Συζυγίες: -ω και -ώ
Γράφω και αγαπώ: γιατί ο τόνος στο τέλος αλλάζει όλη την κλίση.
25 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να κατατάσσεις ένα ρήμα στην α΄ ή στη β΄ συζυγία από τη θέση του τόνου.
- Να ξεχωρίζεις τα ρήματα σαν το «αγαπώ» από τα ρήματα σαν το «μπορώ».
- Να κλίνεις τον ενεστώτα της ενεργητικής φωνής σε όλα τα πρόσωπα.
- Να γράφεις σωστά τις καταλήξεις -ετε, -άτε και -είτε.
Δύο οικογένειες ρημάτων
Πες δυνατά γράφω και αγαπώ. Και τα δύο τελειώνουν σε -ω, αλλά η φωνή σου πέφτει σε άλλο σημείο: στο γρά-φω και στο α-γα-πώ.
Αυτή η μικρή διαφορά χωρίζει τα ρήματα σε δύο ομάδες, που λέγονται συζυγίες. Τα ρήματα της ίδιας συζυγίας κλίνονται με τις ίδιες καταλήξεις, οπότε αν ξέρεις ένα, ξέρεις όλα.
| Συζυγία | Πού τονίζεται το α΄ ενικό του ενεστώτα | Λέγονται | Παραδείγματα |
|---|---|---|---|
| α΄ | όχι στη λήγουσα | βαρύτονα | γράφω, τρέχω, διαβάζω, λύνω |
| β΄ | στη λήγουσα | οξύτονα | αγαπώ, ρωτώ, μπορώ, οδηγώ |
Λήγουσα είναι η τελευταία συλλαβή, παραλήγουσα η προτελευταία.
Γι' αυτό το λέω, το τρώω και το ακούω ανήκουν στην α΄ συζυγία, κι ας τελειώνουν σε δύο φωνήεντα. Πες τα αργά: λέ-ω, τρώ-ω, α-κού-ω. Ο τόνος κάθεται στην παραλήγουσα, όχι στη λήγουσα.
Η α΄ συζυγία: γράφω
| Πρόσωπο | Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|---|
| α΄ | γράφω | γράφουμε |
| β΄ | γράφεις | γράφετε |
| γ΄ | γράφει | γράφουν(ε) |
Έτσι κλίνονται το τρέχω, το παίζω, το δένω, το διαβάζω και όλα τα βαρύτονα.
Η β΄ συζυγία: δύο ομάδες
Τα οξύτονα ρήματα χωρίζονται σε δύο ομάδες. Στο α΄ ενικό δεν ξεχωρίζουν· η διαφορά ακούγεται μόλις πας στο β΄ ενικό:
- εσύ αγαπάς: ομάδα του αγαπώ
- εσύ μπορείς: ομάδα του μπορώ
| Πρόσωπο | σαν το αγαπώ | σαν το μπορώ |
|---|---|---|
| α΄ ενικό | αγαπώ (αγαπάω) | μπορώ |
| β΄ ενικό | αγαπάς | μπορείς |
| γ΄ ενικό | αγαπά (αγαπάει) | μπορεί |
| α΄ πληθυντικό | αγαπάμε (αγαπούμε) | μπορούμε |
| β΄ πληθυντικό | αγαπάτε | μπορείτε |
| γ΄ πληθυντικό | αγαπούν(ε) ή αγαπάνε | μπορούν(ε) |
Σαν το αγαπώ κλίνονται, ανάμεσα σε πολλά, τα ρωτώ, ξεχνώ, περνώ, κρατώ, γελώ, μιλώ, πεινώ. Όλα αυτά λέγονται και με -άω: ρωτάω, ξεχνάω, περνάω.
Σαν το μπορώ κλίνονται τα οδηγώ, κατοικώ, ευχαριστώ, παρακαλώ, προσπαθώ. Αυτά δεν έχουν τύπο σε -άω: κανείς δεν λέει «οδηγάω».
Η διαφορά φαίνεται και στους άλλους χρόνους. Τα ρήματα της α΄ συζυγίας σχηματίζουν τον αόριστο συνήθως σε -σα, -ψα ή -ξα: λύνω → έλυσα, γράφω → έγραψα, παίζω → έπαιξα. Τα ρήματα της β΄ συζυγίας τον σχηματίζουν συνήθως σε -ησα: αγάπησα, ρώτησα, οδήγησα. Υπάρχουν και μερικά σε -ασα ή -εσα, όπως γέλασα, πείνασα, μπόρεσα.
Ας το δούμε σε ρήματα
Παράδειγμα 1
Σε ποια συζυγία ανήκει το «ξεχνώ» και πώς κλίνεται στον ενεστώτα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Συμπλήρωσε τις καταλήξεις: «Εσείς πού κατοικ…; Εμείς κατοικ… στη Λάρισα.»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.
Τα κατάφερες;
- Να κατατάσσεις ένα ρήμα στην α΄ ή στη β΄ συζυγία από τη θέση του τόνου.
- Να ξεχωρίζεις τα ρήματα σαν το «αγαπώ» από τα ρήματα σαν το «μπορώ».
- Να κλίνεις τον ενεστώτα της ενεργητικής φωνής σε όλα τα πρόσωπα.
- Να γράφεις σωστά τις καταλήξεις -ετε, -άτε και -είτε.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.