Μετάβαση στο περιεχόμενο

Δεκαδικοί: αξία θέσης, σύγκριση, στρογγυλοποίηση

Δέκατα, εκατοστά, χιλιοστά — και γιατί το 0,5 είναι μεγαλύτερο από το 0,45.

18 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Ε΄ Δημοτικού, §5.25, 5.26, 5.27

Θα μάθεις να

  1. Να γράφεις δεκαδικά κλάσματα ως δεκαδικούς αριθμούς και το ανάποδο, ως τα χιλιοστά.
  2. Να λες την αξία κάθε ψηφίου ενός δεκαδικού και να τον αναλύεις.
  3. Να συγκρίνεις και να βάζεις σε σειρά δεκαδικούς αριθμούς.
  4. Να στρογγυλοποιείς δεκαδικούς στη μονάδα, στο δέκατο ή στο εκατοστό.

Δέκατα, εκατοστά, χιλιοστά

Πάρε την ακέραιη μονάδα και κόψ' τη σε 1010 ίσα κομμάτια: κάθε κομμάτι είναι ένα δέκατο. Κόψε κάθε δέκατο ξανά σε 1010: παίρνεις εκατοστά. Κόψε κάθε εκατοστό σε 1010: παίρνεις χιλιοστά.

ΌνομαΩς κλάσμαΩς δεκαδικός
ένα δέκατο110\frac{1}{10}0,10{,}1
ένα εκατοστό1100\frac{1}{100}0,010{,}01
ένα χιλιοστό11.000\frac{1}{1.000}0,0010{,}001

Άρα η μονάδα είναι 1010 δέκατα, ή 100100 εκατοστά, ή 1.0001.000 χιλιοστά.

Τα κλάσματα με παρονομαστή 1010, 100100, 1.0001.000 λέγονται δεκαδικά κλάσματα, και γράφονται και ως δεκαδικοί αριθμοί:

410=0,432100=0,32583100=5,8371.000=0,007\frac{4}{10} = 0{,}4 \qquad \frac{32}{100} = 0{,}32 \qquad \frac{583}{100} = 5{,}83 \qquad \frac{7}{1.000} = 0{,}007

Τα εκατοστά τα βλέπεις σε ένα τετράγωνο κομμένο σε εκατό κουτάκια:

Εκατό κουτάκια, ένα ολόκληρο

Βάψε κουτάκια. Κάθε γεμάτη σειρά είναι ένα δέκατο, κάθε κουτάκι ένα εκατοστό. Ένα χιλιοστό θα ήταν το ένα δέκατο ενός κουτακιού: τόσο μικρό που δεν χωράει στο σχέδιο.

0,454 δέκατα και 5 εκατοστάΩς κλάσμα: 45/100

Βαμμένα:45

Όλο το τετράγωνο είναι η μονάδα, 1.

Κάθε ψηφίο έχει την αξία της θέσης του

Ένας δεκαδικός έχει δύο μέρη, χωρισμένα με την υποδιαστολή: το ακέραιο μέρος μετράει ολόκληρες μονάδες, το δεκαδικό μέρος κομμάτια της μονάδας.

ΔεκάδεςΜονάδες,δέκαταεκατοστάχιλιοστά
1155,225588

Το ίδιο ψηφίο 55 εμφανίζεται δύο φορές, με πολύ διαφορετική αξία: στις μονάδες αξίζει 55, στα εκατοστά μόλις 0,050{,}05. Γι' αυτό ο αριθμός αναλύεται θέση θέση:

15,258=10+5+0,2+0,05+0,00815{,}258 = 10 + 5 + 0{,}2 + 0{,}05 + 0{,}008

Διαβάζεται «δεκαπέντε και διακόσια πενήντα οκτώ χιλιοστά». Το «και» μπαίνει στη θέση της υποδιαστολής, και το τελευταίο ψηφίο λέει το όνομα: εδώ τελειώνει στα χιλιοστά.

Σύγκριση και σειρά

Για να συγκρίνεις δύο δεκαδικούς:

  1. Κοιτάς πρώτα το ακέραιο μέρος. Μεγαλύτερο ακέραιο μέρος, μεγαλύτερος αριθμός: 26,5>24,99826{,}5 > 24{,}998.
  2. Αν είναι ίδιο, συγκρίνεις τα δέκατα, μετά τα εκατοστά, μετά τα χιλιοστά, ώσπου να βρεις διαφορά.

Στρογγυλοποίηση

Στρογγυλοποιείς όπως και στους φυσικούς αριθμούς:

  1. Βρίσκεις το ψηφίο της θέσης όπου κόβεις.
  2. Κοιτάς το ψηφίο αμέσως δεξιά του.
  3. Αν είναι 00, 11, 22, 33 ή 44, το ψηφίο σου μένει ίδιο. Αν είναι 55 ή μεγαλύτερο, ανεβαίνει κατά ένα.
  4. Ό,τι είναι δεξιά από τη θέση σου φεύγει.

Στο δέκατο: το 23,84623{,}846 γίνεται 23,823{,}8 (δεξιά από το 88 είναι 44), ενώ το 23,87623{,}876 γίνεται 23,923{,}9 (δεξιά είναι 77).

Πού πέφτει ο αριθμός;

Διάλεξε σε τι στρογγυλοποιείς και άλλαξε τον αριθμό με τα κουμπιά. Η γραμμή δείχνει τους δύο «στρογγυλούς» γείτονες και τη μέση τους: από τη μέση και πάνω ανεβαίνεις.

Στρογγυλοποιώ στο

Γίνεται15Πάει πάνω

Ο αριθμός

14,728

Το 9,59{,}5 βρίσκεται ακριβώς στη μέση ανάμεσα στο 99 και στο 1010. Η συμφωνία είναι ότι η μέση ανεβαίνει: στρογγυλοποιείται σε 1010.

Η στρογγυλοποίηση σου δίνει μια γρήγορη εκτίμηση εκεί που η ακριβής πράξη δεν χρειάζεται. Το σχολείο θέλει 55 μπάλες των 19,8719{,}87 ευρώ και έχει 100100 ευρώ. Φτάνουν; Το 19,8719{,}87 είναι περίπου 2020, και 5×20=1005 \times 20 = 100. Αφού στρογγυλοποίησες προς τα πάνω και βγήκε ακριβώς 100100, τα πραγματικά χρήματα είναι λίγο λιγότερα: φτάνουν.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Γράψε ως δεκαδικούς το 125/100 και το 38/1.000.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Βάλε σε σειρά από τον μικρότερο στον μεγαλύτερο: 3,4 — 3,04 — 3,404 — 3,44.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Στρογγυλοποίησε το 12,395 στο εκατοστό, στο δέκατο και στη μονάδα.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Πώς γράφεται το 91.000\frac{9}{1.000} ως δεκαδικός;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Γράψε ως δεκαδικό: «είκοσι και πέντε χιλιοστά».

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Βασική

Τα κατάφερες;

  • Να γράφεις δεκαδικά κλάσματα ως δεκαδικούς αριθμούς και το ανάποδο, ως τα χιλιοστά.
  • Να λες την αξία κάθε ψηφίου ενός δεκαδικού και να τον αναλύεις.
  • Να συγκρίνεις και να βάζεις σε σειρά δεκαδικούς αριθμούς.
  • Να στρογγυλοποιείς δεκαδικούς στη μονάδα, στο δέκατο ή στο εκατοστό.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;