .
Διάμεσος: πρώτα σε σειρά → . Πέντε τιμές, η μεσαία είναι η τρίτη: .
Εύρος: .
Επικρατούσα τιμή: το εμφανίζεται δύο φορές, κάθε άλλη μία. Επικρατούσα .
Εδώ μέσος όρος και διάμεσος συμπίπτουν — σημάδι ότι τα δεδομένα είναι αρκετά συμμετρικά, χωρίς ακραίες τιμές.
Παράδειγμα 2
Βρες τη διάμεσο των 12, 5, 8, 20, 7, 9
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Σε σειρά: .
Έξι τιμές — ζυγός αριθμός. Δεν υπάρχει μία μεσαία.
Παίρνω τις δύο μεσαίες ( και ) και τον μέσο όρο τους:
Διάμεσος .
Πρόσεξε ότι η διάμεσος δεν είναι υποχρεωτικά μία από τις τιμές όταν το πλήθος είναι ζυγό.
Παράδειγμα 3
Σε 5 σπίτια μένουν 2, 3, 3, 4 και 18 άτομα. Ποιο μέτρο περιγράφει καλύτερα τη γειτονιά;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Μέσος όρος: άτομα ανά σπίτι.
Αλλά τέσσερα από τα πέντε σπίτια έχουν λιγότερα από . Ο μέσος όρος δεν περιγράφει κανένα τους.
Διάμεσος: σε σειρά → μεσαία τιμή .
Η διάμεσος. Το είναι ακραία τιμή και τραβάει τον μέσο όρο.
Το εύρος () είναι η προειδοποίηση: όταν είναι τόσο μεγάλο σε σχέση με τις τιμές, ο μέσος όρος μόνος του δεν αρκεί.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 9
Ασκήσεις
Βρες τον μέσο όρο των , , , και .
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να υπολογίζεις μέσο όρο, διάμεσο, επικρατούσα τιμή και εύρος.
- Να διαλέγεις το κατάλληλο μέτρο ανάλογα με τα δεδομένα.
- Να αναγνωρίζεις πότε ένα διάγραμμα παραπλανά.
- Να παρουσιάζεις δεδομένα τίμια.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.