Σύλλογοι και οργανωμένες ομάδες
Πολιτιστικοί, αθλητικοί, περιβαλλοντικοί: πώς οι πολίτες οργανώνονται μόνοι τους.
25 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς τι είναι ένας σύλλογος ή σωματείο και γιατί οι πολίτες οργανώνονται μόνοι τους.
- Να αναγνωρίζεις είδη συλλόγων: πολιτιστικούς, αθλητικούς, περιβαλλοντικούς, εθελοντικούς, γονέων.
- Να περιγράφεις πώς ιδρύεται ένα σωματείο και τι κάνουν η γενική συνέλευση και το διοικητικό συμβούλιο.
- Να διαβάζεις το άρθρο 12 του Συντάγματος για το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι.
Όταν οι πολίτες οργανώνονται μόνοι τους
Σε κάθε πόλη και χωριό υπάρχουν ομάδες που δεν τις έφτιαξε ούτε ο δήμος ούτε το κράτος: ένα χορευτικό, μια ποδοσφαιρική ομάδα παιδιών, μια ομάδα που καθαρίζει τις παραλίες, ο σύλλογος γονέων του σχολείου σου. Τις έφτιαξαν οι ίδιοι οι πολίτες, επειδή είχαν έναν κοινό σκοπό και κατάλαβαν ότι μαζί τον πετυχαίνουν ευκολότερα.
Μια τέτοια ένωση ανθρώπων με κοινό σκοπό, χωρίς κέρδος, λέγεται σύλλογος ή, με τη γλώσσα του νόμου, σωματείο. «Χωρίς κέρδος» σημαίνει ότι τα χρήματα που μαζεύει (συνδρομές, δωρεές, εκδηλώσεις) πάνε στον σκοπό του και όχι στις τσέπες των μελών.
| Είδος | Παράδειγμα σκοπού |
|---|---|
| πολιτιστικός | να κρατήσει ζωντανούς τους χορούς και τα τραγούδια του τόπου |
| αθλητικός | να μάθουν τα παιδιά της περιοχής μπάσκετ ή κολύμπι |
| περιβαλλοντικός | να προστατέψει ένα δάσος, έναν υγρότοπο ή τις χελώνες μιας παραλίας |
| εθελοντικός | να βοηθά σε φωτιές, πλημμύρες ή σε ανθρώπους που έχουν ανάγκη |
| σύλλογος γονέων και κηδεμόνων | να συνεργάζεται με το σχολείο για ό,τι χρειάζονται τα παιδιά |
| επαγγελματικός (π.χ. συνδικάτο) | να προστατεύει τα δικαιώματα όσων κάνουν την ίδια δουλειά |
Το Σύνταγμα (άρθρο 12) δίνει σε όλους το δικαίωμα να ιδρύουν σωματεία, χωρίς να ζητήσουν άδεια από κανέναν. Ο νόμος μπορεί να βάζει κανόνες, όχι να απαγορεύει.
Πώς ιδρύεται και πώς λειτουργεί ένα σωματείο
Ο Αστικός Κώδικας ορίζει τα βήματα:
- Χρειάζονται τουλάχιστον 20 ιδρυτές (άρθρο 78).
- Γράφουν το καταστατικό: τον «κανονισμό» του σωματείου. Λέει τον σκοπό, το όνομα, την έδρα, ποιος γίνεται μέλος, από πού έρχονται τα χρήματα, ποια είναι τα όργανα και πώς παίρνονται οι αποφάσεις.
- Το σωματείο γράφεται σε ειδικό βιβλίο του δικαστηρίου (του πρωτοδικείου) της περιοχής του. Από εκεί και πέρα είναι νομικό πρόσωπο: μπορεί να έχει δικό του λογαριασμό, να νοικιάσει χώρο, να υπογράψει.
Τα δύο βασικά όργανα του σωματείου:
| Όργανο | Ποιοι είναι | Τι κάνει |
|---|---|---|
| Γενική Συνέλευση | όλα τα μέλη | είναι το ανώτατο όργανο: εκλέγει τη διοίκηση, την ελέγχει, αλλάζει το καταστατικό |
| Διοικητικό Συμβούλιο | λίγα μέλη που εκλέγει η συνέλευση (πρόεδρος, γραμματέας, ταμίας…) | κάνει την καθημερινή δουλειά: προγράμματα, λογαριασμούς, προσκλήσεις |
Δεν χρειάζεται κάθε ομάδα να γίνει σωματείο. Μια παρέα γειτόνων που φροντίζει έναν παιδότοπο μπορεί να μείνει άτυπη ομάδα. Το Σύνταγμα προστατεύει κι αυτές τις ενώσεις προσώπων. Το σωματείο χρειάζεται όταν η ομάδα θέλει να έχει δικά της χρήματα, χώρο ή να υπογράφει.
Ας το σκεφτούμε μαζί
Παράδειγμα 1
Δώδεκα κάτοικοι ενός χωριού (φανταστικοί) θέλουν να ιδρύσουν σωματείο για να προστατέψουν το ποτάμι τους. Τι τους λείπει;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Στον αθλητικό σύλλογο μιας γειτονιάς (φανταστικό) ο πρόεδρος αποφάσισε μόνος του να καταργηθεί η ομάδα των κοριτσιών. Τα μέλη διαφωνούν. Τι μπορούν να κάνουν;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς τι είναι ένας σύλλογος ή σωματείο και γιατί οι πολίτες οργανώνονται μόνοι τους.
- Να αναγνωρίζεις είδη συλλόγων: πολιτιστικούς, αθλητικούς, περιβαλλοντικούς, εθελοντικούς, γονέων.
- Να περιγράφεις πώς ιδρύεται ένα σωματείο και τι κάνουν η γενική συνέλευση και το διοικητικό συμβούλιο.
- Να διαβάζεις το άρθρο 12 του Συντάγματος για το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.