Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ευρωπαίοι πολίτες

Πολλοί λαοί, πολλές γλώσσες, ένα κοινό διαβατήριο: τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του Ευρωπαίου πολίτη.

20 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή ΣΤ΄ Δημοτικού, 3 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να περιγράφεις τι χωρίζει και τι ενώνει τους λαούς της ΕΕ: γλώσσες, έθιμα, αλλά και κοινές αξίες και σύμβολα.
  2. Να δίνεις παραδείγματα συνεργασίας και αλληλεγγύης ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ, στον πολιτισμό, στην εκπαίδευση και στις καταστροφές.
  3. Να αναγνωρίζεις ποιο δικαίωμα του Ευρωπαίου πολίτη βοηθάει σε μια συγκεκριμένη κατάσταση.
  4. Να αναφέρεις τις υποχρεώσεις του Ευρωπαίου πολίτη, όπως τον σεβασμό στους νόμους της χώρας όπου ζει και στη διαφορετικότητα.

Ενωμένη στην πολυμορφία

Στις 2727 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζουν περίπου 450 εκατομμύρια άνθρωποι. Μιλούν 24 επίσημες γλώσσες, και δεκάδες ακόμα σε περιοχές και νησιά. Γράφουν με τρία αλφάβητα: λατινικό, ελληνικό και κυριλλικό. Έχουν άλλα φαγητά, άλλες γιορτές, άλλη μουσική, άλλη ιστορία. Ο Πορτογάλος ψαράς και ο Φινλανδός ξυλοκόπος ζουν πολύ διαφορετικές ζωές.

Κι όμως, ζουν σε μια κοινή Ένωση. Τι τους ενώνει; Όχι η γλώσσα ή τα έθιμα, αλλά κάποιες κοινές αξίες: η δημοκρατία, η ελευθερία, η ισότητα, ο σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων και το κράτος δικαίου, δηλαδή ότι όλοι, και όσοι κυβερνούν, υπακούουν στους νόμους. Μόνο μια χώρα που σέβεται αυτές τις αξίες μπορεί να γίνει μέλος.

Γι' αυτό το σύνθημα της Ένωσης είναι «Ενωμένη στην πολυμορφία». Η ΕΕ δεν θέλει να κάνει όλους τους Ευρωπαίους ίδιους. Θέλει να ζουν μαζί, ειρηνικά, κρατώντας ο καθένας τη γλώσσα και τον πολιτισμό του. Σκέψου μια μεγάλη οικογένεια: τα μέλη της έχουν κάτι κοινό, αλλά το καθένα έχει τον δικό του χαρακτήρα.

Το εσωτερικό ενός θαλάμου με γυάλινο τοίχο: πάνω στον πάγκο κονσόλες με ακουστικά, μικρόφωνα και οθόνες. Από το τζάμι φαίνεται από ψηλά μια αίθουσα συνεδριάσεων με καμπύλα έδρανα και πράσινες καρέκλες.
Θάλαμος διερμηνείας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις Βρυξέλλες. Οι διερμηνείς μεταφράζουν ζωντανά όσα λέγονται, ώστε κάθε ευρωβουλευτής να μιλά και να ακούει στη δική του γλώσσα. Καμία από τις 24 γλώσσες δεν είναι πιο «επίσημη» από τις άλλες.Φωτογραφία: FrDr · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Η Ένωση έχει και κοινά σύμβολα, που τα βλέπεις σε πινακίδες, διαβατήρια και κτίρια:

ΣύμβολοΤι είναι
Η σημαία1212 χρυσά αστέρια σε κύκλο, σε μπλε φόντο. Τα αστέρια δεν είναι όσα οι χώρες: το 1212 είναι σύμβολο του ολοκληρωμένου. Ο κύκλος δείχνει την ενότητα.
Ο ύμνοςη «Ωδή στη Χαρά», από την Ένατη Συμφωνία του Μπετόβεν. Παίζεται χωρίς λόγια, για να μην προτιμηθεί καμία γλώσσα.
Η Ημέρα της Ευρώπηςη 9η Μαΐου. Θυμίζει την πρόταση του Γάλλου υπουργού Ρομπέρ Σουμάν το 19501950, από την οποία ξεκίνησε η ευρωπαϊκή ενοποίηση.
Το ευρώτο κοινό νόμισμα 2121 από τις 2727 χώρες.

Γείτονες που συνεργάζονται

Επί αιώνες οι χώρες της Ευρώπης πολεμούσαν μεταξύ τους, και στον 20ό αιώνα ξεκίνησαν από εδώ δύο παγκόσμιοι πόλεμοι. Από τότε που ιδρύθηκε η ευρωπαϊκή κοινότητα, καμία χώρα-μέλος δεν πολέμησε με άλλη. Τις διαφωνίες τους τις λύνουν πια γύρω από ένα τραπέζι. Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο επίτευγμα της Ένωσης.

