Μετάβαση στο περιεχόμενο

Δυνάμεις και δυνάμεις του 10

Το 2⁵ είναι πέντε δυάρια πολλαπλασιασμένα — και το 10⁶ ένα εκατομμύριο γραμμένο σύντομα.

20 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά ΣΤ΄ Δημοτικού, §1.17, 1.18

Θα μάθεις να

  1. Να γράφεις ένα γινόμενο ίδιων παραγόντων ως δύναμη, και το ανάποδο.
  2. Να ξεχωρίζεις τη βάση από τον εκθέτη και να διαβάζεις σωστά μια δύναμη, μαζί με το «τετράγωνο» και τον «κύβο».
  3. Να υπολογίζεις δυνάμεις χωρίς να μπερδεύεις το 2³ με το 2 × 3.
  4. Να γράφεις μεγάλους αριθμούς με τη βοήθεια των δυνάμεων του 10, π.χ. 500.000.000 = 5 × 10⁸.

Ένας πολλαπλασιασμός που επαναλαμβάνεται

Σε έναν αρχαίο αιγυπτιακό πάπυρο, γραμμένο πριν από περίπου 3.6003.600 χρόνια, υπάρχει ένα παράξενο πρόβλημα: σε 77 σπίτια ζουν από 77 γάτες, κάθε γάτα τρώει 77 ποντίκια, κάθε ποντίκι θα έτρωγε 77 στάχυα, και κάθε στάχυ θα έδινε 77 μέτρα σιτάρι.

Για να μετρήσεις το σιτάρι, πολλαπλασιάζεις το 77 με τον εαυτό του ξανά και ξανά:

7×7×7×7×7=16.8077 \times 7 \times 7 \times 7 \times 7 = 16.807

Ο πολλαπλασιασμός είναι μια σύντομη γραφή για την πρόσθεση ίδιων αριθμών: 7+7+7=3×77 + 7 + 7 = 3 \times 7. Με τον ίδιο τρόπο, ο πολλαπλασιασμός ίδιων παραγόντων έχει τη δική του σύντομη γραφή, τη δύναμη:

7×7×7×7×7=757 \times 7 \times 7 \times 7 \times 7 = 7^5

Τετράγωνο και κύβος

Δύο εκθέτες έχουν και δεύτερο όνομα, που έρχεται από τη γεωμετρία.

Το 52=5×5=255^2 = 5 \times 5 = 25 διαβάζεται «πέντε στη δευτέρα» ή «πέντε στο τετράγωνο». Είναι το εμβαδόν ενός τετραγώνου με πλευρά 55: 55 σειρές με 55 τετραγωνάκια η καθεμία.

Ένα τετράγωνο από κουκκίδες

Κράτα τις γραμμές ίσες με τις στήλες: 3 και 3, 4 και 4, 6 και 6. Κάθε φορά που το ορθογώνιο γίνεται τετράγωνο, οι κουκκίδες είναι ένας αριθμός στο τετράγωνο.

Κουκκίδες5 × 5 = 255 γραμμές των 5δηλαδή 5 + 5 + 5 + 5 + 5

Γραμμές

5

Στήλες

5

Το 43=4×4×4=644^3 = 4 \times 4 \times 4 = 64 διαβάζεται «τέσσερα στην τρίτη» ή «τέσσερα στον κύβο». Είναι ο όγκος ενός κύβου με ακμή 44: 44 στρώσεις, η καθεμία με 4×4=164 \times 4 = 16 κυβάκια.

Ένας κύβος από κυβάκια

Βάλε ίδιο μήκος, πλάτος και ύψος, για παράδειγμα 3, 3, 3. Μία στρώση είναι το τετράγωνο, και οι στρώσεις είναι όσες η πλευρά: 3 × 3 × 3 = 3³.

