Εμφύλιος και δικτατορία

Μετά την Απελευθέρωση: ένας λαός χωρισμένος

Η Απελευθέρωση του 1944 έφερε χαρά, αλλά όχι ειρήνη. Οι Έλληνες είχαν πολύ διαφορετικές ιδέες για το πώς έπρεπε να κυβερνηθεί η χώρα:

• το ΕΑΜ, με ισχυρό μέσα του το Κομμουνιστικό Κόμμα (ΚΚΕ), ήθελε μεγάλες κοινωνικές αλλαγές και είχε τον πιο δυνατό στρατό της Αντίστασης, τον ΕΛΑΣ,
• η κυβέρνηση που γύρισε από τη Μέση Ανατολή, μαζί με τους πολιτικούς του παλιού κόσμου και με τη στήριξη της Βρετανίας, φοβόταν ότι η Ελλάδα θα γινόταν κομμουνιστική.

Τον Δεκέμβριο του 1944 έγιναν ένοπλες συγκρούσεις μέσα στην Αθήνα, τα Δεκεμβριανά. Τον Φεβρουάριο του 1945 υπογράφηκε η Συμφωνία της Βάρκιζας και ο ΕΛΑΣ παρέδωσε τα όπλα του. Η ένταση όμως δεν σταμάτησε: σε πολλές περιοχές άνθρωποι διώκονταν για τις πολιτικές τους ιδέες.

Ο Εμφύλιος Πόλεμος (1946–1949)

Εμφύλιος λέγεται ο πόλεμος ανάμεσα σε πολίτες της ίδιας χώρας. Από το 1946 ως το 1949 πολέμησαν:

Ήταν τα χρόνια που ο κόσμος χωριζόταν σε δύο στρατόπεδα, γύρω από τις ΗΠΑ και τη Σοβιετική Ένωση. Ο Εμφύλιος τελείωσε τον Αύγουστο του 1949, με τη νίκη του κυβερνητικού στρατού στα βουνά Γράμμος και Βίτσι.

Οι πληγές του Εμφυλίου

Ο Εμφύλιος ήρθε αμέσως μετά την Κατοχή και βάθυνε τις πληγές της:

• χιλιάδες νεκροί και από τις δύο πλευρές,
• ορεινά χωριά ερήμωσαν και οι κάτοικοί τους κατέβηκαν στις πόλεις,
• πολλοί ηττημένοι έφυγαν ως πολιτικοί πρόσφυγες σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, και άλλοι στάλθηκαν εξορία σε νησιά,
• χιλιάδες παιδιά απομακρύνθηκαν από τις περιοχές των μαχών: άλλα στάλθηκαν σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και άλλα σε παιδουπόλεις μέσα στην Ελλάδα.

Για χρόνια ο διχασμός συνεχίστηκε μέσα στην κοινωνία. Για να πάρει κάποιος θέση στο Δημόσιο χρειαζόταν «πιστοποιητικό κοινωνικών φρονημάτων», δηλαδή βεβαίωση ότι δεν ήταν αριστερός. Μόλις το 1989 ένας νόμος ονόμασε επίσημα τον πόλεμο «Εμφύλιο» και έδωσε έμφαση στη συμφιλίωση.

Τα χρόνια της ανοικοδόμησης

Στις δεκαετίες του 1950 και του 1960 η Ελλάδα ξαναχτίστηκε. Έγιναν δρόμοι, φράγματα και δίκτυα ηλεκτρισμού, και ο τουρισμός άρχισε να μεγαλώνει. Πολλοί όμως δεν έβρισκαν δουλειά: εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες έγιναν μετανάστες στη Γερμανία, στην Αυστραλία και στην Αμερική, ενώ άλλοι μετακόμισαν από τα χωριά στην Αθήνα.

