Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γωνίες, μεγέθυνση και συμμετρία

Σχεδιάζεις γωνίες με μοιρογνωμόνιο, μεγαλώνεις σχήματα χωρίς να αλλάξουν μορφή, και βρίσκεις τους άξονες συμμετρίας.

22 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά ΣΤ΄ Δημοτικού, §6.58, 6.59, 6.60

Θα μάθεις να

  1. Να σχεδιάζεις γωνία δοσμένου μέτρου με μοιρογνωμόνιο, διαβάζοντας τη σωστή κλίμακα.
  2. Να προσθέτεις και να αφαιρείς γωνίες και να χρησιμοποιείς τα αθροίσματα 180° του τριγώνου και 360° του τετραπλεύρου.
  3. Να μεγεθύνεις ή να μικραίνεις ένα σχήμα πολλαπλασιάζοντας όλα τα μήκη με τον ίδιο αριθμό, ενώ οι γωνίες μένουν ίδιες.
  4. Να βρίσκεις τους άξονες συμμετρίας ενός σχήματος και να σχεδιάζεις το συμμετρικό ενός σχήματος ως προς άξονα.

Σχεδιάζω γωνία με το μοιρογνωμόνιο

Στην Ε΄ μέτραγες γωνίες. Τώρα τις φτιάχνεις: ένας δήμος θέλει ράμπα για σκέιτμπορντ με κλίση 20∘20^\circ, και κάποιος πρέπει να τη σχεδιάσει πρώτα στο χαρτί.

Για μια γωνία 130∘130^\circ:

  1. Χαράζεις με τον χάρακα μια ημιευθεία. Η αρχή της είναι η κορυφή της γωνίας.
  2. Βάζεις το κέντρο του μοιρογνωμονίου πάνω στην κορυφή και τη γραμμή του 0∘0^\circ πάνω στην ημιευθεία.
  3. Ξεκινάς από το 00 που κάθεται πάνω στην ημιευθεία σου και μετράς προς τα πάνω ως το 130130. Σημειώνεις μια τελεία.
  4. Ενώνεις την κορυφή με την τελεία. Η γωνία είναι έτοιμη.

Άθροισμα και διαφορά γωνιών

Ένα καράβι στρίβει 35∘35^\circ και λίγο μετά άλλες 50∘50^\circ προς την ίδια μεριά. Συνολικά έστριψε 35∘+50∘=85∘35^\circ + 50^\circ = 85^\circ. Δύο γωνίες τη μία δίπλα στην άλλη, με κοινή πλευρά, κάνουν μια γωνία ίση με το άθροισμά τους. Αν βάλεις τη μία πάνω στην άλλη, αυτό που περισσεύει είναι η διαφορά τους.

Με αυτό βγαίνουν και τα δύο αθροίσματα που χρειάζεσαι:

Το δεύτερο δεν χρειάζεται να το μετρήσεις σε κάθε τετράπλευρο που θα σχεδιάσεις: η διαγώνιος δείχνει γιατί ισχύει σε όλα.

Άλλαξε το τρίγωνο, κοίτα το άθροισμα

Τα κουμπιά φτιάχνουν με μία κίνηση ένα γνωστό τρίγωνο. Κάθε κορυφή έχει δύο δρομείς. Οι γωνίες αλλάζουν, το άθροισμά τους όχι.

Ζωντανή ενημέρωση
Α
63°
Β
47°
Γ
70°
Άθροισμα γωνιών
180°
Μήκη πλευρών
ΒΓ22
ΓΑ18
ΑΒ23

Μεγαλώνω και μικραίνω ένα σχήμα

Σε τετραγωνισμένο χαρτί έχεις ένα καραβάκι. Θέλεις ένα ίδιο, διπλάσιο. Ο κανόνας είναι ένας:

Για να μικρύνεις, διαιρείς όλα τα μήκη με τον ίδιο αριθμό. Ο λόγος «μήκος στο σχέδιο προς πραγματικό μήκος» είναι η κλίμακα του σχεδίου, που τη δουλεύεις αναλυτικά στην ενότητα της κλίμακας: μια κάτοψη 1:1001 : 100 έχει κάθε μήκος 100100 φορές μικρότερο.

