Μετάβαση στο περιεχόμενο

Η Εκκλησία και τα άλλα θρησκεύματα

Η επικρατούσα θρησκεία, η ανεξιθρησκία και οι άλλες κοινότητες πίστης.

25 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή ΣΤ΄ Δημοτικού, 2 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να εξηγείς τι σημαίνει ότι η Ορθοδοξία είναι η «επικρατούσα θρησκεία» κατά το άρθρο 3 του Συντάγματος.
  2. Να περιγράφεις πώς είναι οργανωμένη η Εκκλησία της Ελλάδος.
  3. Να εξηγείς την ανεξιθρησκία όπως την κατοχυρώνει το άρθρο 13 του Συντάγματος.
  4. Να γνωρίζεις τις άλλες κοινότητες πίστης που ζουν στην Ελλάδα.

Η Εκκλησία της Ελλάδος

Οι περισσότεροι άνθρωποι στην Ελλάδα είναι Ορθόδοξοι Χριστιανοί. Το Σύνταγμα το αναγνωρίζει στο άρθρο 3: η θρησκεία της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι η επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα.

«Επικρατούσα» σημαίνει ότι είναι η θρησκεία της μεγάλης πλειονότητας, και ότι έχει μια ιδιαίτερη θέση στην ιστορία και στη ζωή της χώρας: οι μεγάλες γιορτές του Χριστιανισμού είναι αργίες, και στα σχολεία διδάσκονται Θρησκευτικά. Δεν σημαίνει ότι όλοι πρέπει να είναι Ορθόδοξοι.

Η Εκκλησία της Ελλάδος είναι αυτοκέφαλη: διοικείται μόνη της, αλλά μένει ενωμένη στην πίστη με το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης και με τις άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες.

ΕπίπεδοΠοιος είναι επικεφαλής
όλη η Εκκλησία της Ελλάδοςη Ιερά Σύνοδος, με πρόεδρο τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος
μητρόπολη (μια περιοχή)ο μητροπολίτης
ενορία (μια γειτονιά ή ένα χωριό, γύρω από έναν ναό)ο ιερέας της ενορίας

Σε ορισμένες περιοχές ισχύει άλλο καθεστώς, και το Σύνταγμα το επιτρέπει: η Εκκλησία της Κρήτης είναι ημιαυτόνομη, τα Δωδεκάνησα υπάγονται απευθείας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, και το Άγιον Όρος αυτοδιοικείται.

Μια μεγάλη εκκλησία με δύο ψηλά καμπαναριά, ένα σε κάθε πλευρά, και ελληνικές σημαίες στην κορυφή τους. Πάνω από τις τρεις καμαρωτές πόρτες, ένα χρωματιστό ψηφιδωτό με μορφές αγίων. Δεξιά, πιο χαμηλά, φαίνεται ο τρούλος ενός μικρού παλιού εκκλησιού.
Η Μητρόπολη της Αθήνας, ο καθεδρικός ναός του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος. Δεξιά, πιο χαμηλά, φαίνεται ένα μικρό βυζαντινό εκκλησάκι, πολύ πιο παλιό από τη μεγάλη εκκλησία.Φωτογραφία: C messier · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Ανεξιθρησκία: η ελευθερία να πιστεύεις

Το άρθρο 13 του Συντάγματος λέει ότι η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης είναι απαραβίαστη. Αυτό σημαίνει:

  • μπορείς να πιστεύεις σε όποια θρησκεία θέλεις, να αλλάξεις θρησκεία ή να μην πιστεύεις σε καμία,
  • τα δικαιώματά σου (να ψηφίσεις, να πας σχολείο, να δουλέψεις) δεν εξαρτώνται από την πίστη σου,
  • κάθε γνωστή θρησκεία μπορεί να έχει τους χώρους λατρείας της και να τελεί ελεύθερα τις τελετές της.

Το ίδιο άρθρο βάζει και όρια: η λατρεία δεν πρέπει να βλάπτει τη δημόσια τάξη, ο προσηλυτισμός (να πιέζεις ή να ξεγελάς κάποιον για να αλλάξει θρησκεία) απαγορεύεται, και κανείς δεν απαλλάσσεται από τις υποχρεώσεις του προς το κράτος λόγω της πίστης του.

Μερικά παραδείγματα από την καθημερινή ζωή:

  • από το 1982 υπάρχει, εκτός από τον θρησκευτικό, και ο πολιτικός γάμος, στο δημαρχείο,
  • από το 2000 η θρησκεία δεν γράφεται στην αστυνομική ταυτότητα,
  • ένας μαθητής μπορεί να πάρει απαλλαγή από τα Θρησκευτικά· τότε κάνει το μάθημα της Ηθικής.

Άρθρο 3 ή άρθρο 13;

Κάθε πρόταση λέει κάτι από το Σύνταγμα. Είναι από το άρθρο για την Εκκλησία (3) ή από το άρθρο για τη θρησκευτική ελευθερία (13);

Από ποιο άρθρο είναι;

Ο προσηλυτισμός απαγορεύεται

0 από 8

Οι άλλες κοινότητες πίστης

Στην Ελλάδα ζουν και άνθρωποι άλλων θρησκειών, πολλοί από αυτούς εδώ και αιώνες. Είναι συμπολίτες μας, με τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις.

ΚοινότηταΤι αξίζει να ξέρεις
ΜουσουλμάνοιΣτη Θράκη ζει η μουσουλμανική μειονότητα, που προστατεύεται από τη Συνθήκη της Λωζάνης (1923)· έχει τζαμιά, σχολεία και τους μουφτήδες της. Μουσουλμάνοι ζουν και σε άλλες πόλεις· το τζαμί της Αθήνας, στον Βοτανικό, άνοιξε το 2020.
ΚαθολικοίΠαλιές κοινότητες στις Κυκλάδες (Σύρος, Τήνος, Νάξος) και στα Ιόνια, και πολλοί νεότεροι κάτοικοι από άλλες χώρες.
ΕβραίοιΖουν στην Ελλάδα από την αρχαιότητα. Η Θεσσαλονίκη είχε μια από τις μεγαλύτερες εβραϊκές κοινότητες της Ευρώπης· οι περισσότεροι μέλη της εξοντώθηκαν από τους Ναζί το 1943. Σήμερα υπάρχουν συναγωγές σε πολλές πόλεις.
Προτεστάντες / Ευαγγελικοί, Αρμένιοι και άλλοιΜικρότερες κοινότητες, με δικούς τους ναούς.

Υπάρχουν και άνθρωποι που δεν πιστεύουν σε καμία θρησκεία. Και αυτό το προστατεύει το άρθρο 13.

Ένα απλό, χαμηλό γκρι κτίριο με επίπεδη στέγη, μπροστά σε μια μεγάλη πλακόστρωτη αυλή. Πάνω από την είσοδο γράφει, στα ελληνικά και στα αγγλικά: «Ελληνική Δημοκρατία, Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, Ισλαμικό Τέμενος Αθηνών».
Το τζαμί της Αθήνας, στον Βοτανικό. Διάβασε την πινακίδα πάνω από την είσοδο: το τέμενος είναι του ελληνικού κράτους, του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων. Έτσι εφαρμόζεται στην πράξη το άρθρο 13.Φωτογραφία: NikosLikomitros · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Ένα κτίριο ντυμένο με λευκό μάρμαρο, με μια ψηλή ξύλινη πόρτα. Πάνω της είναι χαραγμένο «ΣΥΝΑΓΩΓΗ ΙΣΡΑΗΛΙΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΟΣ ΑΘΗΝΩΝ ΜΠΕΘ-ΣΑΛΩΜ». Μπροστά, μαύρα κάγκελα με γλάστρες και δύο εξάκτινα αστέρια στην πόρτα της αυλής.
Η συναγωγή Μπεθ Σαλόμ, στο κέντρο της Αθήνας. Το όνομά της είναι χαραγμένο στο μάρμαρο, στα ελληνικά. Στην πόρτα της αυλής βλέπεις το άστρο του Δαβίδ, το σύμβολο του Ιουδαϊσμού.Φωτογραφία: George E. Koronaios · CC0 · Wikimedia Commons

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Ο Άρης και η Σελίν (φανταστικά πρόσωπα) θέλουν να παντρευτούν. Εκείνος είναι Ορθόδοξος, εκείνη Μουσουλμάνα. Μπορούν να παντρευτούν στην Ελλάδα;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Ένας γείτονας λέει: «Αφού η Ορθοδοξία είναι η επικρατούσα θρησκεία, δεν θα έπρεπε να επιτρέπεται να χτιστεί τζαμί στην Αθήνα.» Τι λέει το Σύνταγμα;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποια θρησκεία ορίζει το άρθρο 3 του Συντάγματος ως «επικρατούσα» στην Ελλάδα;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 4

Ποιος είναι πρόεδρος της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι

Τα κατάφερες;

  • Να εξηγείς τι σημαίνει ότι η Ορθοδοξία είναι η «επικρατούσα θρησκεία» κατά το άρθρο 3 του Συντάγματος.
  • Να περιγράφεις πώς είναι οργανωμένη η Εκκλησία της Ελλάδος.
  • Να εξηγείς την ανεξιθρησκία όπως την κατοχυρώνει το άρθρο 13 του Συντάγματος.
  • Να γνωρίζεις τις άλλες κοινότητες πίστης που ζουν στην Ελλάδα.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;