Μετάβαση στο περιεχόμενο

Οι κλιματικές ζώνες του πλανήτη

Γιατί στον Ισημερινό κάνει ζέστη και στους πόλους παγωνιά.

20 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Γεωγραφία ΣΤ΄ Δημοτικού, 2 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να ονομάζεις τις κλιματικές ζώνες και να τις τοποθετείς στην υδρόγειο.
  2. Να εξηγείς γιατί ο Ισημερινός δέχεται περισσότερη ηλιακή ενέργεια.
  3. Να συνδέεις κάθε ζώνη με τη βλάστηση και τη ζωή της.
  4. Να καταλαβαίνεις γιατί οι εποχές αντιστρέφονται στα δύο ημισφαίρια.

Η ίδια ενέργεια, μοιρασμένη άνισα

Ο ήλιος στέλνει στη Γη την ίδια ακτινοβολία παντού. Η Γη όμως είναι σφαίρα, και αυτό αλλάζει τα πάντα.

Στον Ισημερινό οι ακτίνες πέφτουν σχεδόν κάθετα: όλη η ενέργεια συγκεντρώνεται σε μικρή επιφάνεια. Στους πόλους πέφτουν πλάγια: η ίδια δέσμη απλώνεται σε πολύ μεγαλύτερη επιφάνεια, οπότε κάθε τετραγωνικό μέτρο παίρνει λιγότερα.

Αυτός ο ένας λόγος εξηγεί όλες τις κλιματικές ζώνες.

Η ίδια δέσμη, απλωμένη αλλιώς

Σύρε το γεωγραφικό πλάτος. Η δέσμη κρατάει το ίδιο πάχος — αυτό που αλλάζει είναι πόσο έδαφος καλύπτει.

Στο έδαφος, το μεσημέρι
Ζώνη
Τροπική
Ύψος του ήλιου το μεσημέρι
90°
Απλώνεται σε
× 1
Ενέργεια ανά τετραγωνικό μέτρο
100%

Τι ζει σε κάθε ζώνη

  • Τροπικά δάση: τεράστια ποικιλία ειδών, μόνιμη υγρασία, ψηλά δέντρα που κλείνουν τον ουρανό.
  • Έρημοι: εμφανίζονται στα όρια των τροπικών, όπου ο αέρας κατεβαίνει ξηρός. Κάκτοι, ζώα που κρύβονται τη μέρα.
  • Εύκρατα δάση και λιβάδια: φυλλοβόλα δέντρα, καλλιέργειες, οι περισσότερες μεγάλες πόλεις του κόσμου.
  • Τούνδρα και πόλοι: μόνιμα παγωμένο έδαφος, βρύα, ελάχιστα δέντρα.
Χάρτης του κόσμου με τον Ισημερινό, τους τροπικούς και τους πολικούς κύκλους, και πέντε θερμές ερήμους κοντά στους τροπικούς.ΙσημερινόςΤροπικός του ΚαρκίνουΤροπικός του ΑιγόκερωΑρκτικός ΚύκλοςΑνταρκτικός ΚύκλοςΣαχάραΑραβική ΈρημοςΚαλαχάριΑτακάμαΜεγάλη Έρημος Βικτόρια
Ψηλά, λεπτά δέντρα με πυκνό πράσινο φύλλωμα, φωτογραφημένα από κάτω προς τα πάνω· ανάμεσα στα φύλλα φαίνεται λίγος ουρανός.
Τροπικό δάσος στον Αμαζόνιο. Τα δέντρα ψηλώνουν όσο μπορούν για να φτάσουν στο φως, και οι κορυφές τους σχεδόν κλείνουν τον ουρανό.Φωτογραφία: James Martins · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons
Αμμόλοφοι σε πορτοκαλί και κόκκινες αποχρώσεις ως τον ορίζοντα, με λίγες τούφες ξερό χορτάρι, στο σούρουπο.
Αμμόλοφοι στο Εργκ Σεμπί του Μαρόκου, στην άκρη της Σαχάρας. Βροχή πέφτει ελάχιστη, γι' αυτό τα φυτά είναι μόνο μερικές σκόρπιες τούφες χόρτου.Φωτογραφία: Mike Prince from Bangalore, India · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Γιατί οι εποχές αντιστρέφονται

Ο άξονας της Γης είναι κεκλιμένος, κατά περίπου 23,423{,}4 μοίρες. Καθώς ο πλανήτης γυρίζει γύρω από τον ήλιο, για μισό χρόνο γέρνει προς αυτόν το βόρειο ημισφαίριο και για τον άλλο μισό το νότιο.

Το ημισφαίριο που γέρνει προς τον ήλιο τον βλέπει να ανεβαίνει πιο ψηλά το μεσημέρι, και έχει μεγαλύτερες μέρες: εκεί είναι καλοκαίρι.

Η Αθήνα τον Ιούνιο και τον Δεκέμβριο

Ξεκινάς από την Αθήνα, στις 38 μοίρες. Πάτησε 21 Ιουνίου και μετά 21 Δεκεμβρίου: δες πόσο ψηλά ανεβαίνει ο ήλιος το μεσημέρι και πόση ενέργεια παίρνει κάθε τετραγωνικό μέτρο.

Στο έδαφος, το μεσημέρι
Ζώνη
Εύκρατη
Ύψος του ήλιου το μεσημέρι
52°
Απλώνεται σε
× 1,27
Ενέργεια ανά τετραγωνικό μέτρο
79%

Γι' αυτό τα Χριστούγεννα στην Αυστραλία είναι καλοκαίρι, και τον Ιούλιο στην Αργεντινή κάνει κρύο.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Γιατί κάνει πιο κρύο στους πόλους απ' ό,τι στον Ισημερινό;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Στην Αυστραλία γιορτάζουν Χριστούγεννα στην παραλία. Πώς εξηγείται;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 7
Γιατί κάνει περισσότερη ζέστη στον Ισημερινό;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 7

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 5

Σε ποια κλιματική ζώνη ανήκουν οι περιοχές γύρω από τους πόλους;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι

Τα κατάφερες;

  • Να ονομάζεις τις κλιματικές ζώνες και να τις τοποθετείς στην υδρόγειο.
  • Να εξηγείς γιατί ο Ισημερινός δέχεται περισσότερη ηλιακή ενέργεια.
  • Να συνδέεις κάθε ζώνη με τη βλάστηση και τη ζωή της.
  • Να καταλαβαίνεις γιατί οι εποχές αντιστρέφονται στα δύο ημισφαίρια.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;