Ταχύτητα: απόσταση και χρόνος μαζί
Η πρώτη μονάδα που φτιάχνεται από δύο άλλες — και πώς διαβάζεται.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να διαβάζεις την ταχύτητα ως «πόσο δρόμο σε μία ώρα».
- Να υπολογίζεις ταχύτητα, απόσταση ή χρόνο όταν ξέρεις τα άλλα δύο.
- Να μετατρέπεις λεπτά σε δεκαδικό μέρος της ώρας χωρίς να μπερδεύεις τη βάση 60.
- Να ξεχωρίζεις τη μέση ταχύτητα από την ταχύτητα κάθε στιγμής.
Μια μονάδα φτιαγμένη από δύο άλλες
Ως τώρα κάθε μονάδα μετρούσε ένα πράγμα: το μέτρο μήκος, το κιλό μάζα, η ώρα χρόνο.
Η ταχύτητα είναι το πρώτο μέγεθος που χρειάζεται δύο μονάδες μαζί:
Το «/» διαβάζεται «ανά»: ενενήντα χιλιόμετρα ανά ώρα. Δηλαδή: αν το αυτοκίνητο κρατήσει αυτόν τον ρυθμό για μία ώρα, θα έχει διανύσει km.
Πριν από κάθε πράξη, οι μονάδες πρέπει να ταιριάζουν. Δοκίμασε πώς γράφεται ο ίδιος χρόνος σε λεπτά και σε ώρες, και η ίδια απόσταση σε μέτρα και σε χιλιόμετρα.
Δείξε μου τη μονάδα και θα σου πω την πράξη
Η μονάδα είναι ολόκληρη οδηγία:
| Μονάδα | Τι λέει | Άρα η πράξη |
|---|---|---|
| km/h | χιλιόμετρα ανά ώρα | km h |
| m/s | μέτρα ανά δευτερόλεπτο | m s |
| σελίδες/ημέρα | σελίδες ανά ημέρα | σελίδες ημέρες |
| € το κιλό | ευρώ ανά κιλό | ευρώ κιλά |
Κάθε φορά που βλέπεις «ανά», η διαίρεση είναι ήδη γραμμένη μέσα στη μονάδα.
Στο εργαλείο, ένα τρένο τρέχει με km/h για ώρες και λεπτά. Διάλεξε τι ψάχνεις και άλλαξε τα άλλα δύο. Πριν από κάθε πράξη, ο χρόνος γίνεται πρώτα ώρες.
Μέση ταχύτητα: ο ρυθμός που «βγήκε» στο τέλος
Ένα λεωφορείο κάνει km σε ώρες. Μέση ταχύτητα: km/h.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πήγαινε km/h σε κάθε στιγμή. Μπορεί να έτρεξε με , να κόλλησε σε φανάρι, να στάθηκε σε στάση.
Η μέση ταχύτητα απαντά σε μία μόνο ερώτηση: αν πήγαινε σταθερά, με τι ταχύτητα θα έκανε την ίδια διαδρομή στον ίδιο χρόνο;
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Ένα ποδήλατο κάνει 36 km σε 3 ώρες. Ποια η μέση ταχύτητά του;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ζητείται ταχύτητα, άρα απόσταση δια χρόνο.
Μονάδα: χιλιόμετρα δια ώρες → km/h.
Απάντηση: km/h.
Έλεγχος με λογική: σε μία ώρα κάνει km· σε τρεις ώρες km ✓
Παράδειγμα 2
Ένα τρένο τρέχει με 80 km/h. Πόσο δρόμο κάνει σε 2 ώρες και 30 λεπτά;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ζητείται απόσταση, άρα ταχύτητα επί χρόνο. Πρώτα όμως ο χρόνος σε ώρες.
λεπτά ώρες, άρα ο χρόνος είναι ώρες.
Απάντηση: km.
Αν είχες γράψει ώρες, θα έβγαζες km — λάθος κατά χιλιόμετρα, από μία υποδιαστολή.
Παράδειγμα 3
Πόση ώρα θέλει ένα αυτοκίνητο για 150 km με μέση ταχύτητα 50 km/h;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ζητείται χρόνος, άρα απόσταση δια ταχύτητα.
Απάντηση: ώρες.
Άλλος δρόμος, ίδια απάντηση: με km/h κάνει km την ώρα. Πόσες φορές χωράει το στο ; Τρεις.
Παράδειγμα 4
Η Άννα περπατάει 4 km σε 48 λεπτά. Με πόση ταχύτητα, σε km/h;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η ταχύτητα σε km/h θέλει τον χρόνο σε ώρες, όχι σε λεπτά.
ώρες.
Απάντηση: km/h — ρυθμός γρήγορου περπατήματος, όπως έπρεπε.
Αν είχες διαιρέσει , θα έβγαινε km ανά λεπτό. Σωστό μέγεθος, λάθος μονάδα για την ερώτηση.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Ένα τρένο κάνει km σε ώρες. Ποια η μέση ταχύτητά του;
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να διαβάζεις την ταχύτητα ως «πόσο δρόμο σε μία ώρα».
- Να υπολογίζεις ταχύτητα, απόσταση ή χρόνο όταν ξέρεις τα άλλα δύο.
- Να μετατρέπεις λεπτά σε δεκαδικό μέρος της ώρας χωρίς να μπερδεύεις τη βάση 60.
- Να ξεχωρίζεις τη μέση ταχύτητα από την ταχύτητα κάθε στιγμής.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.