Το κράτος και το πολίτευμα

Τι χρειάζεται για να υπάρξει κράτος

Στον κόσμο υπάρχουν σήμερα 193 κράτη-μέλη του ΟΗΕ. Είναι πολύ διαφορετικά μεταξύ τους σε μέγεθος, πλούτο και γλώσσα, αλλά όλα έχουν τρία κοινά στοιχεία:

Αν λείπει ένα από τα τρία, δεν έχουμε κράτος. Ένας λαός χωρίς δικό του έδαφος, ή ένα νησί χωρίς δική του εξουσία, δεν είναι κράτος.

Τι είναι πολίτευμα

Το πολίτευμα απαντά σε τρεις ερωτήσεις: ποιος έχει την εξουσία, πώς την πήρε, και ποια όρια έχει. Οι βασικές μορφές:

Μοναρχία. Αρχηγός του κράτους είναι ένας βασιλιάς ή μια βασίλισσα, και ο θρόνος περνά συνήθως από γονιό σε παιδί.

• Στην απόλυτη μοναρχία ο μονάρχης κυβερνά μόνος του, χωρίς εκλεγμένη βουλή που να τον περιορίζει. Σήμερα είναι πολύ λίγες, π.χ. η Σαουδική Αραβία.
• Στη βασιλευόμενη δημοκρατία ο βασιλιάς έχει κυρίως συμβολικό ρόλο· τους νόμους τους ψηφίζει η εκλεγμένη βουλή και κυβερνά ο πρωθυπουργός. Έτσι είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία, η Σουηδία, η Ολλανδία.

Δημοκρατία. Η εξουσία ανήκει στον λαό, που εκλέγει ελεύθερα όσους κυβερνούν και τους αλλάζει με τις εκλογές. Όταν δεν υπάρχει βασιλιάς τη λέμε αβασίλευτη:

• προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία: ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει περιορισμένες εξουσίες και η κυβέρνηση χρειάζεται την εμπιστοσύνη της βουλής. Έτσι είναι η Ελλάδα, η Γερμανία, η Ιταλία.
• προεδρική δημοκρατία: ο λαός εκλέγει απευθείας πρόεδρο, που είναι και αρχηγός της κυβέρνησης. Έτσι είναι οι ΗΠΑ και η Κύπρος.

Δικτατορία. Ένας άνθρωπος ή μια ομάδα παίρνει την εξουσία, συχνά με τη βία, και την κρατά χωρίς ελεύθερες εκλογές. Οι εφημερίδες λογοκρίνονται και όποιος διαφωνεί κινδυνεύει. Η Ελλάδα το έζησε με τη στρατιωτική δικτατορία του 1967–1974.

Ποιο πολίτευμα είναι;

Τα κράτη είναι φανταστικά. Διάβασε πώς κυβερνώνται και διάλεξε το πολίτευμα.

Το κράτος

Ο βασιλιάς γράφει μόνος του τους νόμους και διορίζει όποιον θέλει. Βουλή και εκλογές δεν υπάρχουν.Υπάρχει βασίλισσα, αλλά τους νόμους τους ψηφίζει η εκλεγμένη βουλή και κυβερνά ο πρωθυπουργός.Ο λαός εκλέγει βουλή. Η κυβέρνηση μένει όσο έχει την εμπιστοσύνη της. Ο πρόεδρος του κράτους εκλέγεται από τη βουλή και έχει λίγες εξουσίες.Ο λαός εκλέγει απευθείας πρόεδρο, που είναι και αρχηγός της κυβέρνησης. Τους νόμους τους ψηφίζει μια εκλεγμένη βουλή.Ένας στρατηγός πήρε την εξουσία με τανκς. Έκλεισε τις εφημερίδες που διαφωνούσαν και ανέβαλε τις εκλογές «για αργότερα».

Το πολίτευμα

Απόλυτη μοναρχίαΒασιλευόμενη δημοκρατίαΠροεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατίαΠροεδρική δημοκρατίαΔικτατορία

Το πολίτευμα

Το πολίτευμα της Ελλάδας

Το πρώτο άρθρο του Συντάγματος λέει τρία πράγματα:

• το πολίτευμα είναι Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία,
• θεμέλιο του πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία,
• όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα.

Η Ελλάδα δεν έχει βασιλιά από το 1974: μετά την πτώση της δικτατορίας, στο δημοψήφισμα της 8ης Δεκεμβρίου 1974, οι πολίτες ψήφισαν περίπου 7 στους 10 για αβασίλευτη δημοκρατία.

Ας το σκεφτούμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση