Μετάβαση στο περιεχόμενο

Θερμότητα και θερμοκρασία

Δύο έννοιες που τις μπερδεύουμε συνέχεια, και δεν είναι το ίδιο.

15 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Φυσικά Ε΄ Δημοτικού, §5

Θα μάθεις να

  1. Να ξεχωρίζεις τη θερμότητα από τη θερμοκρασία.
  2. Να διαβάζεις θερμοκρασίες με σημεία αναφοράς.
  3. Να εξηγείς ότι η θερμότητα πάει πάντα από το θερμό στο ψυχρό.
  4. Να συνδέεις τη θερμοκρασία με τις καταστάσεις του νερού.

Δύο λέξεις που δεν σημαίνουν το ίδιο

Στην καθημερινή γλώσσα τις μπερδεύουμε. Στη φυσική είναι εντελώς διαφορετικές.

Τι είναιΜονάδα
Θερμοκρασίαπόσο ζεστό είναι ένα πράγμαβαθμοί Κελσίου (°C°C)
Θερμότηταη ενέργεια που μεταφέρεται από το ζεστό στο κρύοτζάουλ

Διαβάζοντας το θερμόμετρο

Πόσο ζεστό είναι αυτό;

Άλλαξε τη θερμοκρασία και δες πού πέφτει σε σχέση με πράγματα που ξέρεις.

Θερμοκρασία20°CΤο νερό εδώ είναι υγρό

Τα σημεία αναφοράς είναι το κλειδί. Το «40°C40°C» δεν σου λέει τίποτα μόνο του — αλλά αν ξέρεις ότι το σώμα σου είναι 37°C37°C, καταλαβαίνεις αμέσως ότι είναι ζεστό νερό για μπάνιο, όχι καυτό.

Ένα στενό γυάλινο θερμόμετρο στερεωμένο έξω από ένα παράθυρο. Η μπλε στήλη του υγρού φτάνει πολύ κάτω από το κόκκινο μηδέν. Πίσω φαίνονται χιονισμένα κλαδιά.
Θερμόμετρο έξω από ένα παράθυρο στη Φινλανδία, τον χειμώνα. Το μηδέν είναι βαμμένο κόκκινο: εκεί λιώνει ο πάγος. Η μπλε στήλη έχει κατέβει πολύ πιο κάτω, στους 22 βαθμούς κάτω από το μηδέν. Γι' αυτό το χιόνι στα κλαδιά δεν λιώνει.Φωτογραφία: Markus Säynevirta · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Η θερμότητα πηγαίνει πάντα προς μία κατεύθυνση

Από το θερμότερο στο ψυχρότερο. Ποτέ ανάποδα, από μόνη της.

Βάζεις παγάκι σε ποτήρι νερό. Τι γίνεται;

Το ίδιο με το μπουφάν: δεν σε «ζεσταίνει». Εμποδίζει τη θερμότητα του σώματός σου να δραπετεύσει.

Οι τρεις καταστάσεις του νερού

πάγος → (στους 0 °C) → νερό → (στους 100 °C) → ατμός

  • Κάτω από 0°C0°C → στερεό (πάγος)
  • Ανάμεσα σε 00 και 100°C100°C → υγρό
  • Πάνω από 100°C100°C → αέριο (ατμός)

Ο πάγος λιώνει (τήξη) στους 0°C0°C, και το νερό παγώνει (πήξη) στην ίδια θερμοκρασία. Το νερό βράζει στους 100°C100°C — σε μέρος κοντά στη θάλασσα· πάνω σε ψηλό βουνό βράζει λίγο πιο κάτω.

Το νερό γίνεται ατμός και πιο κάτω από 100°C100°C, αλλά σιγά σιγά, μόνο από την επιφάνεια: αυτό είναι η εξάτμιση — έτσι στεγνώνουν τα ρούχα. Στον βρασμό γίνεται ατμός από παντού μέσα του, γι' αυτό βλέπεις φυσαλίδες.

Μια μαύρη κατσαρόλα πάνω σε κουζίνα. Το νερό μέσα της αναταράζεται από πολλές φυσαλίδες.
Νερό που βράζει. Οι φυσαλίδες δεν είναι αέρας: είναι ατμός, που σχηματίζεται μέσα στο νερό και ανεβαίνει στην επιφάνεια. Στην εξάτμιση δεν θα έβλεπες καμία φυσαλίδα.Φωτογραφία: GRAN · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons

Και αντίστροφα: ο ατμός που κρυώνει ξαναγίνεται νερό (συμπύκνωση) — γι' αυτό θολώνουν τα τζάμια.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Ποιο δίνει περισσότερη θερμότητα στο δωμάτιο ώσπου να κρυώσει: φλιτζάνι τσάι στους 70°C ή μπανιέρα στους 40°C;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Αφήνεις ένα ζεστό ποτήρι γάλα στο τραπέζι. Τι θα γίνει;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Γιατί βάζουμε παγάκια στο αναψυκτικό και όχι το αναψυκτικό στην κατάψυξη;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ένα φλιτζάνι και μια μπανιέρα νερό είναι και τα δύο στους 80°C80°C. Τι ισχύει;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Ποια είναι η κανονική θερμοκρασία του ανθρώπινου σώματος;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Βασική

Τα κατάφερες;

  • Να ξεχωρίζεις τη θερμότητα από τη θερμοκρασία.
  • Να διαβάζεις θερμοκρασίες με σημεία αναφοράς.
  • Να εξηγείς ότι η θερμότητα πάει πάντα από το θερμό στο ψυχρό.
  • Να συνδέεις τη θερμοκρασία με τις καταστάσεις του νερού.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;