Επίσημο και φιλικό ύφος
Πώς γράφεις στη γιαγιά και πώς στον δήμαρχο.
25 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Γραμματική Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού, §2.3
Θα μάθεις να
- Να αναγνωρίζεις αν ένα κείμενο είναι γραμμένο σε επίσημο ή σε οικείο ύφος, από τις λέξεις, το πρόσωπο και τις προτάσεις του.
- Να διαλέγεις το ύφος από το ποιος θα διαβάσει το κείμενο και γιατί γράφεις.
- Να ξαναγράφεις το ίδιο μήνυμα σε επίσημο και σε οικείο ύφος.
- Να γράφεις ένα email σε εκπαιδευτικό και μια σχολική ανακοίνωση χωρίς να αλλάζεις ύφος στη μέση.
Το ίδιο μήνυμα, δύο φορές
Ο Φίλιππος έλειψε τρεις μέρες από το σχολείο, γιατί είχε πυρετό. Θέλει να μάθει ποιες εργασίες έχει για τη Δευτέρα, και γράφει δύο μηνύματα.
Το πρώτο το στέλνει στον φίλο του, τον Στράτο:
Γεια σου, Στράτο! Ακόμα με πυρετό 🤒 Τι έχουμε για Δευτέρα; Στείλε μου φωτό από το τετράδιο, αν μπορείς. Ευχαριστώωω!
Το δεύτερο είναι email στη δασκάλα του:
Θέμα: Εργασίες για τη Δευτέρα
Καλησπέρα σας, κυρία Ανδρέου,
Είμαι ο Φίλιππος Μαρκάκης, από το τμήμα ΣΤ΄2. Αυτή την εβδομάδα έλειψα από το σχολείο, γιατί ήμουν άρρωστος.
Θα μπορούσατε, παρακαλώ, να μου πείτε ποιες εργασίες πρέπει να έχω έτοιμες για τη Δευτέρα;
Σας ευχαριστώ πολύ.
Φίλιππος Μαρκάκης
Αυτό που ζητάει ο Φίλιππος είναι το ίδιο και στα δύο. Αλλάζει ο τρόπος που το γράφει. Ο τρόπος αυτός λέγεται ύφος. Το πρώτο μήνυμα έχει οικείο ή φιλικό ύφος. Το δεύτερο έχει επίσημο ύφος.
| Οικείο ύφος | Επίσημο ύφος | |
|---|---|---|
| Προσφώνηση | Γεια σου, Στράτο! | Καλησπέρα σας, κυρία Ανδρέου, |
| Πρόσωπο | ενικός: στείλε μου, μπορείς | πληθυντικός ευγενείας: θα μπορούσατε, σας ευχαριστώ |
| Λέξεις | καθημερινές: τι έχουμε, φωτό | ακριβείς: εργασίες, έλειψα, ήμουν άρρωστος |
| Προτάσεις | σύντομες, κάποτε μισές: «Ακόμα με πυρετό.» | ολόκληρες, με ρήμα και σύνδεσμο: «…γιατί ήμουν άρρωστος.» |
| Συντομογραφίες, emoji | επιτρέπονται: φωτό, οκ, 🤒 | καθόλου |
| Συναισθήματα | ανοιχτά, με θαυμαστικά: Ευχαριστώωω! | συγκρατημένα: Σας ευχαριστώ πολύ. |
| Αίτημα | με προστακτική: στείλε μου | με ευγενική ερώτηση: θα μπορούσατε να μου πείτε; |
Με τη γιαγιά σου έχεις οικεία σχέση, οπότε της γράφεις φιλικά. Τον δήμαρχο δεν τον ξέρεις, οπότε του γράφεις επίσημα. Η δασκάλα σου είναι μια ενδιαφέρουσα περίπτωση: τη βλέπεις κάθε μέρα, αλλά η σχέση σας είναι σχέση μαθητή και εκπαιδευτικού. Γι' αυτό στο email της γράφεις επίσημα.
Τρία κείμενα της σχολικής ζωής
Στη Δ΄ τάξη έγραψες φιλική και επίσημη επιστολή. Τα περισσότερα κείμενα που γράφεις σήμερα όμως δεν είναι επιστολές σε χαρτί. Ας δούμε τρία συχνά.
Το email σε εκπαιδευτικό. Είναι επίσημο, αλλά σύντομο.
- Στο Θέμα γράφεις με λίγες λέξεις τι θέλεις: «Εργασίες για τη Δευτέρα».
- Η προσφώνηση έχει το επώνυμο: «Καλημέρα σας, κύριε Νικολάου,».
- Στην αρχή λες ποιος είσαι, με όνομα και τμήμα. Ο εκπαιδευτικός έχει πολλούς μαθητές.
- Γράφεις ένα αίτημα, ευγενικά, σε λίγες προτάσεις.
- Κλείνεις με ένα ευχαριστώ και το ονοματεπώνυμό σου.
Το μήνυμα σε φίλο. Είναι οικείο. Χωράει emoji, αστεία και θαυμαστικά. Ο φίλος σου όμως πρέπει να καταλάβει τι θέλεις. Οικείο δεν σημαίνει ακατανόητο.
