Μετάβαση στο περιεχόμενο

Bits και bytes

Πώς ο υπολογιστής γράφει αριθμούς, γράμματα και εικόνες μόνο με 0 και 1.

20 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να εξηγείς τι είναι το bit και το byte και γιατί ο υπολογιστής χρησιμοποιεί μόνο 0 και 1.
  2. Να διαβάζεις έναν μικρό δυαδικό αριθμό και να τον γράφεις με τα συνηθισμένα μας ψηφία.
  3. Να γράφεις έναν μικρό αριθμό στο δυαδικό σύστημα με τις θέσεις 1, 2, 4, 8, 16.
  4. Να περιγράφεις πώς γράμματα και εικόνες γίνονται αριθμοί, και άρα bits.

Ένας κόσμος με δύο μόνο ψηφία

Μέσα στον υπολογιστή δεν υπάρχουν γράμματα, χρώματα ή τραγούδια. Υπάρχουν εκατομμύρια μικροσκοπικοί διακόπτες, και ο καθένας μπορεί να είναι μόνο σε δύο καταστάσεις: ή περνάει ρεύμα ή δεν περνάει.

Γράφουμε το «περνάει» με 1 και το «δεν περνάει» με 0. Με αυτά τα δύο ψηφία ο υπολογιστής γράφει τα πάντα: τους αριθμούς του σκορ, τις μεταβλητές σου, τα μηνύματα, τις φωτογραφίες.

Ένα τέτοιο ψηφίο, 0 ή 1, λέγεται bit (μπιτ). Είναι η πιο μικρή πληροφορία που υπάρχει: ένα «ναι ή όχι», όπως η απάντηση μιας συνθήκης.

Γιατί μόνο δύο; Γιατί ένα μηχάνημα ξεχωρίζει πολύ εύκολα και πολύ γρήγορα το «περνάει ρεύμα» από το «δεν περνάει» — χωρίς να μπερδεύεται. Αν έπρεπε να ξεχωρίζει δέκα διαφορετικά «ποσά» ρεύματος, για τα ψηφία 0 ως 9, θα έκανε πολύ περισσότερα λάθη.

Πόσα πράγματα χωράνε σε λίγα bits

Ένα bit έχει δύο επιλογές. Με δύο bits όμως έχεις τέσσερα μοτίβα: 00, 01, 10, 11. Κάθε bit που προσθέτεις διπλασιάζει τα μοτίβα:

BitsΠόσα διαφορετικά μοτίβα
12
24
38
416
8 (ένα byte)256

Γι' αυτό ένα byte φτάνει για να γράψεις κάθε αριθμό από το 0 ως το 255.

Οι αριθμοί στο δυαδικό σύστημα

Όταν γράφεις 352, κάθε θέση αξίζει δέκα φορές περισσότερο από τη θέση στα δεξιά της: μονάδες, δεκάδες, εκατοντάδες. Στο δυαδικό σύστημα κάθε θέση αξίζει δύο φορές περισσότερο:

Θέση5η4η3η2η1η
Αξία168421

Για να διαβάσεις έναν δυαδικό αριθμό, κοιτάς πού υπάρχει 1 και προσθέτεις τις αξίες αυτών των θέσεων. Όπου υπάρχει 0, δεν προσθέτεις τίποτα.

Για παράδειγμα, το 101 έχει 1 στη θέση του 4 και στη θέση του 1: 4 + 1 = 5.

Άναψε και σβήσε τα bits

Πάτα ένα κουτί για να γίνει 1 ή ξανά 0. Πάνω από κάθε κουτί είναι η αξία της θέσης του. Ξεκινάς από το 101 του παραδείγματος: άναψε και το 16 και δες πόσο γίνεται.

Δυαδικός: 00101

Άθροισμα: 4 + 1 = 5

Δεκαδικός: 5

Βρες τον δίδυμο

Διάλεξε έναν αριθμό και μετά τη σειρά από bits που πιστεύεις ότι τον γράφει. Οι θέσεις αξίζουν 8, 4, 2, 1.

