Ήχος
Κάτι δονείται, ο αέρας το μεταφέρει, το αυτί το πιάνει.
15 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς τον ήχο ως δόνηση που ταξιδεύει μέσα από ύλη.
- Να συνδέεις το πλάτος με την ένταση και τη συχνότητα με το ύψος.
- Να καταλαβαίνεις γιατί ο ήχος δεν ταξιδεύει στο κενό.
- Να συγκρίνεις την ταχύτητα του ήχου σε αέρα, νερό και στερεά.
Κάτι δονείται — πάντα
Κάθε ήχος ξεκινάει από κάτι που τρέμει.
- Η χορδή της κιθάρας δονείται.
- Το δέρμα του τυμπάνου δονείται.
- Οι φωνητικές σου χορδές δονούνται.
Ακούμπησε τον λαιμό σου και μίλα. Νιώθεις το τρέμουλο. Αυτό είναι ο ήχος στην πηγή του.
Πώς φτάνει στο αυτί σου
Η δόνηση σπρώχνει τον αέρα γύρω της. Ο αέρας συμπιέζεται και αραιώνει, και αυτό το μοτίβο ταξιδεύει σαν κύμα ως το αυτί σου, όπου κάνει το τύμπανο να δονηθεί κι αυτό.
Δύο πράγματα που μπορείς να αλλάξεις
Γιατί μια χορδή δίνει ψηλότερο ήχο
Πάτα τη χορδή της κιθάρας πιο κοντά: το κομμάτι που δονείται γίνεται μικρότερο, δονείται γρηγορότερα, και ο ήχος γίνεται ψηλότερος.
Το ίδιο με τα μπουκάλια νερού: όσο περισσότερο νερό, τόσο πιο χαμηλός ο ήχος όταν χτυπάς το μπουκάλι.
Ο ήχος χρειάζεται ύλη
Αν δεν υπάρχει τίποτα να δονηθεί, δεν υπάρχει ήχος.
Στο κενό — όπου δεν υπάρχει αέρας — ο ήχος δεν ταξιδεύει καθόλου. Γι' αυτό στο διάστημα επικρατεί απόλυτη σιωπή, όσο κι αν οι ταινίες δείχνουν εκρήξεις με θόρυβο.
| Μέσο | Ταχύτητα ήχου | Γιατί |
|---|---|---|
| Κενό | δεν υπάρχει τίποτα να δονηθεί | |
| Αέρας | m/s | τα σωματίδια απέχουν πολύ |
| Νερό | m/s | πιο κοντά μεταξύ τους |
| Ατσάλι | m/s | πολύ πυκνά — η δόνηση περνάει αμέσως |
Ο ήχος είναι αργός
m/s ακούγεται γρήγορο, αλλά το φως ταξιδεύει σχεδόν ένα εκατομμύριο φορές γρηγορότερα.
Γι' αυτό βλέπεις την αστραπή και μετά ακούς τη βροντή, αν και συνέβησαν ταυτόχρονα.
Ας το κάνουμε μαζί
Παράδειγμα 1
Βλέπεις αστραπή και μετά από 3 δευτερόλεπτα ακούς βροντή. Πόσο μακριά;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Γεμίζεις δύο ποτήρια με διαφορετική ποσότητα νερού και τα χτυπάς. Ποιο δίνει ψηλότερο ήχο;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 3
Γιατί στο διάστημα δεν ακούγεται τίποτα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Από την πιο απλή στην πιο δύσκολη. Κρυμμένη είναι μόνο η απάντηση — ο δρόμος ως εκεί είναι δική σου δουλειά.
Τι υπάρχει πάντα στην αρχή κάθε ήχου;
Τεστ
Δεν μετράει βαθμός — μετράει να δεις τι κατάλαβες. Προσπέρασε όποια θες και γύρνα πίσω όποτε θες.
Ερώτηση 1 από 8
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς τον ήχο ως δόνηση που ταξιδεύει μέσα από ύλη.
- Να συνδέεις το πλάτος με την ένταση και τη συχνότητα με το ύψος.
- Να καταλαβαίνεις γιατί ο ήχος δεν ταξιδεύει στο κενό.
- Να συγκρίνεις την ταχύτητα του ήχου σε αέρα, νερό και στερεά.
Κάνε το τεστ πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.