Η ανακοίνωση στο σχολείο. Τη διαβάζουν πολλοί μαζί: μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικοί. Γι' αυτό είναι επίσημη και απρόσωπη. Δεν μιλάει σε κάποιον συγκεκριμένο· λέει τα γεγονότα.
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ
Η σχολική βιβλιοθήκη θα μείνει κλειστή την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, λόγω απογραφής των βιβλίων.
Οι μαθητές παρακαλούνται να επιστρέψουν τα βιβλία που έχουν δανειστεί ως την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου.
Η υπεύθυνη της βιβλιοθήκης
Η ανακοίνωση έχει τίτλο. Λέει τι γίνεται, πότε και γιατί. Γράφεται στο τρίτο πρόσωπο, συχνά με παθητική φωνή: «οι μαθητές παρακαλούνται». Δεν έχει συναισθήματα. Και στο τέλος υπογράφει ποιος την ανακοινώνει.
Από το οικείο στο επίσημο
Για να κάνεις ένα οικείο αίτημα επίσημο, αλλάζεις τρία πράγματα:
- τον ενικό σε πληθυντικό ευγενείας: «πες» → «πείτε»,
- την προστακτική σε ευγενική ερώτηση ή ευχή: «θα μπορούσατε να…;», «θα ήθελα να…»,
- τις λέξεις της κουβέντας σε ολόκληρες λέξεις: «φωτό» → «φωτογραφία».
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Η Σοφία θέλει να μπει στην ομάδα βόλεϊ του σχολείου. Έγραψε στον γυμναστή, τον κύριο Βλάχο: «Κύριε θέλω κι εγώ στο βόλεϊ!!! Γίνεται; 🏐». Πώς γίνεται email σε επίσημο ύφος;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Το θέμα. Λίγες λέξεις που λένε τι θέλει: «Συμμετοχή στην ομάδα βόλεϊ».
Η προσφώνηση, με το επώνυμο και κόμμα: «Καλημέρα σας, κύριε Βλάχο,».
Ποια είναι. «Είμαι η Σοφία Ζαχαρίου, από το τμήμα ΣΤ΄1.»
Το αίτημα. Το «θέλω» και τα τρία θαυμαστικά γίνονται ευγενική ερώτηση, στον πληθυντικό ευγενείας, χωρίς emoji: «Θα ήθελα πολύ να μπω στην ομάδα βόλεϊ του σχολείου. Θα μπορούσατε να μου πείτε τι πρέπει να κάνω;»
Το κλείσιμο. «Σας ευχαριστώ πολύ.» Και από κάτω το ονοματεπώνυμο: «Σοφία Ζαχαρίου».
Παράδειγμα 2
Ο Ανδρέας έγραψε στον πίνακα της τάξης: «Παιδιά, την Τρίτη δεν έχει γυμναστική στο γήπεδο γιατί το βάφουν, ελάτε με κανονικά ρούχα!». Πώς γίνεται ανακοίνωση για όλο το σχολείο;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ποιος θα τη διαβάσει. Όλοι οι μαθητές, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί. Δεν μιλάμε πια σε «παιδιά»: η ανακοίνωση είναι απρόσωπη.
Ο τίτλος: «ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ».
Τι, πότε, γιατί, σε ολόκληρες προτάσεις και με ακριβή ημερομηνία: «Την Τρίτη 17 Νοεμβρίου δεν θα γίνει μάθημα Φυσικής Αγωγής στο γήπεδο, γιατί το γήπεδο θα βαφτεί.»
Η οδηγία, στο τρίτο πρόσωπο αντί για προστακτική: «Οι μαθητές μπορούν να έρθουν με τα καθημερινά τους ρούχα.»
Ποιος υπογράφει: «Η Διεύθυνση του σχολείου».
Παράδειγμα 3
Η Ευαγγελία πήρε δώρο από τη γιαγιά της και έγραψε στην κάρτα: «Σας ευχαριστώ θερμά για το δώρο σας.» Γιατί ακούγεται παράξενο, και πώς το διορθώνει;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Η γιαγιά είναι οικογένεια. Ο πληθυντικός ευγενείας και το «θερμά» την κρατάνε σε απόσταση, σαν να γράφει σε υπηρεσία.
Γράφει στον ενικό, με καθημερινές λέξεις και με το συναίσθημά της: «Γιαγιάκα μου, σ' ευχαριστώ πολύ για το δώρο! Μου άρεσε τόσο πολύ!»
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 10
Ασκήσεις
Σε ποιο ύφος είναι γραμμένη η φράση «Σας ευχαριστούμε θερμά για τη φιλοξενία σας»;
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να αναγνωρίζεις αν ένα κείμενο είναι γραμμένο σε επίσημο ή σε οικείο ύφος, από τις λέξεις, το πρόσωπο και τις προτάσεις του.
- Να διαλέγεις το ύφος από το ποιος θα διαβάσει το κείμενο και γιατί γράφεις.
- Να ξαναγράφεις το ίδιο μήνυμα σε επίσημο και σε οικείο ύφος.
- Να γράφεις ένα email σε εκπαιδευτικό και μια σχολική ανακοίνωση χωρίς να αλλάζεις ύφος στη μέση.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.