Αξονική συμμετρία

Ένα σχήμα είναι συμμετρικό ως προς άξονα όταν μια ευθεία το χωρίζει σε δύο κομμάτια που, αν διπλώσεις το χαρτί πάνω στην ευθεία, πέφτουν ακριβώς το ένα πάνω στο άλλο. Η ευθεία λέγεται άξονας συμμετρίας.

Κάθε σημείο και το συμμετρικό του:

  • είναι στην ίδια κάθετη γραμμή προς τον άξονα, και
  • απέχουν το ίδιο από τον άξονα, ένα από κάθε μεριά.

Έτσι σχεδιάζεις το συμμετρικό ενός σχήματος σε τετραγωνισμένο χαρτί: μετράς πόσα τετραγωνάκια απέχει κάθε κορυφή από τον άξονα και πας τα ίδια από την άλλη μεριά.

Συμπλήρωσε το συμμετρικό

Ο άξονας είναι η κάθετη γραμμή στη μέση. Για κάθε χρωματισμένο τετραγωνάκι αριστερά, χρωμάτισε δεξιά εκείνο που απέχει το ίδιο από τον άξονα.

Κάθε χρωματισμένο αριστερά θέλει το ταίρι του δεξιά, στην ίδια απόσταση από τον άξονα.

Ένα σχήμα μπορεί να έχει πολλούς άξονες, έναν ή κανέναν:

ΣχήμαΆξονες συμμετρίας
τετράγωνο44: δύο από τα μέσα των πλευρών, δύο οι διαγώνιοι
ορθογώνιο (όχι τετράγωνο)22: μόνο από τα μέσα των πλευρών
ισόπλευρο τρίγωνο33
ισοσκελές τρίγωνο11
κύκλοςάπειρους: κάθε διάμετρος
πλάγιο παραλληλόγραμμοκανέναν

Και κάτι που ξεγελάει: ο άξονας δεν περνάει πάντα μέσα από το σχήμα. Δύο σχήματα μπορεί να είναι συμμετρικά το ένα του άλλου ως προς μια ευθεία που βρίσκεται ανάμεσά τους, όπως ένα βουνό και το είδωλό του στη λίμνη.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Ένα τετράπλευρο έχει γωνίες 90∘90^\circ, 75∘75^\circ και 110∘110^\circ. Πόσο είναι η τέταρτη;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ένα γραμματόσημο έχει μήκος 3,63{,}6 εκ. και πλάτος 3,23{,}2 εκ. Στη χώρα των Λιλιπούτειων όλα είναι 44 φορές μικρότερα. Τι διαστάσεις έχει το δικό τους γραμματόσημο;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Ένα σημείο Α απέχει 33 τετραγωνάκια αριστερά από έναν κάθετο άξονα, και ένα σημείο Β 11 τετραγωνάκι. Πού είναι τα συμμετρικά τους, και πόσο απέχουν μεταξύ τους τα συμμετρικά;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Θέλεις να σχεδιάσεις γωνία 140∘140^\circ και στο σημάδι που σημείωσες το μοιρογνωμόνιο γράφει 4040 και 140140. Η γωνία που βγήκε είναι μυτερή. Τι έγινε;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Δύο γωνίες, η μία δίπλα στην άλλη, είναι 48∘48^\circ και 67∘67^\circ. Πόσο είναι η γωνία που σχηματίζουν μαζί;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Βασική

Τα κατάφερες;

  • Να σχεδιάζεις γωνία δοσμένου μέτρου με μοιρογνωμόνιο, διαβάζοντας τη σωστή κλίμακα.
  • Να προσθέτεις και να αφαιρείς γωνίες και να χρησιμοποιείς τα αθροίσματα 180° του τριγώνου και 360° του τετραπλεύρου.
  • Να μεγεθύνεις ή να μικραίνεις ένα σχήμα πολλαπλασιάζοντας όλα τα μήκη με τον ίδιο αριθμό, ενώ οι γωνίες μένουν ίδιες.
  • Να βρίσκεις τους άξονες συμμετρίας ενός σχήματος και να σχεδιάζεις το συμμετρικό ενός σχήματος ως προς άξονα.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;