Γωνίες, μεγέθυνση και συμμετρία
Σχεδιάζεις γωνίες με μοιρογνωμόνιο, μεγαλώνεις σχήματα χωρίς να αλλάξουν μορφή, και βρίσκεις τους άξονες συμμετρίας.
22 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά ΣΤ΄ Δημοτικού, §6.58, 6.59, 6.60
Θα μάθεις να
- Να σχεδιάζεις γωνία δοσμένου μέτρου με μοιρογνωμόνιο, διαβάζοντας τη σωστή κλίμακα.
- Να προσθέτεις και να αφαιρείς γωνίες και να χρησιμοποιείς τα αθροίσματα 180° του τριγώνου και 360° του τετραπλεύρου.
- Να μεγεθύνεις ή να μικραίνεις ένα σχήμα πολλαπλασιάζοντας όλα τα μήκη με τον ίδιο αριθμό, ενώ οι γωνίες μένουν ίδιες.
- Να βρίσκεις τους άξονες συμμετρίας ενός σχήματος και να σχεδιάζεις το συμμετρικό ενός σχήματος ως προς άξονα.
Σχεδιάζω γωνία με το μοιρογνωμόνιο
Στην Ε΄ μέτραγες γωνίες. Τώρα τις φτιάχνεις: ένας δήμος θέλει ράμπα για σκέιτμπορντ με κλίση , και κάποιος πρέπει να τη σχεδιάσει πρώτα στο χαρτί.
Για μια γωνία :
- Χαράζεις με τον χάρακα μια ημιευθεία. Η αρχή της είναι η κορυφή της γωνίας.
- Βάζεις το κέντρο του μοιρογνωμονίου πάνω στην κορυφή και τη γραμμή του πάνω στην ημιευθεία.
- Ξεκινάς από το που κάθεται πάνω στην ημιευθεία σου και μετράς προς τα πάνω ως το . Σημειώνεις μια τελεία.
- Ενώνεις την κορυφή με την τελεία. Η γωνία είναι έτοιμη.
Άθροισμα και διαφορά γωνιών
Ένα καράβι στρίβει και λίγο μετά άλλες προς την ίδια μεριά. Συνολικά έστριψε . Δύο γωνίες τη μία δίπλα στην άλλη, με κοινή πλευρά, κάνουν μια γωνία ίση με το άθροισμά τους. Αν βάλεις τη μία πάνω στην άλλη, αυτό που περισσεύει είναι η διαφορά τους.
Με αυτό βγαίνουν και τα δύο αθροίσματα που χρειάζεσαι:
Το δεύτερο δεν χρειάζεται να το μετρήσεις σε κάθε τετράπλευρο που θα σχεδιάσεις: η διαγώνιος δείχνει γιατί ισχύει σε όλα.
Μεγαλώνω και μικραίνω ένα σχήμα
Σε τετραγωνισμένο χαρτί έχεις ένα καραβάκι. Θέλεις ένα ίδιο, διπλάσιο. Ο κανόνας είναι ένας:
Για να μικρύνεις, διαιρείς όλα τα μήκη με τον ίδιο αριθμό. Ο λόγος «μήκος στο σχέδιο προς πραγματικό μήκος» είναι η κλίμακα του σχεδίου, που τη δουλεύεις αναλυτικά στην ενότητα της κλίμακας: μια κάτοψη έχει κάθε μήκος φορές μικρότερο.
Αξονική συμμετρία
Ένα σχήμα είναι συμμετρικό ως προς άξονα όταν μια ευθεία το χωρίζει σε δύο κομμάτια που, αν διπλώσεις το χαρτί πάνω στην ευθεία, πέφτουν ακριβώς το ένα πάνω στο άλλο. Η ευθεία λέγεται άξονας συμμετρίας.
Κάθε σημείο και το συμμετρικό του:
- είναι στην ίδια κάθετη γραμμή προς τον άξονα, και
- απέχουν το ίδιο από τον άξονα, ένα από κάθε μεριά.
