Μετάβαση στο περιεχόμενο

Οι Βαλκανικοί πόλεμοι

1912-1913: η Ελλάδα σχεδόν διπλασιάζεται.

25 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Ιστορία ΣΤ΄ Δημοτικού, 2 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να εξηγείς πώς προετοιμάστηκε η Ελλάδα μετά το 1909 με τον Ελευθέριο Βενιζέλο.
  2. Να περιγράφεις τα κύρια γεγονότα του Α΄ Βαλκανικού πολέμου στη στεριά και στη θάλασσα.
  3. Να εξηγείς γιατί ξέσπασε ο Β΄ Βαλκανικός πόλεμος.
  4. Να συγκρίνεις την Ελλάδα πριν και μετά το 1913.

Μια χώρα που ετοιμάζεται

Στις αρχές του 20ού αιώνα πολλοί Έλληνες ζούσαν ακόμη έξω από το ελληνικό κράτος: στην Ήπειρο, στη Μακεδονία, στην Κρήτη, στα νησιά του Αιγαίου. Το ίδιο ίσχυε και για Σέρβους, Βούλγαρους και Μαυροβούνιους, που είχαν ομοεθνείς τους μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Το 1909 αξιωματικοί του στρατού ξεσηκώθηκαν στο Γουδί και ζήτησαν αλλαγές. Κάλεσαν από την Κρήτη τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που έγινε πρωθυπουργός το 1910. Ο Βενιζέλος:

  • αναθεώρησε το Σύνταγμα (1911),
  • οργάνωσε τα οικονομικά του κράτους,
  • εκσυγχρόνισε τον στρατό και τον στόλο, με τη βοήθεια ξένων αποστολών.

Ο στόλος είχε ήδη αποκτήσει ένα νέο, γρήγορο θωρηκτό, το Αβέρωφ, που αγοράστηκε με τη βοήθεια χρημάτων από τη δωρεά του εθνικού ευεργέτη Γεωργίου Αβέρωφ.

Ο Α΄ Βαλκανικός πόλεμος (1912–1913)

Η Ελλάδα, η Σερβία, η Βουλγαρία και το Μαυροβούνιο έκαναν συμμαχία, τη Βαλκανική Συμμαχία. Τον Οκτώβριο του 1912 κήρυξαν τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Στη στεριά ο ελληνικός στρατός, με αρχηγό τον διάδοχο Κωνσταντίνο, προχώρησε από τη Θεσσαλία προς τα βόρεια:

  • νίκησε στο Σαραντάπορο και στα Γιαννιτσά,
  • στις 26 Οκτωβρίου 1912, γιορτή του Αγίου Δημητρίου, πολιούχου της πόλης, μπήκε στη Θεσσαλονίκη,
  • στην Ήπειρο, μετά από δύσκολες μάχες στο Μπιζάνι, απελευθέρωσε τα Ιωάννινα τον Φεβρουάριο του 1913.

Στη θάλασσα ο στόλος, με ναύαρχο τον Παύλο Κουντουριώτη πάνω στο Αβέρωφ, ελευθέρωσε τα νησιά του Βορείου και Ανατολικού Αιγαίου, όπως τη Λήμνο, τη Λέσβο και τη Χίο. Στις ναυμαχίες της Έλλης και της Λήμνου νίκησε τον οθωμανικό στόλο, που από τότε δεν τόλμησε να βγει από τα Δαρδανέλια· έτσι τα νησιά έμειναν ελεύθερα.

Χάρτης της Ελλάδας με τη Θεσσαλονίκη, τα Ιωάννινα, τη Λήμνο, τη Λέσβο και τη Χίο, που ελευθερώθηκαν στον Α΄ Βαλκανικό πόλεμο.ΘεσσαλονίκηΙωάννιναΛήμνοςΛέσβοςΧίοςΠοτάμια: © OpenStreetMap contributors
Από ψηλά, ένα μακρύ γκρίζο πολεμικό πλοίο με φουγάρα και δύο ψηλά κατάρτια, δεμένο σε προβλήτα, με μαρίνα και θάλασσα γύρω του.
Το «Αβέρωφ» σήμερα, δεμένο στο Παλαιό Φάληρο, όπου είναι πλωτό μουσείο. Πάνω σε αυτό το πλοίο ο Κουντουριώτης οδήγησε τον στόλο στις ναυμαχίες της Έλλης και της Λήμνου. Μπορείς να ανέβεις και να περπατήσεις στο κατάστρωμά του.Φωτογραφία: Cmfrangos · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Τον Μάρτιο του 1913 ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ δολοφονήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Βασιλιάς έγινε ο γιος του, ο Κωνσταντίνος.

Ο Β΄ Βαλκανικός πόλεμος (1913)

Μετά τη νίκη, οι σύμμαχοι δεν συμφωνούσαν πώς θα μοιράσουν τα εδάφη, κυρίως τη Μακεδονία. Η Βουλγαρία ήθελε περισσότερα, και ιδιαίτερα τη Θεσσαλονίκη. Τον Ιούνιο του 1913 επιτέθηκε στους πρώην συμμάχους της, την Ελλάδα και τη Σερβία.

Ο ελληνικός στρατός νίκησε στο Κιλκίς και στον Λαχανά. Η Βουλγαρία βρέθηκε να πολεμά σχεδόν με όλους τους γείτονές της και ζήτησε ειρήνη. Τον Αύγουστο του 1913 υπογράφηκε η Συνθήκη του Βουκουρεστίου.

Η Ελλάδα σχεδόν διπλασιάζεται

Με τις συνθήκες ειρήνης η Ελλάδα απέκτησε τη νότια Ήπειρο, μεγάλο μέρος της Μακεδονίας, τα νησιά του Αιγαίου, και το 1913 ενώθηκε επίσημα μαζί της η Κρήτη.

Πριν από τους πολέμουςΜετά το 1913
Έκτασηπερίπου 64.000 τ.χλμ.περίπου 108.000 τ.χλμ.
Πληθυσμόςπερίπου 2,7 εκατομμύριαπερίπου 4,4 εκατομμύρια
Βόρεια σύνοραΘεσσαλία και ΆρταΉπειρος και Μακεδονία

Από το Γουδί στο Βουκουρέστι

Πάτα ένα γεγονός για να το δεις στη γραμμή. Μετά δοκίμασε «Βάλ' τα σε σειρά».

Κίνημα στο Γουδί · 1909Αξιωματικοί ζητούν αλλαγές· λίγο μετά καλείται ο Βενιζέλος.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Γιατί οι νίκες του στόλου στην Έλλη και στη Λήμνο βοήθησαν και τον στρατό της ξηράς;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Στον Α΄ Βαλκανικό η Ελλάδα και η Βουλγαρία ήταν σύμμαχοι. Στον Β΄ πολέμησαν η μία την άλλη. Πώς έγινε αυτό;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποιος πολιτικός ήρθε από την Κρήτη και έγινε πρωθυπουργός το 1910;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 5

Σε ποιο σημείο της Αθήνας ξέσπασε το κίνημα των αξιωματικών το 1909;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι

Τα κατάφερες;

  • Να εξηγείς πώς προετοιμάστηκε η Ελλάδα μετά το 1909 με τον Ελευθέριο Βενιζέλο.
  • Να περιγράφεις τα κύρια γεγονότα του Α΄ Βαλκανικού πολέμου στη στεριά και στη θάλασσα.
  • Να εξηγείς γιατί ξέσπασε ο Β΄ Βαλκανικός πόλεμος.
  • Να συγκρίνεις την Ελλάδα πριν και μετά το 1913.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;