Πώς ταξιδεύει ένα μήνυμα
Δίκτυα, πακέτα και διευθύνσεις: τι γίνεται όταν πατάς «αποστολή».
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς τι είναι ένα δίκτυο και γιατί το διαδίκτυο είναι «δίκτυο από δίκτυα».
- Να περιγράφεις πώς ένα μήνυμα χωρίζεται σε πακέτα που το καθένα έχει διεύθυνση και αριθμό.
- Να εξηγείς τον ρόλο του δρομολογητή (router) και της διεύθυνσης IP.
- Να προβλέπεις τι γίνεται όταν ένα πακέτο χαθεί ή ένας δρόμος κλείσει.
Υπολογιστές που μιλούν μεταξύ τους
Όταν δύο ή περισσότερες συσκευές συνδέονται για να ανταλλάσσουν πληροφορίες, φτιάχνουν ένα δίκτυο. Η σύνδεση μπορεί να γίνεται με καλώδιο ή χωρίς καλώδιο, με ραδιοκύματα, όπως το Wi-Fi.
Στο σπίτι σου υπάρχει πιθανότατα ένα μικρό δίκτυο: το κινητό, το τάμπλετ, ο υπολογιστής και η τηλεόραση συνδέονται όλα σε ένα κουτάκι με λαμπάκια, τον δρομολογητή (router — ρούτερ). Και το σχολείο σου έχει το δικό του δίκτυο.
Το διαδίκτυο (internet) είναι όλα αυτά τα μικρά δίκτυα του κόσμου, ενωμένα μεταξύ τους. Γι' αυτό το λένε «δίκτυο από δίκτυα». Δεν είναι ένας τεράστιος υπολογιστής κάπου — είναι δισεκατομμύρια συσκευές, και καλώδια που περνούν κάτω από δρόμους, πάνω από βουνά και στον βυθό της θάλασσας.
Κάθε συσκευή έχει διεύθυνση
Για να φτάσει ένα γράμμα, ο ταχυδρόμος χρειάζεται μια διεύθυνση. Το ίδιο και στο διαδίκτυο: κάθε συσκευή που είναι συνδεδεμένη έχει μια διεύθυνση IP (άι-πι). Είναι αριθμοί, για παράδειγμα 192.168.1.5.
Τους αριθμούς αυτούς δύσκολα τους θυμάται κανείς. Γι' αυτό οι ιστοσελίδες έχουν και ονόματα, αυτά που γράφεις πάνω στον φυλλομετρητή. Όταν γράφεις ένα όνομα, ο υπολογιστής σου ρωτά πρώτα έναν ειδικό «κατάλογο» του διαδικτύου, το DNS (ντι-εν-ές), ποια διεύθυνση IP αντιστοιχεί σε αυτό — όπως ψάχνεις ένα όνομα στις επαφές του κινητού για να βρεις το τηλέφωνο.
Οι ιστοσελίδες, τα βίντεο και τα μηνύματα φυλάγονται σε υπολογιστές που είναι συνέχεια ανοιχτοί και απαντούν σε όποιον τα ζητήσει. Αυτοί λέγονται διακομιστές (servers — σέρβερ).
Το μήνυμα κόβεται σε πακέτα
Όταν πατάς «αποστολή», το μήνυμά σου — που είναι bits, όπως είδαμε στην προηγούμενη ενότητα — δεν ταξιδεύει ολόκληρο. Κόβεται σε πολλά μικρά κομμάτια, τα πακέτα. Κάθε πακέτο έχει πάνω του, σαν ετικέτα:
- τη διεύθυνση του παραλήπτη, για να ξέρει πού πάει,
- τη διεύθυνση του αποστολέα, για να ξέρει ο παραλήπτης από πού ήρθε,
- έναν αριθμό σειράς: «είμαι το 3ο από τα 8».
