Μετάβαση στο περιεχόμενο

Δυνάμεις και κίνηση

Τι χρειάζεται για να ξεκινήσει, να σταματήσει ή να στρίψει κάτι.

15 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Φυσικά Ε΄ Δημοτικού, §9

Θα μάθεις να

  1. Να αναγνωρίζεις τι μπορεί να κάνει μια δύναμη σε ένα σώμα.
  2. Να υπολογίζεις τη συνισταμένη δύο αντίθετων δυνάμεων.
  3. Να ξεχωρίζεις ισορροπία από ακινησία.
  4. Να εξηγείς τον ρόλο της τριβής και της βαρύτητας.

Τι κάνει μια δύναμη

Μια δύναμη είναι σπρώξιμο ή τράβηγμα. Μπορεί να κάνει τέσσερα πράγματα:

  1. Να ξεκινήσει κάτι ακίνητο ή να το κάνει να τρέξει πιο γρήγορα.
  2. Να επιβραδύνει ή να σταματήσει κάτι που κινείται.
  3. Να αλλάξει κατεύθυνση σε κάτι που κινείται.
  4. Να παραμορφώσει ένα σώμα.

Μετριέται σε Νιούτον (N).

Δύο δυνάμεις, μία συνισταμένη

Σπάνια δρα μία μόνο δύναμη. Αυτό που μετράει είναι η συνισταμένη: το καθαρό αποτέλεσμα.

Διελκυστίνδα

Άλλαξε τις δύο δυνάμεις. Το κουτί κινείται προς τη μεριά που τραβάει δυνατότερα.

Συνισταμένη0 NΙσορροπία — καμία αλλαγή στην κίνησηΟι δυνάμεις δεν εξαφανίστηκαν· απλώς αλληλοαναιρούνται.

Δύναμη αριστερά

30

Δύναμη δεξιά

30

Ισορροπία δεν σημαίνει ακινησία

Τριβή: ο μόνιμος αντίπαλος

Η τριβή εμφανίζεται όπου δύο επιφάνειες ακουμπάνε και αντιστέκεται στο γλίστρημα της μιας πάνω στην άλλη.

Χωρίς τριβήΜε τριβή
δεν θα μπορούσες να περπατήσειςπερπατάς
τα φρένα δεν θα δούλευανσταματάς
δεν θα μπορούσες να κρατήσεις ένα ποτήριτο κρατάς

Την αυξάνουμε όταν τη θέλουμε (πέλματα, αλυσίδες χιονιού) και τη μειώνουμε όταν ενοχλεί (λάδι, ρουλεμάν, αεροδυναμικό σχήμα).

Όταν οι επιφάνειες γλιστρούν, η τριβή μετατρέπει κινητική ενέργεια σε θερμότητα — γι' αυτό ζεσταίνονται τα φρένα και τα χέρια όταν τα τρίβεις.

Βαρύτητα: βάρος και μάζα

Ένας αστροναύτης με λευκή στολή, στον αέρα πάνω από το γκρίζο έδαφος της Σελήνης, χαιρετά μια σημαία. Δίπλα του η σεληνάκατος και ένα όχημα, πάνω από τον μαύρο ουρανό.
Ο αστροναύτης Τζον Γιανγκ στη Σελήνη, το 1972. Με τη βαριά του στολή πήδηξε περίπου 40 εκατοστά ψηλά. Εκεί η στολή ζύγιζε έξι φορές λιγότερο απ' ό,τι στη Γη, όχι όμως η μάζα της.Φωτογραφία: Charlie Duke · κοινό κτήμα · Wikimedia Commons

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Δύο ομάδες τραβούν σκοινί: 250 N αριστερά, 300 N δεξιά. Τι γίνεται;

Δύο αντίθετες δυνάμεις στο σκοινί: 250 N προς τα αριστερά και 300 N προς τα δεξιά.250 N300 N

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ένα αυτοκίνητο τρέχει σταθερά στα 80 km/h. Πόση είναι η συνισταμένη;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Ένα βιβλίο 2 κιλών είναι στο τραπέζι. Ποιες δυνάμεις δρουν;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Δύο δυνάμεις σε αντίθετες κατευθύνσεις: 7070 N και 4040 N. Πόση η συνισταμένη;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Δύο δυνάμεις σε αντίθετες κατευθύνσεις, 9090 N και 3535 N. Πόση είναι η συνισταμένη;

Δύο αντίθετες δυνάμεις στο ίδιο σημείο: 90 N προς τα δεξιά και 35 N προς τα αριστερά.90 N35 N
Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Βασική

Τα κατάφερες;

  • Να αναγνωρίζεις τι μπορεί να κάνει μια δύναμη σε ένα σώμα.
  • Να υπολογίζεις τη συνισταμένη δύο αντίθετων δυνάμεων.
  • Να ξεχωρίζεις ισορροπία από ακινησία.
  • Να εξηγείς τον ρόλο της τριβής και της βαρύτητας.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;