Μία στρώση: 4 × 4 = 1616 × 4 = 64Όγκος64 κυβάκια

Μήκος

4

Πλάτος

4

Ύψος

4

Δύο ακόμα που αξίζει να ξέρεις: κάθε αριθμός στην πρώτη είναι ο ίδιος ο αριθμός, 91=99^1 = 9. Και το 11 σε οποιαδήποτε δύναμη μένει 11: 16=1×1×1×1×1×1=11^{6} = 1 \times 1 \times 1 \times 1 \times 1 \times 1 = 1.

Οι δυνάμεις μεγαλώνουν πολύ γρήγορα. Δες τι γίνεται όταν το 22 διπλασιάζεται ξανά και ξανά:

Δύναμη212^1222^2232^3242^4252^5262^{6}2102^{10}
Τιμή2244881616323264641.0241.024

Στην ενότητα Πρώτοι αριθμοί και παραγοντοποίηση έγραψες ήδη το 72=2×2×2×3×372 = 2 \times 2 \times 2 \times 3 \times 3 πιο σύντομα, ως 23×322^3 \times 3^2. Αυτό ακριβώς ήταν: κάθε ομάδα ίδιων πρώτων παραγόντων γίνεται μία δύναμη.

Οι δυνάμεις του 10

Τη μεγαλύτερη δουλειά τους οι δυνάμεις την κάνουν με βάση το 1010:

ΔύναμηΓινόμενοΑριθμός
10110^110101010
10210^210×1010 \times 10100100
10310^310×10×1010 \times 10 \times 101.0001.000
10610^{6}έξι δεκάρια1.000.0001.000.000
10910^{9}εννιά δεκάρια1.000.000.0001.000.000.000

Κάθε φορά που πολλαπλασιάζεις με το 1010, προστίθεται ένα μηδενικό. Γι' αυτό δεν χρειάζεται να κάνεις τους πολλαπλασιασμούς.

Αυτό βοηθάει πολύ με τους τεράστιους αριθμούς της επιστήμης, που αλλιώς δύσκολα τους διαβάζεις με μια ματιά. Πάρε το 500.000.000500.000.000. Τον σπας σε έναν μικρό αριθμό επί μια δύναμη του 1010:

500.000.000=5×100.000.000=5×108500.000.000 = 5 \times 100.000.000 = 5 \times 10^{8}

Μετράς τα μηδενικά που πέρασαν στη δύναμη: οκτώ. Ο αριθμός που μένει μπροστά δεν χρειάζεται να είναι μονοψήφιος: 1.500.000=15×100.000=15×1051.500.000 = 15 \times 100.000 = 15 \times 10^5.

Με τις δυνάμεις του 1010 συγκρίνεις και πιο εύκολα. Το 10910^{9} έχει τρία μηδενικά περισσότερα από το 10610^{6}, οπότε είναι 10×10×10=1.00010 \times 10 \times 10 = 1.000 φορές μεγαλύτερο: ένα δισεκατομμύριο είναι χίλια εκατομμύρια.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Γράψε το 3 × 3 × 3 × 3 ως δύναμη και υπολόγισέ το.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ποιο είναι μεγαλύτερο, το 2⁵ ή το 5²;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Η απόσταση της Γης από τον Ήλιο είναι περίπου 150.000.000 χιλιόμετρα. Γράψε την με δύναμη του 10.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Πώς γράφεται ως δύναμη το 6×6×6×66 \times 6 \times 6 \times 6;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Γράψε ως δύναμη το 5×5×55 \times 5 \times 5 και υπολόγισέ το.

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Βασική

Τα κατάφερες;

  • Να γράφεις ένα γινόμενο ίδιων παραγόντων ως δύναμη, και το ανάποδο.
  • Να ξεχωρίζεις τη βάση από τον εκθέτη και να διαβάζεις σωστά μια δύναμη, μαζί με το «τετράγωνο» και τον «κύβο».
  • Να υπολογίζεις δυνάμεις χωρίς να μπερδεύεις το 2³ με το 2 × 3.
  • Να γράφεις μεγάλους αριθμούς με τη βοήθεια των δυνάμεων του 10, π.χ. 500.000.000 = 5 × 10⁸.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;