Μετάβαση στο περιεχόμενο

Μονάδες μέτρησης: μήκος, επιφάνεια, μάζα, χρόνος

Πότε πολλαπλασιάζεις και πότε διαιρείς όταν αλλάζεις μονάδα — και γιατί ο χρόνος δεν πάει με το 10.

20 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Ε΄ Δημοτικού, §8.45, 8.47, 8.51, 8.52

Θα μάθεις να

  1. Να μετατρέπεις μονάδες μήκους, επιφάνειας και μάζας, ξέροντας αν πολλαπλασιάζεις ή διαιρείς.
  2. Να εξηγείς γιατί στην επιφάνεια κάθε σκαλί είναι επί 100 και όχι επί 10.
  3. Να χρησιμοποιείς το στρέμμα και τον τόνο σε προβλήματα.
  4. Να μετατρέπεις μονάδες χρόνου, όπου το βήμα δεν είναι το 10.

Μία ερώτηση, τέσσερις σκάλες

Κάθε μέγεθος έχει μια βασική μονάδα και μια σκάλα με μικρότερες και μεγαλύτερες. Για να ανέβεις ή να κατέβεις, ρωτάς πάντα το ίδιο:

Πηγαίνω σε μικρότερη ή σε μεγαλύτερη μονάδα;

  • Σε μικρότερη, χρειάζονται περισσότερα κομμάτια: πολλαπλασιάζω.
  • Σε μεγαλύτερη, χρειάζονται λιγότερα: διαιρώ.

Αυτό δεν αλλάζει ποτέ. Αυτό που αλλάζει από σκάλα σε σκάλα είναι με πόσο πολλαπλασιάζεις σε κάθε σκαλί.

Μήκος: κάθε σκαλί επί 10

Βασική μονάδα είναι το μέτρο (μ. ή m).

ΜονάδαΣύμβολοΠόσο είναι
χιλιόμετροχμ. ή km1.0001.000 μ.
μέτρομ. ή mη βασική
δεκατόμετρο (παλάμη)δεκ. ή dm0,10{,}1 μ.
εκατοστόμετρο (πόντος)εκ. ή cm0,010{,}01 μ.
χιλιοστόμετροχιλ. ή mm0,0010{,}001 μ.

Από το μέτρο ως το χιλιοστό, κάθε σκαλί είναι επί 1010: 11 μ. =10= 10 δεκ., 11 δεκ. =10= 10 εκ., 11 εκ. =10= 10 χιλ. Το χιλιόμετρο πηδάει τρία σκαλιά μαζί: 11 χμ. =1.000= 1.000 μ.

Γι' αυτό το ίδιο μήκος γράφεται με πολλούς τρόπους. Ένα ράφι 1,061{,}06 μ. είναι και 11 μ. και 66 εκ., και 106106 εκ., και 10,610{,}6 δεκ. Τέσσερα ονόματα, ένα μήκος.

Επιφάνεια: κάθε σκαλί επί 100

Βασική μονάδα είναι το τετραγωνικό μέτρο (τ.μ. ή m²): ένα τετράγωνο με πλευρά 11 μέτρο.

Πόσα τετραγωνικά εκατοστά χωράνε σε ένα τετραγωνικό δεκατόμετρο; Το τ.δεκ. είναι τετράγωνο με πλευρά 1010 εκ. Χωράει δέκα σειρές των δέκα τετραγωνάκια:

10×10=10010 \times 10 = 100

Για χωράφια και οικόπεδα το τ.μ. είναι πολύ μικρό. Εκεί μετράμε σε στρέμματα, και για χώρες σε τετραγωνικά χιλιόμετρα:

  • 11 στρέμμα =1.000= 1.000 τ.μ.
  • 11 τ.χμ. =1.000= 1.000 στρέμματα =1.000.000= 1.000.000 τ.μ.

Μάζα: κάθε σκαλί επί 1.000

Η μάζα λέει πόση ύλη έχει ένα σώμα. Τη μετράμε με ζυγαριά, και βασική μονάδα είναι το κιλό (κ. ή kg), που λέγεται και χιλιόγραμμο.

ΑπόΣεΠράξη
τόνοςκιλά×1.000\times 1.000
κιλόγραμμάρια×1.000\times 1.000
γραμμάριοχιλιοστόγραμμα (mg)×1.000\times 1.000

Επειδή το κιλό έχει 1.0001.000 γραμμάρια, τα 250250 γρ. είναι 2501.000=14\frac{250}{1.000} = \frac{1}{4} του κιλού, και τα 500500 γρ. το μισό κιλό.

Χρόνος: η σκάλα που δεν πάει με το 10

Βασική μονάδα είναι το δευτερόλεπτο. Οι μεγαλύτερες μονάδες όμως δεν φτιάχτηκαν με δεκάδες. Φτιάχτηκαν από τον ουρανό: η μέρα είναι μία περιστροφή της Γης, το έτος ένας γύρος γύρω από τον Ήλιο.

ΜονάδαΠόσο είναι
11 λεπτό6060 δευτερόλεπτα
11 ώρα6060 λεπτά
11 ημέρα2424 ώρες
11 εβδομάδα77 ημέρες
11 έτος1212 μήνες, 365365 ημέρες
11 αιώνας100100 έτη
11 χιλιετία1.0001.000 έτη

Ο μήνας έχει 3030 ή 3131 ημέρες, και ο Φεβρουάριος 2828 ή 2929. Στα προβλήματα, για να βγαίνουν οι λογαριασμοί, παίρνουμε συνήθως 11 μήνα =30= 30 ημέρες και 11 έτος =360= 360 ημέρες, εκτός αν το πρόβλημα λέει αλλιώς.

Διάλεξε «Χρόνος» και πάτα το + μερικές φορές. Πρόσεξε πότε οι ώρες βγαίνουν στρογγυλές: κάθε 6060 λεπτά, όχι κάθε 100100.

Η ίδια ποσότητα, σε άλλες μονάδες

Διάλεξε τι μετράς και άλλαξε την ποσότητα. Κάθε γραμμή είναι η ίδια ποσότητα με άλλο όνομα. Σύγκρινε πόσο αλλάζει ο αριθμός από σκαλί σε σκαλί σε κάθε σκάλα.

Τι μετράς;

Ποσότητα

345
εκατοστά (εκ.)
345
δεκατόμετρα (δεκ.)
34,5
μέτρα (μ.)
3,45

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Ένα χωράφι είναι 3,5 στρέμματα. Πόσα οικόπεδα των 500 τ.μ. χωράνε;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ένα φορτηγό μεταφέρει 2,4 τόνους αλεύρι σε σακιά των 40 κιλών. Πόσα σακιά είναι;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Μια ταινία κρατάει 135 λεπτά. Πόσες ώρες και λεπτά είναι; Και πόσες ώρες, ως δεκαδικός;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Μετατρέπεις 4,24{,}2 μέτρα σε εκατοστά. Τι κάνεις;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Πόσα μέτρα είναι 33 χιλιόμετρα και 7575 μέτρα;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Βασική

Τα κατάφερες;

  • Να μετατρέπεις μονάδες μήκους, επιφάνειας και μάζας, ξέροντας αν πολλαπλασιάζεις ή διαιρείς.
  • Να εξηγείς γιατί στην επιφάνεια κάθε σκαλί είναι επί 100 και όχι επί 10.
  • Να χρησιμοποιείς το στρέμμα και τον τόνο σε προβλήματα.
  • Να μετατρέπεις μονάδες χρόνου, όπου το βήμα δεν είναι το 10.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;