Αφήγηση, περιγραφή, οδηγίες, γνώμη

Ένας κήπος, πέντε κείμενα

Η Ε΄ τάξη ενός σχολείου έφτιαξε έναν λαχανόκηπο στην αυλή. Πέντε κείμενα γράφτηκαν γι' αυτόν. Το θέμα είναι το ίδιο, αλλά κανένα κείμενο δεν μοιάζει με το άλλο.

Α. Στο ημερολόγιο της τάξης

Την περασμένη Τρίτη φυτέψαμε ντομάτες στον κήπο του σχολείου. Πρώτα σκάψαμε το χώμα με τα φτυαράκια. Ξαφνικά ο Φοίβος βρήκε έναν τεράστιο γαιοσκώληκα, και όλοι τρέξαμε να τον δούμε. Ύστερα φυτέψαμε δώδεκα φυτά. Στο τέλος τα ποτίσαμε και γυρίσαμε στην τάξη λερωμένοι αλλά χαρούμενοι.

Β. Σε ένα γράμμα προς μια φίλη

Ο κήπος μας είναι ένα στενό κομμάτι γης πίσω από το γυμναστήριο. Μπροστά υπάρχουν τέσσερα ξύλινα παρτέρια με ντομάτες και μαρούλια. Πιο πέρα, κοντά στον φράχτη, στέκεται μια παλιά πράσινη βρύση. Στο βάθος ένα ψηλό πεύκο ρίχνει τη σκιά του. Το πρωί όλος ο κήπος μυρίζει βρεγμένο χώμα.

Γ. Στον πίνακα ανακοινώσεων

Πώς φυτεύουμε ντομάτα

Θα χρειαστείς: ένα φυτό ντομάτας, ένα φτυαράκι, ένα ποτιστήρι με νερό.

1. Άνοιξε μια λακκούβα, βαθιά όσο η παλάμη σου.
2. Βάλε μέσα το φυτό μαζί με το χώμα του.
3. Γέμισε τη λακκούβα με χώμα και πάτησέ το απαλά γύρω γύρω.
4. Πότισε αμέσως.

Δ. Στην εφημερίδα του σχολείου

Πιστεύω ότι ο κήπος πρέπει να γίνει μάθημα για όλες τις τάξεις. Πρώτα απ' όλα, μαθαίνουμε από πού έρχεται το φαγητό μας. Επιπλέον, η δουλειά στον καθαρό αέρα μάς ξεκουράζει από τα θρανία. Τέλος, μαθαίνουμε να συνεργαζόμαστε. Γι' αυτό προτείνω να έχει κάθε τάξη το δικό της παρτέρι.

Ε. Σε ένα βιβλίο της βιβλιοθήκης

Η ντομάτα

Η ντομάτα είναι φυτό που θέλει πολύ ήλιο και ζέστη. Στην Ελλάδα φυτεύεται την άνοιξη και δίνει καρπούς το καλοκαίρι. Ο καρπός είναι στην αρχή πράσινος και κοκκινίζει καθώς ωριμάζει. Η ντομάτα ήρθε στην Ευρώπη από την Αμερική πριν από περίπου πεντακόσια χρόνια.

Ο σκοπός αποφασίζει

Κάθε κείμενο γράφεται για να κάνει κάτι στον αναγνώστη. Αυτός είναι ο σκοπός του. Από τον σκοπό βγαίνει το κειμενικό είδος.

Τα σημάδια κάθε είδους

Ο σκοπός αφήνει σημάδια στο κείμενο. Τα βρίσκεις σε τέσσερα σημεία: στον χρόνο των ρημάτων, στο πρόσωπο, στις λέξεις που συνδέουν τις προτάσεις και στη μορφή του κειμένου πάνω στη σελίδα.

Τα σημάδια δουλεύουν μαζί. Ένα μόνο δεν αρκεί. Ο ενεστώτας, για παράδειγμα, υπάρχει σε πολλά είδη. Αν όμως ο ενεστώτας έρχεται με α΄ πρόσωπο και «πιστεύω ότι», το κείμενο λέει γνώμη.

Από ποιο κείμενο είναι;

Κάθε πρόταση είναι κομμάτι από ένα μεγαλύτερο κείμενο. Κοίτα τον χρόνο, το πρόσωπο και τις συνδετικές λέξεις.

Από ποιο είδος κειμένου;

Χθες το απόγευμα χάσαμε το λεωφορείο.

ΑφήγησηΠεριγραφήΟδηγίεςΓνώμη

0 / 12

Περιγραφή ή πληροφοριακό;

Αυτά τα δύο μοιάζουν πολύ. Και τα δύο έχουν ενεστώτα και γ΄ πρόσωπο. Η διαφορά είναι στο τι κοιτάζουν.

• Η περιγραφή μιλάει για ένα συγκεκριμένο πράγμα, όπως το βλέπει ο συγγραφέας: ο δικός μας κήπος, η γάτα της γειτόνισσας. Έχει χρώματα, μυρωδιές, και συχνά ένα συναίσθημα.
• Το πληροφοριακό κείμενο μιλάει για ένα είδος πραγμάτων και λέει όσα ισχύουν για όλα: η ντομάτα, δηλαδή κάθε ντομάτα. Δεν λέει τι νιώθει ο συγγραφέας. Λέει γεγονότα που μπορείς να ελέγξεις σε ένα βιβλίο.

Ένας έλεγχος: θα ταίριαζε η πρόταση σε μια εγκυκλοπαίδεια; Το Οι γάτες βλέπουν καλά στο σκοτάδι ταιριάζει: πληροφοριακό. Το Η γάτα μας έχει μια άσπρη βούλα στη μύτη δεν ταιριάζει: περιγραφή.

Τι είδος κειμένου;

Διάλεξε ένα κομμάτι κειμένου. Μετά διάλεξε το είδος του κειμένου από όπου βγήκε.

Διάλεξε κομμάτι κειμένου

Πέρσι το καλοκαίρι χαθήκαμε στο δάσος.Οι γάτες βλέπουν καλά στο σκοτάδι.Η γάτα μας έχει μια άσπρη βούλα στη μύτη.Βάλε το κινητό στο αθόρυβο πριν μπεις.Πρώτα ανακατεύουμε το αλεύρι με τη ζάχαρη.Νομίζω ότι οι εκδρομές πρέπει να είναι περισσότερες.

Από τι είδος κειμένου είναι;

αφήγησηπεριγραφήοδηγίεςγνώμηπληροφοριακό

ΣωστάΠαρελθόν, α΄ πρόσωπο, και κάτι που έγινε μία φορά: η αρχή μιας ιστορίας.

Ας το δούμε στην πράξη

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση