Δεκαδικοί: αξία θέσης, σύγκριση, στρογγυλοποίηση
Δέκατα, εκατοστά, χιλιοστά — και γιατί το 0,5 είναι μεγαλύτερο από το 0,45.
18 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Ε΄ Δημοτικού, §5.25, 5.26, 5.27
Θα μάθεις να
- Να γράφεις δεκαδικά κλάσματα ως δεκαδικούς αριθμούς και το ανάποδο, ως τα χιλιοστά.
- Να λες την αξία κάθε ψηφίου ενός δεκαδικού και να τον αναλύεις.
- Να συγκρίνεις και να βάζεις σε σειρά δεκαδικούς αριθμούς.
- Να στρογγυλοποιείς δεκαδικούς στη μονάδα, στο δέκατο ή στο εκατοστό.
Δέκατα, εκατοστά, χιλιοστά
Πάρε την ακέραιη μονάδα και κόψ' τη σε ίσα κομμάτια: κάθε κομμάτι είναι ένα δέκατο. Κόψε κάθε δέκατο ξανά σε : παίρνεις εκατοστά. Κόψε κάθε εκατοστό σε : παίρνεις χιλιοστά.
| Όνομα | Ως κλάσμα | Ως δεκαδικός |
|---|---|---|
| ένα δέκατο | ||
| ένα εκατοστό | ||
| ένα χιλιοστό |
Άρα η μονάδα είναι δέκατα, ή εκατοστά, ή χιλιοστά.
Τα κλάσματα με παρονομαστή , , λέγονται δεκαδικά κλάσματα, και γράφονται και ως δεκαδικοί αριθμοί:
Τα εκατοστά τα βλέπεις σε ένα τετράγωνο κομμένο σε εκατό κουτάκια:
Κάθε ψηφίο έχει την αξία της θέσης του
Ένας δεκαδικός έχει δύο μέρη, χωρισμένα με την υποδιαστολή: το ακέραιο μέρος μετράει ολόκληρες μονάδες, το δεκαδικό μέρος κομμάτια της μονάδας.
| Δεκάδες | Μονάδες | , | δέκατα | εκατοστά | χιλιοστά |
|---|---|---|---|---|---|
| , |
Το ίδιο ψηφίο εμφανίζεται δύο φορές, με πολύ διαφορετική αξία: στις μονάδες αξίζει , στα εκατοστά μόλις . Γι' αυτό ο αριθμός αναλύεται θέση θέση:
Διαβάζεται «δεκαπέντε και διακόσια πενήντα οκτώ χιλιοστά». Το «και» μπαίνει στη θέση της υποδιαστολής, και το τελευταίο ψηφίο λέει το όνομα: εδώ τελειώνει στα χιλιοστά.
Σύγκριση και σειρά
Για να συγκρίνεις δύο δεκαδικούς:
- Κοιτάς πρώτα το ακέραιο μέρος. Μεγαλύτερο ακέραιο μέρος, μεγαλύτερος αριθμός: .
- Αν είναι ίδιο, συγκρίνεις τα δέκατα, μετά τα εκατοστά, μετά τα χιλιοστά, ώσπου να βρεις διαφορά.
Στρογγυλοποίηση
Στρογγυλοποιείς όπως και στους φυσικούς αριθμούς:
- Βρίσκεις το ψηφίο της θέσης όπου κόβεις.
- Κοιτάς το ψηφίο αμέσως δεξιά του.
- Αν είναι , , , ή , το ψηφίο σου μένει ίδιο. Αν είναι ή μεγαλύτερο, ανεβαίνει κατά ένα.
- Ό,τι είναι δεξιά από τη θέση σου φεύγει.
Στο δέκατο: το γίνεται (δεξιά από το είναι ), ενώ το γίνεται (δεξιά είναι ).
Το βρίσκεται ακριβώς στη μέση ανάμεσα στο και στο . Η συμφωνία είναι ότι η μέση ανεβαίνει: στρογγυλοποιείται σε .
Η στρογγυλοποίηση σου δίνει μια γρήγορη εκτίμηση εκεί που η ακριβής πράξη δεν χρειάζεται. Το σχολείο θέλει μπάλες των ευρώ και έχει ευρώ. Φτάνουν; Το είναι περίπου , και . Αφού στρογγυλοποίησες προς τα πάνω και βγήκε ακριβώς , τα πραγματικά χρήματα είναι λίγο λιγότερα: φτάνουν.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Γράψε ως δεκαδικούς το 125/100 και το 38/1.000.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Το έχει παρονομαστή με δύο μηδενικά, άρα δύο δεκαδικά ψηφία: .
Το θέλει τρία δεκαδικά ψηφία, αλλά το έχει μόνο δύο.
Συμπληρώνω ένα μηδενικό μπροστά, αμέσως μετά την υποδιαστολή: .
Έλεγχος: το διαβάζεται «τριάντα οκτώ χιλιοστά» ✓
Παράδειγμα 2
Βάλε σε σειρά από τον μικρότερο στον μεγαλύτερο: 3,4 — 3,04 — 3,404 — 3,44.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Όλοι έχουν ακέραιο μέρος , άρα κοιτάζω το δεκαδικό. Τους γράφω με τρία δεκαδικά ψηφία ο καθένας:
Τώρα συγκρίνω τα χιλιοστά σαν φυσικούς αριθμούς: .
Ο πιο «μακρύς», το , δεν βγήκε ούτε ο μεγαλύτερος ούτε ο μικρότερος.
Παράδειγμα 3
Στρογγυλοποίησε το 12,395 στο εκατοστό, στο δέκατο και στη μονάδα.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Στο εκατοστό: το ψηφίο των εκατοστών είναι , δεξιά του είναι . Ανεβαίνει: το γίνεται , που σημαίνει εκατοστά και ένα δέκατο ακόμα.
Στο δέκατο: το ψηφίο των δεκάτων είναι , δεξιά του είναι . Ανεβαίνει:
Στη μονάδα: οι μονάδες είναι , δεξιά τους είναι . Μένει:
Στο πρώτο αποτέλεσμα κρατάω το και όχι : το μηδενικό λέει ότι στρογγυλοποίησα στο εκατοστό, και ότι τα εκατοστά βγήκαν ακριβώς μηδέν.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Γράψε ως δεκαδικό: «είκοσι και πέντε χιλιοστά».
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να γράφεις δεκαδικά κλάσματα ως δεκαδικούς αριθμούς και το ανάποδο, ως τα χιλιοστά.
- Να λες την αξία κάθε ψηφίου ενός δεκαδικού και να τον αναλύεις.
- Να συγκρίνεις και να βάζεις σε σειρά δεκαδικούς αριθμούς.
- Να στρογγυλοποιείς δεκαδικούς στη μονάδα, στο δέκατο ή στο εκατοστό.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.