Η Γη: ήπειροι και ωκεανοί
Έξι ήπειροι, πέντε ωκεανοί, και μια υδρόγειος που τα κρατάει μαζί.
20 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Γεωγραφία ΣΤ΄ Δημοτικού, 2 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να ονομάζεις τις ηπείρους και τους ωκεανούς και να τους τοποθετείς στην υδρόγειο.
- Να συγκρίνεις την έκταση στεριάς και θάλασσας στον πλανήτη.
- Να εξηγείς τι δείχνει μια υδρόγειος καλύτερα από έναν χάρτη.
- Να χρησιμοποιείς τον Ισημερινό και τον πρώτο μεσημβρινό ως σημεία αναφοράς.
Ένας πλανήτης κυρίως μπλε
Αν κοιτάξεις τη Γη από το διάστημα, το πρώτο που βλέπεις δεν είναι στεριά. Περίπου τα επτά δέκατα της επιφάνειας είναι νερό, και μόνο τα τρία δέκατα στεριά.

Δύο γραμμές για να βρίσκεις τον δρόμο σου
Πάνω στην υδρόγειο είναι ζωγραφισμένες δύο γραμμές που δεν υπάρχουν στο έδαφος, αλλά τις χρησιμοποιεί όλος ο κόσμος:
- Ο Ισημερινός κόβει τη Γη στη μέση, σε βόρειο και νότιο ημισφαίριο. Απέχει το ίδιο από τους δύο πόλους.
- Ο πρώτος μεσημβρινός πάει από τον έναν πόλο στον άλλο και περνά από το Γκρίνουιτς, κοντά στο Λονδίνο. Χωρίζει τη Γη σε ανατολικό και δυτικό ημισφαίριο.
Με αυτές τις δύο γραμμές περιγράφεις πού βρίσκεται κάθε τόπος. Η Ελλάδα, για παράδειγμα, είναι βόρεια του Ισημερινού και ανατολικά του πρώτου μεσημβρινού. Η Αυστραλία είναι νότια του Ισημερινού και ανατολικά του πρώτου μεσημβρινού· η Βραζιλία, σχεδόν ολόκληρη, νότια και δυτικά.
Ευρώπη και Ασία: μία στεριά, δύο ονόματα
Κοίτα προσεκτικά την υδρόγειο: ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ασία δεν υπάρχει θάλασσα. Είναι μία ενιαία στεριά, η Ευρασία.
Ο χωρισμός τους είναι ιστορικός και πολιτισμικός, όχι γεωλογικός. Ως όριο θεωρούνται τα Ουράλια όρη, ο ποταμός Ουράλης και ο Καύκασος.
Γι' αυτό η Ευρώπη λέγεται συχνά «χερσόνησος της Ευρασίας».
Τι δείχνει η υδρόγειος και δεν δείχνει ο χάρτης
| Υδρόγειος | Επίπεδος χάρτης | |
|---|---|---|
| Σχήματα και εμβαδά | σωστά | πάντα παραμορφωμένα κάπου |
| Αποστάσεις | σωστές | σωστές μόνο τοπικά |
| Μεταφορά | δύσκολη | τσέπη ή οθόνη |
| Λεπτομέρεια | ελάχιστη | όση θέλεις |
Γι' αυτό η υδρόγειος χρησιμοποιείται για να καταλάβεις, και ο χάρτης για να δουλέψεις.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Γιατί η Ευρώπη θεωρείται ξεχωριστή ήπειρος, ενώ ενώνεται με την Ασία;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Γεωλογικά, Ευρώπη και Ασία είναι μία στεριά: δεν τις χωρίζει θάλασσα.
Ο διαχωρισμός έγινε για ιστορικούς και πολιτισμικούς λόγους, από την αρχαιότητα.
Ως συμβατικό όριο πάρθηκαν τα Ουράλια όρη και ο Καύκασος.
Άρα η απάντηση δεν βρίσκεται στη γεωλογία αλλά στην ιστορία — και αυτό είναι χρήσιμο να το ξέρεις όταν διαβάζεις χάρτες.
Παράδειγμα 2
Ταξιδεύεις από την Αθήνα στο Σίδνεϊ. Ποιες ηπείρους και ωκεανούς περνάς;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ξεκινάς από την Ευρώπη.
Η διαδρομή περνά πάνω από την Ασία, συνήθως μέσω Μέσης Ανατολής και νοτιοανατολικής Ασίας.
Στη συνέχεια διασχίζεις τον Ινδικό ωκεανό ή θάλασσες της Ινδονησίας.
Προσγειώνεσαι στην Ωκεανία.
Τρεις ήπειροι δεν εμπλέκονται καθόλου: Αφρική, Αμερική, Ανταρκτική.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Πόσους ωκεανούς έχει η Γη;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να ονομάζεις τις ηπείρους και τους ωκεανούς και να τους τοποθετείς στην υδρόγειο.
- Να συγκρίνεις την έκταση στεριάς και θάλασσας στον πλανήτη.
- Να εξηγείς τι δείχνει μια υδρόγειος καλύτερα από έναν χάρτη.
- Να χρησιμοποιείς τον Ισημερινό και τον πρώτο μεσημβρινό ως σημεία αναφοράς.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.