Ανάλογα και αντιστρόφως ανάλογα ποσά
Πότε το διπλάσιο φέρνει διπλάσιο και πότε μισό.
15 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά ΣΤ΄ Δημοτικού, §3.33, 3.34, 3.35, 3.36, 3.37, 3.38, 3.39
Θα μάθεις να
- Να ξεχωρίζεις ανάλογα από αντιστρόφως ανάλογα ποσά.
- Να αναγνωρίζεις ότι στα ανάλογα το πηλίκο μένει σταθερό.
- Να αναγνωρίζεις ότι στα αντιστρόφως ανάλογα το γινόμενο μένει σταθερό.
- Να διαβάζεις τη διαφορά από τη μορφή του γραφήματος.
Δύο ποσά που αλλάζουν μαζί — αλλά όχι το ίδιο
Ανάλογα: διπλασιάζεις το ένα, διπλασιάζεται το άλλο.
κιλό ευρώ, κιλά ευρώ, κιλά ευρώ.
Αντιστρόφως ανάλογα: διπλασιάζεις το ένα, μισό γίνεται το άλλο.
εργάτες ώρες, εργάτες ώρες, εργάτες ώρες.
Με η μπλε γραμμή περνάει από τα , , — τα κιλά και τα ευρώ από πάνω.
Το σχήμα του γραφήματος
- Ανάλογα: ευθεία γραμμή που ξεκινάει από την αρχή των αξόνων. Μηδέν κιλά κοστίζουν μηδέν ευρώ, και κάθε κιλό παραπάνω ανεβάζει την τιμή κατά το ίδιο ποσό.
- Αντιστρόφως ανάλογα: καμπύλη που κατεβαίνει. Όσο μεγαλώνει το , το μικραίνει, αλλά δεν φτάνει ποτέ στο μηδέν — γιατί τότε το γινόμενο δεν θα έμενε σταθερό. Γι' αυτό η καμπύλη πλησιάζει τους άξονες χωρίς να τους ακουμπά.
Ο έλεγχος που τα ξεχωρίζει
Πώς τα αναγνωρίζεις σε πρόβλημα
| Ανάλογα | Αντιστρόφως ανάλογα |
|---|---|
| ποσότητα και τιμή | εργάτες και χρόνος |
| χρόνος και απόσταση (σταθερή ταχύτητα) | ταχύτητα και χρόνος (σταθερή απόσταση) |
| αριθμός πακέτων και βάρος | αριθμός ατόμων και μερίδα ανά άτομο |
Η ερώτηση-κλειδί: αν διπλασιαστεί το ένα, τι λογικά συμβαίνει στο άλλο;
Περισσότερα κιλά → περισσότερα ευρώ. Ανάλογα.
Περισσότεροι εργάτες → λιγότερος χρόνος. Αντιστρόφως.
Δοκίμασε: για κάθε ζευγάρι ποσών, ρώτα τι γίνεται αν διπλασιαστεί το πρώτο.
Λύση με τη σταθερά
Ανάλογα: βρες το πηλίκο, μετά πολλαπλασίασε.
κιλά ευρώ. Πόσο κιλά;
ευρώ/κιλό → ευρώ
Αντιστρόφως ανάλογα: βρες το γινόμενο, μετά διαίρεσε.
εργάτες τελειώνουν σε ώρες. Πόσο σε εργάτες;
«ανθρωποώρες» → ώρες
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Είναι ανάλογα; 3 κιλά → 7,50 €, 5 κιλά → 12,50 €
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Δοκιμάζω το πηλίκο: και .
Ίδιο πηλίκο → ανάλογα.
Η σταθερά είναι ευρώ ανά κιλό.
Έλεγχος με το γινόμενο: αλλά — διαφορετικά, όπως περιμέναμε ✓
Παράδειγμα 2
Ένα αυτοκίνητο κάνει μια διαδρομή σε 3 ώρες με 80 km/h. Πόσο θα κάνει με 120 km/h;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η απόσταση είναι σταθερή. Μεγαλύτερη ταχύτητα → λιγότερος χρόνος.
Άρα αντιστρόφως ανάλογα.
Το γινόμενο είναι η απόσταση:
ώρες.
Έλεγχος: η ταχύτητα έγινε φορές μεγαλύτερη, άρα ο χρόνος πρέπει να γίνει φορές μικρότερος: ✓
Παράδειγμα 3
12 παιδιά μοιράζονται καραμέλες, 5 το καθένα. Αν έρθουν 20 παιδιά;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Οι καραμέλες είναι σταθερές. Περισσότερα παιδιά → λιγότερες στο καθένα.
Αντιστρόφως ανάλογα.
Σύνολο καραμελών: .
καραμέλες το καθένα.
Πρόσεξε τη διαφορά από τα ανάλογα: εδώ περισσότερα παιδιά δεν σημαίνουν περισσότερες καραμέλες συνολικά — ο σωρός είναι δεδομένος.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
κιλά κοστίζουν ευρώ. Πόσο κοστίζουν κιλά;
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να ξεχωρίζεις ανάλογα από αντιστρόφως ανάλογα ποσά.
- Να αναγνωρίζεις ότι στα ανάλογα το πηλίκο μένει σταθερό.
- Να αναγνωρίζεις ότι στα αντιστρόφως ανάλογα το γινόμενο μένει σταθερό.
- Να διαβάζεις τη διαφορά από τη μορφή του γραφήματος.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.