Έτσι σχεδιάζεις το συμμετρικό ενός σχήματος σε τετραγωνισμένο χαρτί: μετράς πόσα τετραγωνάκια απέχει κάθε κορυφή από τον άξονα και πας τα ίδια από την άλλη μεριά.
Ένα σχήμα μπορεί να έχει πολλούς άξονες, έναν ή κανέναν:
| Σχήμα | Άξονες συμμετρίας |
|---|---|
| τετράγωνο | : δύο από τα μέσα των πλευρών, δύο οι διαγώνιοι |
| ορθογώνιο (όχι τετράγωνο) | : μόνο από τα μέσα των πλευρών |
| ισόπλευρο τρίγωνο | |
| ισοσκελές τρίγωνο | |
| κύκλος | άπειρους: κάθε διάμετρος |
| πλάγιο παραλληλόγραμμο | κανέναν |
Και κάτι που ξεγελάει: ο άξονας δεν περνάει πάντα μέσα από το σχήμα. Δύο σχήματα μπορεί να είναι συμμετρικά το ένα του άλλου ως προς μια ευθεία που βρίσκεται ανάμεσά τους, όπως ένα βουνό και το είδωλό του στη λίμνη.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Ένα τετράπλευρο έχει γωνίες , και . Πόσο είναι η τέταρτη;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Οι τέσσερις γωνίες κάνουν .
Οι τρεις γνωστές: .
Η τέταρτη: .
Έλεγχος: ✓
Παράδειγμα 2
Ένα γραμματόσημο έχει μήκος εκ. και πλάτος εκ. Στη χώρα των Λιλιπούτειων όλα είναι φορές μικρότερα. Τι διαστάσεις έχει το δικό τους γραμματόσημο;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Μικραίνω, άρα διαιρώ κάθε μήκος με τον ίδιο αριθμό, το .
Μήκος: εκ. Πλάτος: εκ.
Το λιλιπούτειο γραμματόσημο είναι εκ. επί εκ.
Οι γωνίες του είναι πάλι ορθές, όπως του πραγματικού.
Παράδειγμα 3
Ένα σημείο Α απέχει τετραγωνάκια αριστερά από έναν κάθετο άξονα, και ένα σημείο Β τετραγωνάκι. Πού είναι τα συμμετρικά τους, και πόσο απέχουν μεταξύ τους τα συμμετρικά;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Το συμμετρικό του Α είναι τετραγωνάκια δεξιά του άξονα, στην ίδια γραμμή. Του Β, τετραγωνάκι δεξιά.
Το Α και το Β απέχουν τετραγωνάκια. Τα συμμετρικά τους απέχουν επίσης .
Ίδια απόσταση. Η συμμετρία, όπως και η δίπλωση του χαρτιού, δεν αλλάζει ούτε μήκη ούτε γωνίες: το συμμετρικό σχήμα είναι ίσο με το αρχικό, απλώς γυρισμένο σαν σε καθρέφτη.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Δύο γωνίες, η μία δίπλα στην άλλη, είναι και . Πόσο είναι η γωνία που σχηματίζουν μαζί;
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να σχεδιάζεις γωνία δοσμένου μέτρου με μοιρογνωμόνιο, διαβάζοντας τη σωστή κλίμακα.
- Να προσθέτεις και να αφαιρείς γωνίες και να χρησιμοποιείς τα αθροίσματα 180° του τριγώνου και 360° του τετραπλεύρου.
- Να μεγεθύνεις ή να μικραίνεις ένα σχήμα πολλαπλασιάζοντας όλα τα μήκη με τον ίδιο αριθμό, ενώ οι γωνίες μένουν ίδιες.
- Να βρίσκεις τους άξονες συμμετρίας ενός σχήματος και να σχεδιάζεις το συμμετρικό ενός σχήματος ως προς άξονα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.