Μονάδες μέτρησης: μήκος, επιφάνεια, μάζα, χρόνος
Πότε πολλαπλασιάζεις και πότε διαιρείς όταν αλλάζεις μονάδα — και γιατί ο χρόνος δεν πάει με το 10.
20 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Ε΄ Δημοτικού, §8.45, 8.47, 8.51, 8.52
Θα μάθεις να
- Να μετατρέπεις μονάδες μήκους, επιφάνειας και μάζας, ξέροντας αν πολλαπλασιάζεις ή διαιρείς.
- Να εξηγείς γιατί στην επιφάνεια κάθε σκαλί είναι επί 100 και όχι επί 10.
- Να χρησιμοποιείς το στρέμμα και τον τόνο σε προβλήματα.
- Να μετατρέπεις μονάδες χρόνου, όπου το βήμα δεν είναι το 10.
Μία ερώτηση, τέσσερις σκάλες
Κάθε μέγεθος έχει μια βασική μονάδα και μια σκάλα με μικρότερες και μεγαλύτερες. Για να ανέβεις ή να κατέβεις, ρωτάς πάντα το ίδιο:
Πηγαίνω σε μικρότερη ή σε μεγαλύτερη μονάδα;
- Σε μικρότερη, χρειάζονται περισσότερα κομμάτια: πολλαπλασιάζω.
- Σε μεγαλύτερη, χρειάζονται λιγότερα: διαιρώ.
Αυτό δεν αλλάζει ποτέ. Αυτό που αλλάζει από σκάλα σε σκάλα είναι με πόσο πολλαπλασιάζεις σε κάθε σκαλί.
Μήκος: κάθε σκαλί επί 10
Βασική μονάδα είναι το μέτρο (μ. ή m).
| Μονάδα | Σύμβολο | Πόσο είναι |
|---|---|---|
| χιλιόμετρο | χμ. ή km | μ. |
| μέτρο | μ. ή m | η βασική |
| δεκατόμετρο (παλάμη) | δεκ. ή dm | μ. |
| εκατοστόμετρο (πόντος) | εκ. ή cm | μ. |
| χιλιοστόμετρο | χιλ. ή mm | μ. |
Από το μέτρο ως το χιλιοστό, κάθε σκαλί είναι επί : μ. δεκ., δεκ. εκ., εκ. χιλ. Το χιλιόμετρο πηδάει τρία σκαλιά μαζί: χμ. μ.
Γι' αυτό το ίδιο μήκος γράφεται με πολλούς τρόπους. Ένα ράφι μ. είναι και μ. και εκ., και εκ., και δεκ. Τέσσερα ονόματα, ένα μήκος.
Επιφάνεια: κάθε σκαλί επί 100
Βασική μονάδα είναι το τετραγωνικό μέτρο (τ.μ. ή m²): ένα τετράγωνο με πλευρά μέτρο.
Πόσα τετραγωνικά εκατοστά χωράνε σε ένα τετραγωνικό δεκατόμετρο; Το τ.δεκ. είναι τετράγωνο με πλευρά εκ. Χωράει δέκα σειρές των δέκα τετραγωνάκια:
Για χωράφια και οικόπεδα το τ.μ. είναι πολύ μικρό. Εκεί μετράμε σε στρέμματα, και για χώρες σε τετραγωνικά χιλιόμετρα:
- στρέμμα τ.μ.
- τ.χμ. στρέμματα τ.μ.
Μάζα: κάθε σκαλί επί 1.000
Η μάζα λέει πόση ύλη έχει ένα σώμα. Τη μετράμε με ζυγαριά, και βασική μονάδα είναι το κιλό (κ. ή kg), που λέγεται και χιλιόγραμμο.
| Από | Σε | Πράξη |
|---|---|---|
| τόνος | κιλά | |
| κιλό | γραμμάρια | |
| γραμμάριο | χιλιοστόγραμμα (mg) |
Επειδή το κιλό έχει γραμμάρια, τα γρ. είναι του κιλού, και τα γρ. το μισό κιλό.
Χρόνος: η σκάλα που δεν πάει με το 10
Βασική μονάδα είναι το δευτερόλεπτο. Οι μεγαλύτερες μονάδες όμως δεν φτιάχτηκαν με δεκάδες. Φτιάχτηκαν από τον ουρανό: η μέρα είναι μία περιστροφή της Γης, το έτος ένας γύρος γύρω από τον Ήλιο.
| Μονάδα | Πόσο είναι |
|---|---|
| λεπτό | δευτερόλεπτα |
| ώρα | λεπτά |
| ημέρα | ώρες |
| εβδομάδα | ημέρες |
| έτος | μήνες, ημέρες |
| αιώνας | έτη |
| χιλιετία | έτη |
Ο μήνας έχει ή ημέρες, και ο Φεβρουάριος ή . Στα προβλήματα, για να βγαίνουν οι λογαριασμοί, παίρνουμε συνήθως μήνα ημέρες και έτος ημέρες, εκτός αν το πρόβλημα λέει αλλιώς.
Διάλεξε «Χρόνος» και πάτα το + μερικές φορές. Πρόσεξε πότε οι ώρες βγαίνουν στρογγυλές: κάθε λεπτά, όχι κάθε .
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Ένα χωράφι είναι 3,5 στρέμματα. Πόσα οικόπεδα των 500 τ.μ. χωράνε;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Πρώτα ίδια μονάδα. Από στρέμματα σε τ.μ. πάω σε μικρότερη, άρα πολλαπλασιάζω με :
Το χωράφι είναι τ.μ.
Τώρα μοιράζω: .
Χωράνε οικόπεδα.
Έλεγχος: οικόπεδα των τ.μ. κάνουν τ.μ., δηλαδή ένα στρέμμα. Τα στρέμματα δίνουν ✓
Παράδειγμα 2
Ένα φορτηγό μεταφέρει 2,4 τόνους αλεύρι σε σακιά των 40 κιλών. Πόσα σακιά είναι;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Από τόνους σε κιλά: σε μικρότερη, άρα επί :
Το φορτίο είναι κιλά.
.
σακιά.
Έλεγχος: κιλά, δηλαδή τόνοι ✓
Παράδειγμα 3
Μια ταινία κρατάει 135 λεπτά. Πόσες ώρες και λεπτά είναι; Και πόσες ώρες, ως δεκαδικός;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Από λεπτά σε ώρες: σε μεγαλύτερη, άρα διαιρώ, αλλά με το , όχι με το .
με υπόλοιπο . Δύο ολόκληρες ώρες και λεπτά που περισσεύουν: ώρες και λεπτά.
Τα λεπτά είναι της ώρας, δηλαδή . Άρα ώρες.
Και οι δύο γραφές είναι σωστές. Το λάθος θα ήταν να γράψεις ώρες, που είναι ώρες και μόλις λεπτά.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Πόσα μέτρα είναι χιλιόμετρα και μέτρα;
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να μετατρέπεις μονάδες μήκους, επιφάνειας και μάζας, ξέροντας αν πολλαπλασιάζεις ή διαιρείς.
- Να εξηγείς γιατί στην επιφάνεια κάθε σκαλί είναι επί 100 και όχι επί 10.
- Να χρησιμοποιείς το στρέμμα και τον τόνο σε προβλήματα.
- Να μετατρέπεις μονάδες χρόνου, όπου το βήμα δεν είναι το 10.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.