Προβλήματα και παραστάσεις με κλάσματα
Πρώτα όλοι οι αριθμοί στην ίδια μορφή, μετά η πράξη: το κλάσμα ενός ποσού, το «πόσες φορές χωράει» και η σειρά των πράξεων.
22 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά ΣΤ΄ Δημοτικού, §1.23, 1.24
Θα μάθεις να
- Να λύνεις προβλήματα που έχουν μαζί κλάσματα, δεκαδικούς και μεικτούς, φέρνοντάς τους πρώτα στην ίδια μορφή.
- Να βρίσκεις το «υπόλοιπο» ενός όλου αφαιρώντας από τη μονάδα.
- Να βρίσκεις το κλάσμα ενός ποσού με δύο τρόπους.
- Να πολλαπλασιάζεις και να διαιρείς κλάσματα και να κρίνεις αν το αποτέλεσμα είναι λογικό.
- Να υπολογίζεις αριθμητικές παραστάσεις με κλάσματα, με τη σωστή σειρά των πράξεων.
Το κλάσμα είναι ένας αριθμός σαν τους άλλους
Ένα πρόβλημα με κλάσματα μοιάζει πιο δύσκολο απ' όσο είναι. Σκέψου το έτσι: αν στη θέση του ήταν το , ποια πράξη θα έκανες; Την ίδια κάνεις και με το κλάσμα.
Η δυσκολία συνήθως είναι αλλού: οι αριθμοί του προβλήματος έρχονται σε διαφορετικές μορφές. Ένα , ένα , ένα στην ίδια πρόταση.
Ποια μορφή να διαλέξεις; Αν κάποιο κλάσμα δεν γίνεται δεκαδικός που τελειώνει, όπως το , πήγαινε σε κλάσματα. Αλλιώς, όποια σε βολεύει.
Πρόσθεση και αφαίρεση: πρώτα ομώνυμα
Προσθέτεις ή αφαιρείς μόνο αριθμητές, και μόνο όταν ο παρονομαστής είναι κοινός. Τα ετερώνυμα τα κάνεις πρώτα ομώνυμα, με το ΕΚΠ των παρονομαστών, όπως στη σύγκριση.
Ένα μοτίβο που θα δεις συνέχεια: το πρόβλημα μοιράζει ένα όλο σε κομμάτια και ρωτάει τι έμεινε. Το όλο είναι το , που γράφεται με όποιον παρονομαστή θέλεις: .
Η Μυρτώ κούρεψε τα του γκαζόν και ο αδελφός της το . ΕΚΠ:
Δεν κούρεψαν όλο το γκαζόν: μένουν .
«Τα του…» σημαίνει «επί»
Το κλάσμα ενός ποσού βρίσκεται με δύο τρόπους. Τα των €:
| Τρόπος | Πράξεις |
|---|---|
| Αναγωγή στη μονάδα: πρώτα το , μετά τα | , και |
| Πολλαπλασιασμός: κλάσμα επί ποσό |
Και οι δύο δίνουν €. Η αναγωγή στη μονάδα κρατάει τους αριθμούς μικρούς: πρώτα διαιρείς, μετά πολλαπλασιάζεις.
Κλάσμα ενός κλάσματος
Κόβεις το ενός κέικ και τρως τα από αυτό το κομμάτι. Πόσο από το ολόκληρο κέικ έφαγες; Τα του , δηλαδή:
Αριθμητής επί αριθμητή, παρονομαστής επί παρονομαστή. Κοινός παρονομαστής δεν χρειάζεται εδώ.
Το είναι μικρότερο και από το και από το . Λογικό: έφαγες ένα κομμάτι από ένα κομμάτι.
Διαίρεση: πόσες φορές χωράει
Από ένα δοχείο λίτρων γεμίζεις μπουκάλια των λίτρων: μπουκάλια. Η διαίρεση ρωτάει πόσες φορές χωράει το ένα μέσα στο άλλο.
Με κλάσματα η ερώτηση είναι η ίδια. Πόσα κανατάκια του του λίτρου γεμίζει το του λίτρου γάλα;
Διαιρείς αντιστρέφοντας το δεύτερο κλάσμα και πολλαπλασιάζοντας:
Παραστάσεις με κλάσματα
Η σειρά των πράξεων είναι η ίδια με τους φυσικούς αριθμούς:
- Πρώτα οι παρενθέσεις.
- Μετά οι δυνάμεις.
- Μετά πολλαπλασιασμοί και διαιρέσεις, από αριστερά προς τα δεξιά.
- Στο τέλος προσθέσεις και αφαιρέσεις, από αριστερά προς τα δεξιά.
Ό,τι δεκαδικό ή μεικτό συναντήσεις στον δρόμο, το κάνεις κλάσμα πριν από την πράξη του.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Στο παρτέρι του σχολείου, το έχει γαρίφαλα, το μαργαρίτες και τα γκαζόν. Μένει χώρος για φράουλες, και πόσος;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Οι αριθμοί δεν είναι στην ίδια μορφή. Το είναι , άρα όλα γίνονται κλάσματα.
ΕΚΠ:
Το παρτέρι είναι , άρα μένουν .
Μένει χώρος: το του παρτεριού.
Έλεγχος σε δεκαδικούς: , και ✓
Παράδειγμα 2
Ένα δοχείο χωράει λίτρα και έχει μέσα λίτρα νερό. Πόσο νερό χρειάζεται ακόμα για να γεμίσει;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Φέρνω και τα δύο σε τέταρτα: και .
Χρειάζεται ακόμα λίτρα.
Έλεγχος: ✓
Παράδειγμα 3
Ένα αυτοκίνητο πουλιέται € και κοστίζει στον έμπορο τα της τιμής πώλησης. Πόσα κερδίζει ο έμπορος;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Κόστος: τα των . Το είναι , άρα τα είναι €.
Κέρδος: €.
Πιο σύντομα: ο έμπορος κερδίζει το της τιμής, δηλαδή € ✓
Παράδειγμα 4
Υπολόγισε την παράσταση .
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Πρώτα η παρένθεση. Το είναι :
Ο μεικτός γίνεται κλάσμα: .
Η τιμή της παράστασης είναι .
Τα και είναι αντίστροφοι αριθμοί: όταν πολλαπλασιάζονται δίνουν πάντα .
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Πόσο κάνει ;
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να λύνεις προβλήματα που έχουν μαζί κλάσματα, δεκαδικούς και μεικτούς, φέρνοντάς τους πρώτα στην ίδια μορφή.
- Να βρίσκεις το «υπόλοιπο» ενός όλου αφαιρώντας από τη μονάδα.
- Να βρίσκεις το κλάσμα ενός ποσού με δύο τρόπους.
- Να πολλαπλασιάζεις και να διαιρείς κλάσματα και να κρίνεις αν το αποτέλεσμα είναι λογικό.
- Να υπολογίζεις αριθμητικές παραστάσεις με κλάσματα, με τη σωστή σειρά των πράξεων.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.