Μέσος όρος και γραφήματα
Ένας αριθμός που εκπροσωπεί πολλούς — και πότε λέει ψέματα.
15 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Ε΄ Δημοτικού, §4.22, 4.23
Θα μάθεις να
- Να υπολογίζεις μέσο όρο ως ισομοιρασμό.
- Να καταλαβαίνεις γιατί ο μέσος όρος βρίσκεται πάντα ανάμεσα στα άκρα.
- Να αναγνωρίζεις πότε ο μέσος όρος παραπλανά.
- Να διαλέγεις το κατάλληλο είδος γραφήματος για τα δεδομένα σου.
Ο μέσος όρος είναι ισομοιρασμός
Τρία παιδιά έχουν , και καραμέλες. Τις ρίχνουν όλες σε ένα σωρό και τις ξαναμοιράζουν ίσα.
Ο καθένας παίρνει . Αυτό είναι ο μέσος όρος: πόσα θα είχε ο καθένας αν ήταν όλοι ίσοι.
Ο έλεγχος που δεν αστοχεί
Ο μέσος όρος είναι πάντα ανάμεσα στη μικρότερη και τη μεγαλύτερη τιμή — ή ίσος με αυτές, αν όλες οι τιμές είναι ίδιες.
Βαθμοί → ο μέσος όρος πρέπει να είναι ανάμεσα σε και .
Πότε ο μέσος όρος λέει ψέματα
Ο μέσος όρος συμπιέζει πολλούς αριθμούς σε έναν. Κάτι πάντα χάνεται.
Δύο τάξεις, ίδιος μέσος όρος :
| Βαθμοί | Μέσος | |
|---|---|---|
| Α΄ τάξη | ||
| Β΄ τάξη |
Ίδιος αριθμός, εντελώς διαφορετική εικόνα. Στην πρώτη όλοι κοντά· στη δεύτερη τεράστια απόσταση.
Ποιο γράφημα, για ποια δεδομένα
| Θέλω να δείξω | Γράφημα |
|---|---|
| Σύγκριση κατηγοριών | Ραβδόγραμμα |
| Αλλαγή στον χρόνο | Γραμμικό |
| Μέρη ενός συνόλου | Κυκλικό (πίτα) |
Το κυκλικό δουλεύει μόνο όταν τα κομμάτια αθροίζουν σε ένα ολόκληρο. Για «αγαπημένο άθλημα» ταιριάζει. Για «θερμοκρασία ανά μήνα» δεν βγάζει κανένα νόημα.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Βρες τον μέσο όρο των 12, 8, 15, 9 και 11.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Άθροισμα: , , , .
Πλήθος: τιμές.
Μέσος όρος .
Έλεγχος: είναι ανάμεσα στο (μικρότερο) και το (μεγαλύτερο) ✓
Παράδειγμα 2
Από 4 τεστ έγραψες τα 3 και πήρες 14, 16, 15. Τι πρέπει να πάρεις στο τέταρτο για μέσο όρο 16;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Αν ο μέσος όρος των είναι , το άθροισμα πρέπει να είναι:
Έχω ήδη: .
Χρειάζομαι .
Πρόσεξε τη μέθοδο: από τον μέσο όρο πήγα πίσω στο άθροισμα. Αυτό είναι το κλειδί σε κάθε τέτοιο πρόβλημα.
Παράδειγμα 3
Πέντε φίλοι έχουν ύψη 140, 142, 145, 143 και 180 εκ. Τι λέει ο μέσος όρος;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Άθροισμα: .
750 : 5 = 150 εκ.
Αλλά κανείς δεν έχει ύψος . Οι τέσσερις είναι γύρω στο και ο πέμπτος στο .
Το είναι ακραία τιμή και τραβάει τον μέσο όρο πάνω.
Το εύρος είναι εκ. — μεγάλο. Αυτό είναι η προειδοποίηση: ο μέσος όρος μόνος του δεν περιγράφει καλά αυτή την ομάδα.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Βρες τον μέσο όρο των , , , και .
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να υπολογίζεις μέσο όρο ως ισομοιρασμό.
- Να καταλαβαίνεις γιατί ο μέσος όρος βρίσκεται πάντα ανάμεσα στα άκρα.
- Να αναγνωρίζεις πότε ο μέσος όρος παραπλανά.
- Να διαλέγεις το κατάλληλο είδος γραφήματος για τα δεδομένα σου.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.