Διάλεξε αριθμό

Βρήκες 0 από 4

Διάλεξε bits

Διάλεξε bits

Πρόσεξε το 6 και το 12: το 0110 και το 1100 είναι τα ίδια bits, μετακινημένα μία θέση αριστερά. Κάθε θέση αριστερά αξίζει το διπλάσιο, οπότε και ο αριθμός διπλασιάστηκε.

Φτιάξε τον αριθμό

Ξεκίνα από τη μεγαλύτερη αξία που χωράει στο 25 και πρόσθεσε μικρότερες, μέχρι να φτάσεις ακριβώς.

Φτιάξε το 25

Δυαδικός: 00000

Άθροισμα: 0

Δεκαδικός: 0

Γράμματα και εικόνες

Αφού ο υπολογιστής ξέρει μόνο αριθμούς, κάθε γράμμα παίρνει έναν αριθμό-κωδικό, πάνω στον οποίο έχουν συμφωνήσει όλοι οι υπολογιστές του κόσμου. Για παράδειγμα, το λατινικό κεφαλαίο A έχει τον κωδικό 65, που σε ένα byte γράφεται 01000001. Τα ελληνικά γράμματα, τα σημεία στίξης, ακόμα και τα emoji έχουν κι αυτά τους δικούς τους κωδικούς.

Μια εικόνα χωρίζεται σε μικρά τετραγωνάκια, τα pixels (πίξελ). Στην πιο απλή, ασπρόμαυρη εικόνα, κάθε pixel είναι ένα bit: 1 για μαύρο και 0 για άσπρο.

BitsΤι φαίνεται
01010⬜⬛⬜⬛⬜
11111⬛⬛⬛⬛⬛
11111⬛⬛⬛⬛⬛
01110⬜⬛⬛⬛⬜
00100⬜⬜⬛⬜⬜

Είκοσι πέντε bits, και ζωγραφίστηκε μια καρδιά. Στις έγχρωμες εικόνες κάθε pixel χρειάζεται περισσότερα bits: συνήθως τρεις αριθμούς, πόσο κόκκινο, πόσο πράσινο και πόσο μπλε έχει.

Όσο περισσότερα pixels έχει μια εικόνα, τόσο πιο καθαρή φαίνεται — και τόσο περισσότερα bits χρειάζεται. Διάλεξε 4 και μετά 32 pixels σε κάθε πλευρά, και κοίτα πόσο μεγαλώνει ο αριθμός.

Η ίδια καρδιά, με περισσότερα pixels

Διάλεξε πόσα pixels έχει κάθε πλευρά. Σε ασπρόμαυρη εικόνα, κάθε pixel είναι ένα bit.

Pixels σε κάθε πλευρά

Pixels, δηλαδή bits, σε όλη την εικόνα
4 × 4 = 16
Pixels της καρδιάς (bits με 1)
8

Με 16 pixels σε κάθε πλευρά η εικόνα έχει 16 × 16 = 256 bits, δηλαδή 32 bytes. Με 32 σε κάθε πλευρά έχει 32 × 32 = 1.024 bits, δηλαδή 128 bytes. Η πλευρά έγινε διπλή, τα bits τετραπλάσια.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Τι αριθμός είναι το 10110 στο δυαδικό;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Γράψε τον αριθμό 13 στο δυαδικό σύστημα.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Τι είναι ένα bit;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Πόσα διαφορετικά μοτίβα από 0 και 1 μπορείς να φτιάξεις με 2 bits;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Βασική

Τα κατάφερες;

  • Να εξηγείς τι είναι το bit και το byte και γιατί ο υπολογιστής χρησιμοποιεί μόνο 0 και 1.
  • Να διαβάζεις έναν μικρό δυαδικό αριθμό και να τον γράφεις με τα συνηθισμένα μας ψηφία.
  • Να γράφεις έναν μικρό αριθμό στο δυαδικό σύστημα με τις θέσεις 1, 2, 4, 8, 16.
  • Να περιγράφεις πώς γράμματα και εικόνες γίνονται αριθμοί, και άρα bits.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;