Ασπρόμαυρη φωτογραφία: σε μια αίθουσα με πολυελαίους, ένας άνδρας υπογράφει σε ένα μικρό σκαλιστό γραφείο, ενώ άλλοι με κοστούμια στέκονται γύρω. Μπροστά, μια πινακίδα γράφει FRANCE.
Η υπογραφή της πρώτης ευρωπαϊκής συνθήκης, για τον άνθρακα και τον χάλυβα, στο Παρίσι το 1951. Έξι χώρες που είχαν πολεμήσει η μία την άλλη αποφάσισαν να μοιραστούν τα υλικά του πολέμου. Από αυτή την ιδέα ξεκίνησε η σημερινή Ένωση.Φωτογραφία: U.S. National Archives · κοινό κτήμα · Wikimedia Commons

Σήμερα οι χώρες συνεργάζονται σε πάρα πολλά:

  • Στον πολιτισμό. Κάθε χρόνο κάποιες πόλεις γίνονται Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης, με εκθέσεις, συναυλίες και παραστάσεις. Η ιδέα ήταν της Ελληνίδας υπουργού Μελίνας Μερκούρη, και η πρώτη πρωτεύουσα ήταν η Αθήνα, το 19851985. Ακολούθησαν η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα και η Ελευσίνα.
  • Στην εκπαίδευση. Με το πρόγραμμα Έρασμους εκατομμύρια φοιτητές, μαθητές και δάσκαλοι έχουν περάσει ένα διάστημα σε σχολείο ή πανεπιστήμιο άλλης χώρας. Με το eTwinning τάξεις από διαφορετικές χώρες κάνουν μαζί εργασίες μέσω υπολογιστή.
  • Στις καταστροφές. Όταν μια χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της μια πυρκαγιά, μια πλημμύρα ή έναν σεισμό, ζητά βοήθεια από τις άλλες. Στις μεγάλες πυρκαγιές της Ελλάδας ήρθαν πυροσβέστες και αεροσκάφη από άλλες χώρες της Ένωσης. Αυτό είναι η αλληλεγγύη.
  • Στην ανάπτυξη. Με χρήματα της Ένωσης χτίστηκαν σε όλη την Ευρώπη δρόμοι, γέφυρες, σχολεία και νοσοκομεία, πολλά από αυτά και στην Ελλάδα.

Δικαιώματα και υποχρεώσεις του Ευρωπαίου πολίτη

Όπως είδες στην ενότητα Η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κάθε Έλληνας είναι και πολίτης της Ένωσης, και αυτό του δίνει δικαιώματα: να ταξιδεύει, να μένει, να σπουδάζει και να δουλεύει σε όποια χώρα της ΕΕ θέλει, να ψηφίζει στις δημοτικές εκλογές και στις ευρωεκλογές εκεί όπου μένει, να ζητά βοήθεια από την πρεσβεία άλλης χώρας της ΕΕ. Υπάρχουν και μερικά ακόμα, που ίσως δεν ξέρεις:

  • Με την Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθενείας παίρνεις ιατρική φροντίδα σε άλλη χώρα της ΕΕ, όπως οι κάτοικοί της, αν αρρωστήσεις σε ένα ταξίδι.
  • Μπορείς να στείλεις αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή να παραπονεθείς στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, αν ένα όργανο της ΕΕ σε αδίκησε.
  • Με την Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών, αν μαζευτούν ένα εκατομμύριο υπογραφές από τουλάχιστον επτά χώρες, οι πολίτες ζητούν από την Ένωση να φτιάξει έναν νέο νόμο.
  • Ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, του 20002000, γράφει όλα τα δικαιώματα που πρέπει να σέβεται η Ένωση: από την αξιοπρέπεια και την ελευθερία ως την προστασία των παιδιών.

Ποιο δικαίωμα σε βοηθάει;

Διάλεξε μια κατάσταση και μετά ένα δικαίωμα του Ευρωπαίου πολίτη. Θα δεις αν βοηθάει, και γιατί.

Η κατάσταση

Βρήκες 0 από 4

Το δικαίωμα

Το δικαίωμα

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Η ΕΕ έχει 24 επίσημες γλώσσες, και κάθε κείμενο νόμου μεταφράζεται σε όλες. Δεν θα ήταν πιο απλό να μιλούν όλοι μία, για παράδειγμα τα αγγλικά;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Μια οικογένεια από την Ιταλία μετακομίζει στο χωριό σου. Ποια δικαιώματα έχουν εδώ, και ποιες υποχρεώσεις;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποιο είναι το σύνθημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 4

Ποια μέρα γιορτάζεται κάθε χρόνο η Ημέρα της Ευρώπης;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι

Τα κατάφερες;

  • Να περιγράφεις τι χωρίζει και τι ενώνει τους λαούς της ΕΕ: γλώσσες, έθιμα, αλλά και κοινές αξίες και σύμβολα.
  • Να δίνεις παραδείγματα συνεργασίας και αλληλεγγύης ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ, στον πολιτισμό, στην εκπαίδευση και στις καταστροφές.
  • Να αναγνωρίζεις ποιο δικαίωμα του Ευρωπαίου πολίτη βοηθάει σε μια συγκεκριμένη κατάσταση.
  • Να αναφέρεις τις υποχρεώσεις του Ευρωπαίου πολίτη, όπως τον σεβασμό στους νόμους της χώρας όπου ζει και στη διαφορετικότητα.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;