Τα πακέτα περνούν από δρομολογητή σε δρομολογητή. Κάθε δρομολογητής κοιτάει τη διεύθυνση και στέλνει το πακέτο ένα βήμα πιο κοντά στον προορισμό — όπως ένα κέντρο διαλογής του ταχυδρομείου.
| Γιατί σε πακέτα; | Τι κερδίζουμε |
|---|---|
| Αν χαθεί ένα κομμάτι | Ξαναστέλνεται μόνο αυτό, όχι όλο το μήνυμα. |
| Αν ένας δρόμος κλείσει | Τα επόμενα πακέτα πάνε από άλλο δρόμο. |
| Αν πολλοί στέλνουν μαζί | Τα πακέτα όλων μοιράζονται τα ίδια καλώδια, με τη σειρά. |
Δοκίμασε: βρες άλλο δρόμο
Το πακέτο (το ρομποτάκι) πρέπει να φτάσει από τον υπολογιστή σου στον διακομιστή (το αστέρι). Ο ευθύς δρόμος στη μέση όμως έχει κοπεί: τα γραμμοσκιασμένα κουτάκια είναι χαλασμένοι δρομολογητές.
Μπορείς να περάσεις είτε από πάνω είτε από κάτω, και ο πιο σύντομος δρόμος θέλει και στις δύο περιπτώσεις τον ίδιο αριθμό βημάτων: 8. Έτσι είναι φτιαγμένο και το διαδίκτυο: σχεδόν πάντα υπάρχει κι άλλος δρόμος, κι αυτό το κάνει να αντέχει όταν κάτι χαλάει.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Η Δανάη στέλνει μια φωτογραφία στον παππού της. Η φωτογραφία κόβεται σε 6 πακέτα, που φτάνουν με τη σειρά 2, 5, 1, 6, 3. Τι γίνεται στη συνέχεια;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ο υπολογιστής του παππού διαβάζει τους αριθμούς και τα βάζει σε σειρά: 1, 2, 3, 5, 6.
Βλέπει ότι λείπει ένας αριθμός: το 4. Η φωτογραφία δεν μπορεί να φτιαχτεί ολόκληρη.
Ζητά από το κινητό της Δανάης να ξαναστείλει μόνο το πακέτο 4 — όχι και τα έξι.
Όταν φτάσει το 4, τα πακέτα ενώνονται με τη σωστή σειρά και ο παππούς βλέπει τη φωτογραφία. Όλα αυτά γίνονται σε κλάσματα του δευτερολέπτου.
Παράδειγμα 2
Ο Άρης, στη Λάρισα, ανοίγει στο τάμπλετ του τη σελίδα ενός μουσείου στην Αθήνα. Περίγραψε τη διαδρομή της αίτησής του και της απάντησης.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Το τάμπλετ βρίσκει πρώτα, από το όνομα της σελίδας, τη διεύθυνση IP του διακομιστή του μουσείου.
Στέλνει μια αίτηση — «στείλε μου τη σελίδα» — μέσω Wi-Fi στον δρομολογητή του σπιτιού.
Από εκεί η αίτηση περνά από καλώδια και από πολλούς δρομολογητές, ώσπου φτάνει στον διακομιστή του μουσείου.
Ο διακομιστής απαντά: κόβει τη σελίδα σε πακέτα με διεύθυνση παραλήπτη το τάμπλετ του Άρη. Τα πακέτα κάνουν το ταξίδι ανάποδα, και το τάμπλετ τα ενώνει σε μια σελίδα.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Ένα μήνυμα χωρίστηκε σε 6 πακέτα. Έφτασαν τα 1, 2, 4, 5 και 6. Ποιο πακέτο πρέπει να ζητηθεί ξανά;
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς τι είναι ένα δίκτυο και γιατί το διαδίκτυο είναι «δίκτυο από δίκτυα».
- Να περιγράφεις πώς ένα μήνυμα χωρίζεται σε πακέτα που το καθένα έχει διεύθυνση και αριθμό.
- Να εξηγείς τον ρόλο του δρομολογητή (router) και της διεύθυνσης IP.
- Να προβλέπεις τι γίνεται όταν ένα πακέτο χαθεί ή ένας δρόμος κλείσει.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.