21 Απριλίου 1967: η δικτατορία

Λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές, στις 21 Απριλίου 1967, μια ομάδα αξιωματικών με αρχηγό τον Γεώργιο Παπαδόπουλο κατέλαβε την εξουσία με τανκς. Ήταν ένα πραξικόπημα: η εξουσία δεν αλλάζει με εκλογές, αλλά με τη βία. Η δικτατορία των συνταγματαρχών, που τη λέμε και χούντα, κατάργησε τη δημοκρατία:

• έκλεισε τη Βουλή και απαγόρευσε τα κόμματα και τις εκλογές,
• έβαλε λογοκρισία σε εφημερίδες, βιβλία, τραγούδια και ταινίες,
• συνέλαβε χιλιάδες ανθρώπους· πολλοί φυλακίστηκαν, εξορίστηκαν ή βασανίστηκαν.

Πολλοί αντιστάθηκαν. Ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης, που είχε πάρει βραβείο Νόμπελ, μίλησε δημόσια εναντίον της. Τα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη απαγορεύτηκαν. Η Ευρώπη απομόνωσε τη χώρα: το 1969 η Ελλάδα αποχώρησε από το Συμβούλιο της Ευρώπης, πριν τη διώξουν.

Δημοκρατία ή δικτατορία;

Διάλεξε μια κατάσταση και μετά το πολίτευμα στο οποίο ταιριάζει.

Η κατάσταση

Οι πολίτες εκλέγουν ελεύθερα τη ΒουλήΈνας λογοκριτής διαβάζει την εφημερίδα πριν τυπωθείΚάποιος εξορίζεται σε νησί χωρίς δίκη, για τις ιδέες τουΠολλά κόμματα με διαφορετικές ιδέες συζητούν στη Βουλή

Το πολίτευμα

ΔημοκρατίαΔικτατορία

ΤαιριάζειΣωστά. Οι ελεύθερες εκλογές είναι η καρδιά της δημοκρατίας.

Το Πολυτεχνείο (Νοέμβριος 1973)

Στις 14 Νοεμβρίου 1973 φοιτητές συγκεντρώθηκαν στο Πολυτεχνείο της Αθήνας και το κατέλαβαν. Από έναν ραδιοφωνικό σταθμό που έστησαν μέσα μετέδιδαν «Εδώ Πολυτεχνείο!» και καλούσαν τον λαό κοντά τους. Το σύνθημά τους ήταν «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία». Χιλιάδες κάτοικοι ήρθαν να τους στηρίξουν και να τους φέρουν τρόφιμα.

Τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου ένα τανκς έριξε την πύλη και ο στρατός έβγαλε με τη βία τους φοιτητές. Υπήρξαν νεκροί και τραυματίες. Λίγες μέρες αργότερα την εξουσία πήρε ένας ακόμα πιο σκληρός αξιωματικός, ο Δημήτριος Ιωαννίδης. Κάθε χρόνο στις 17 Νοεμβρίου τα σχολεία τιμούν την εξέγερση.

Η πτώση της δικτατορίας (1974)

Στις 15 Ιουλίου 1974 η χούντα οργάνωσε πραξικόπημα στην Κύπρο κατά του Προέδρου της, του Μακαρίου. Πέντε μέρες αργότερα η Τουρκία εισέβαλε στο νησί και κατέλαβε το βόρειο τμήμα του, που μένει χωρισμένο ως σήμερα. Μπροστά σε αυτή την καταστροφή, η δικτατορία κατέρρευσε στις 23 Ιουλίου 1974.

Από τα Δεκεμβριανά ως την πτώση της χούντας

Πάτα ένα γεγονός για να το δεις στη γραμμή. Μετά δοκίμασε «Βάλ' τα σε σειρά».

ΕξερεύνησεΒάλ' τα σε σειρά

ΔεκεμβριανάΑρχή του ΕμφυλίουΓράμμος και ΒίτσιΠραξικόπημαΠολυτεχνείοΠτώση της χούντας

Δεκεμβριανά · Δεκέμβριος 1944Ένοπλες συγκρούσεις μέσα στην Αθήνα, λίγες εβδομάδες μετά την Απελευθέρωση.

Ας το σκεφτούμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση