Η Εκκλησία και τα άλλα θρησκεύματα
Η επικρατούσα θρησκεία, η ανεξιθρησκία και οι άλλες κοινότητες πίστης.
25 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς τι σημαίνει ότι η Ορθοδοξία είναι η «επικρατούσα θρησκεία» κατά το άρθρο 3 του Συντάγματος.
- Να περιγράφεις πώς είναι οργανωμένη η Εκκλησία της Ελλάδος.
- Να εξηγείς την ανεξιθρησκία όπως την κατοχυρώνει το άρθρο 13 του Συντάγματος.
- Να γνωρίζεις τις άλλες κοινότητες πίστης που ζουν στην Ελλάδα.
Η Εκκλησία της Ελλάδος
Οι περισσότεροι άνθρωποι στην Ελλάδα είναι Ορθόδοξοι Χριστιανοί. Το Σύνταγμα το αναγνωρίζει στο άρθρο 3: η θρησκεία της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι η επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα.
«Επικρατούσα» σημαίνει ότι είναι η θρησκεία της μεγάλης πλειονότητας, και ότι έχει μια ιδιαίτερη θέση στην ιστορία και στη ζωή της χώρας: οι μεγάλες γιορτές του Χριστιανισμού είναι αργίες, και στα σχολεία διδάσκονται Θρησκευτικά. Δεν σημαίνει ότι όλοι πρέπει να είναι Ορθόδοξοι.
Η Εκκλησία της Ελλάδος είναι αυτοκέφαλη: διοικείται μόνη της, αλλά μένει ενωμένη στην πίστη με το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης και με τις άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες.
| Επίπεδο | Ποιος είναι επικεφαλής |
|---|---|
| όλη η Εκκλησία της Ελλάδος | η Ιερά Σύνοδος, με πρόεδρο τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος |
| μητρόπολη (μια περιοχή) | ο μητροπολίτης |
| ενορία (μια γειτονιά ή ένα χωριό, γύρω από έναν ναό) | ο ιερέας της ενορίας |
Σε ορισμένες περιοχές ισχύει άλλο καθεστώς, και το Σύνταγμα το επιτρέπει: η Εκκλησία της Κρήτης είναι ημιαυτόνομη, τα Δωδεκάνησα υπάγονται απευθείας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, και το Άγιον Όρος αυτοδιοικείται.
Ανεξιθρησκία: η ελευθερία να πιστεύεις
Το άρθρο 13 του Συντάγματος λέει ότι η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης είναι απαραβίαστη. Αυτό σημαίνει:
- μπορείς να πιστεύεις σε όποια θρησκεία θέλεις, να αλλάξεις θρησκεία ή να μην πιστεύεις σε καμία,
- τα δικαιώματά σου (να ψηφίσεις, να πας σχολείο, να δουλέψεις) δεν εξαρτώνται από την πίστη σου,
- κάθε γνωστή θρησκεία μπορεί να έχει τους χώρους λατρείας της και να τελεί ελεύθερα τις τελετές της.
Το ίδιο άρθρο βάζει και όρια: η λατρεία δεν πρέπει να βλάπτει τη δημόσια τάξη, ο προσηλυτισμός (να πιέζεις ή να ξεγελάς κάποιον για να αλλάξει θρησκεία) απαγορεύεται, και κανείς δεν απαλλάσσεται από τις υποχρεώσεις του προς το κράτος λόγω της πίστης του.
Μερικά παραδείγματα από την καθημερινή ζωή:
- από το 1982 υπάρχει, εκτός από τον θρησκευτικό, και ο πολιτικός γάμος, στο δημαρχείο,
- από το 2000 η θρησκεία δεν γράφεται στην αστυνομική ταυτότητα,
- ένας μαθητής μπορεί να πάρει απαλλαγή από τα Θρησκευτικά· τότε κάνει το μάθημα της Ηθικής.
Οι άλλες κοινότητες πίστης
Στην Ελλάδα ζουν και άνθρωποι άλλων θρησκειών, πολλοί από αυτούς εδώ και αιώνες. Είναι συμπολίτες μας, με τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις.
| Κοινότητα | Τι αξίζει να ξέρεις |
|---|---|
| Μουσουλμάνοι | Στη Θράκη ζει η μουσουλμανική μειονότητα, που προστατεύεται από τη Συνθήκη της Λωζάνης (1923)· έχει τζαμιά, σχολεία και τους μουφτήδες της. Μουσουλμάνοι ζουν και σε άλλες πόλεις· το τζαμί της Αθήνας, στον Βοτανικό, άνοιξε το 2020. |
| Καθολικοί | Παλιές κοινότητες στις Κυκλάδες (Σύρος, Τήνος, Νάξος) και στα Ιόνια, και πολλοί νεότεροι κάτοικοι από άλλες χώρες. |
| Εβραίοι | Ζουν στην Ελλάδα από την αρχαιότητα. Η Θεσσαλονίκη είχε μια από τις μεγαλύτερες εβραϊκές κοινότητες της Ευρώπης· οι περισσότεροι μέλη της εξοντώθηκαν από τους Ναζί το 1943. Σήμερα υπάρχουν συναγωγές σε πολλές πόλεις. |
| Προτεστάντες / Ευαγγελικοί, Αρμένιοι και άλλοι | Μικρότερες κοινότητες, με δικούς τους ναούς. |
Υπάρχουν και άνθρωποι που δεν πιστεύουν σε καμία θρησκεία. Και αυτό το προστατεύει το άρθρο 13.
Ας το σκεφτούμε μαζί
Παράδειγμα 1
Ο Άρης και η Σελίν (φανταστικά πρόσωπα) θέλουν να παντρευτούν. Εκείνος είναι Ορθόδοξος, εκείνη Μουσουλμάνα. Μπορούν να παντρευτούν στην Ελλάδα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Ένας γείτονας λέει: «Αφού η Ορθοδοξία είναι η επικρατούσα θρησκεία, δεν θα έπρεπε να επιτρέπεται να χτιστεί τζαμί στην Αθήνα.» Τι λέει το Σύνταγμα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς τι σημαίνει ότι η Ορθοδοξία είναι η «επικρατούσα θρησκεία» κατά το άρθρο 3 του Συντάγματος.
- Να περιγράφεις πώς είναι οργανωμένη η Εκκλησία της Ελλάδος.
- Να εξηγείς την ανεξιθρησκία όπως την κατοχυρώνει το άρθρο 13 του Συντάγματος.
- Να γνωρίζεις τις άλλες κοινότητες πίστης που ζουν στην Ελλάδα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.