Λόγια κλίση: η μέθοδος, ο συγγενής, ο ευρύς
Ουσιαστικά και επίθετα με αρχαίες καταλήξεις (η μέθοδος, του συγγενούς, η ευρεία) και πώς κλίνονται.
25 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να κλίνεις τα θηλυκά σε -ος, όπως η μέθοδος και η είσοδος, με το σωστό άρθρο και επίθετο.
- Να κλίνεις τα επίθετα σε -ής, -ής, -ές (ο συγγενής, το συνεχές) και να γράφεις σωστά -είς και -ή.
- Να κλίνεις τα επίθετα σε -ύς, -εία, -ύ (ο ευρύς, η οξεία).
- Να συμφωνείς σωστά τα επίθετα σε -ων, -ουσα, -ον (ενδιαφέρων, ενδιαφέρουσα, ενδιαφέρον).
Λέξεις που κράτησαν τα αρχαία τους ρούχα
Οι περισσότερες λέξεις κλίνονται όπως τις έμαθες από την Α΄: ο δρόμος, του δρόμου, η πόλη, της πόλης, καλός, καλή, καλό.
Υπάρχουν όμως λέξεις που ήρθαν στα νέα ελληνικά από τα αρχαία, ή από τη λόγια γλώσσα των βιβλίων, και κράτησαν τις παλιές τους καταλήξεις. Τις ακούς συχνά στο σχολείο, στις ειδήσεις και στις πινακίδες: Έξοδος κινδύνου, Η συνεχής προσπάθεια, Ευρεία ζώνη. Αυτή η κλίση λέγεται λόγια κλίση.
Θηλυκά σε -ος: η μέθοδος
Τα περισσότερα ουσιαστικά σε -ος είναι αρσενικά: ο δρόμος, ο φίλος. Μερικά όμως είναι θηλυκά, και κλίνονται με τις ίδιες καταλήξεις αλλά με θηλυκό άρθρο:
| Πτώση | Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|---|
| Ονομαστική | η μέθοδος | οι μέθοδοι |
| Γενική | της μεθόδου | των μεθόδων |
| Αιτιατική | τη μέθοδο | τις μεθόδους |
Έτσι κλίνονται και: η είσοδος, η έξοδος, η οδός, η περίοδος, η παράγραφος, η διάμετρος, η διάλεκτος, η ψήφος, η νήσος, η χερσόνησος.
Πρόσεξε τον τόνο: στη γενική του ενικού, και στη γενική και την αιτιατική του πληθυντικού, κατεβαίνει μία συλλαβή: η μέθοδος, της μεθόδου, των μεθόδων. Το ίδιο: η είσοδος, της εισόδου.
Επίθετα σε -ής, -ής, -ές: ο συγγενής
Αυτά τα επίθετα έχουν ίδιο τύπο στο αρσενικό και στο θηλυκό: ο συγγενής, η συγγενής. Μόνο το ουδέτερο έχει δικό του: το συγγενές.
| Πτώση | Αρσενικό και θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|
| Ονομαστική ενικού | ο, η συγγενής | το συγγενές |
| Γενική ενικού | του, της συγγενούς | του συγγενούς |
| Αιτιατική ενικού | τον, τη συγγενή | το συγγενές |
| Ονομαστική πληθυντικού | οι συγγενείς | τα συγγενή |
| Γενική πληθυντικού | των συγγενών | των συγγενών |
| Αιτιατική πληθυντικού | τους, τις συγγενείς | τα συγγενή |
Έτσι κλίνονται και: ακριβής, συνεχής, σαφής, υγιής, διεθνής, ευγενής, επιμελής, ελλιπής.
Επίθετα σε -ύς, -εία, -ύ: ο ευρύς
Λίγα επίθετα σε -ύς έχουν θηλυκό σε -εία. Το πιο γνωστό σου είναι από τα μαθηματικά: η οξεία γωνία (από το οξύς, «μυτερός») και η αμβλεία γωνία (από το αμβλύς).
| Πτώση | Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική ενικού | ο ευρύς | η ευρεία | το ευρύ |
| Γενική ενικού | του ευρέος | της ευρείας | του ευρέος |
| Αιτιατική ενικού | τον ευρύ | την ευρεία | το ευρύ |
| Ονομαστική πληθυντικού | οι ευρείς | οι ευρείες | τα ευρέα |
Έτσι κλίνονται και το οξύς (η οξεία γωνία, ο οξύς πόνος) και το αμβλύς (η αμβλεία γωνία).
Πρόσεξε: τα καθημερινά βαθύς, βαρύς, φαρδύς, μακρύς έχουν θηλυκό σε -ιά: η βαθιά θάλασσα, η βαριά τσάντα. Το -εία το κρατούν μόνο τα λόγια.
Επίθετα σε -ων, -ουσα, -ον: ο ενδιαφέρων
Κάποια λόγια επίθετα έχουν τρεις διαφορετικές καταλήξεις, μία για κάθε γένος:
| Αρσενικό | Θηλυκό | Ουδέτερο | |
|---|---|---|---|
| Ονομαστική ενικού | ο ενδιαφέρων | η ενδιαφέρουσα | το ενδιαφέρον |
| Γενική ενικού | του ενδιαφέροντος | της ενδιαφέρουσας | του ενδιαφέροντος |
| Ονομαστική πληθυντικού | οι ενδιαφέροντες | οι ενδιαφέρουσες | τα ενδιαφέροντα |
Έτσι και: ο επείγων, η επείγουσα, το επείγον (επείγουσα ανάγκη), ο παρών, η παρούσα, το παρόν.
Βάλ' το στην πρόταση
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Διόρθωσε: «Ο βόρειος είσοδος του σχολείου έκλεισε για τρεις περιόδους.»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Βάλε το επίθετο «διεθνής» στον σωστό τύπο: «Οι ___ οργανώσεις έστειλαν ___ βοήθεια και ___ μηνύματα.»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.
Τα κατάφερες;
- Να κλίνεις τα θηλυκά σε -ος, όπως η μέθοδος και η είσοδος, με το σωστό άρθρο και επίθετο.
- Να κλίνεις τα επίθετα σε -ής, -ής, -ές (ο συγγενής, το συνεχές) και να γράφεις σωστά -είς και -ή.
- Να κλίνεις τα επίθετα σε -ύς, -εία, -ύ (ο ευρύς, η οξεία).
- Να συμφωνείς σωστά τα επίθετα σε -ων, -ουσα, -ον (ενδιαφέρων, ενδιαφέρουσα, ενδιαφέρον).
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.